დახმარება - ძებნა - წევრები - კალენდარი
სრული ვერსია: საქართველოს ისტორია
Rustavi 2 Forums > სხვადასახვა > მეცნიერება
გვერდი: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8
gubaz_merve
ძალიან კარგი smile.gifმოდი პირდაპირ ნეოლითით დავიწყოთ მე მგონი სწორედ ამ დროიდან მოგვეპოვება საქართველოში ღაღაც რაღაცეები მემგონი ნახატები,საინტერესოა სიძველის მიხედვით სად არი ყველაზე ზველი ნახატი შესრულებილი
korsikeli
ციტატა(gubaz_merve @ 20.05.2009, 0:03) *
ძალიან კარგი smile.gifმოდი პირდაპირ ნეოლითით დავიწყოთ მე მგონი სწორედ ამ დროიდან მოგვეპოვება საქართველოში ღაღაც რაღაცეები მემგონი ნახატები,საინტერესოა სიძველის მიხედვით სად არი ყველაზე ზველი ნახატი შესრულებილი

შენ თუ მოგეპოვება საინტერესო მასალა თუნდაც მაგ პერიოდის საქართველოს ისტორიიდან შეგიძლია განათავსო.
ისტორიის დეტალური და ქრონოლოგიური აღწერა საკმაოდ რთულია. smile.gif
gubaz_merve
smile.gif
korsikeli
საქართველო უცხოელების ისტორიულ წყაროებში

გრიგოლ ფერაძემ შეისწავლა სახელწოდება GEORGIA-ს ისტორია და დაადგინა მრავალფეროვნება იმ სახელებისა რომლითაც პილიგრიმები იცნობდნენ საქართველოს და ქართველებს.
პალესტინის ქართული მონასტრების სწორი იდენტიფიკაციისათვის უდიდეს მზეთულეს ქმნის ის, რომ პილიგრიმები ქართველებსა და მათ ქვეყანას მრავალ სხვადასხვა სახელს უწოდებდნენ. მიზეზი ალბათ ეს გახლავთ: საქართველო შორს იყო პალესტინიდან და პილიგრიმებს, რომლებიც მას მხოლოდ ყურმოკვრით იცნობდნენ, უძნელდებოდათ მრავალგვარი ქართული ტომობრივი სახელის განსხვავება. ამიტომ ადვილი არ არის, თავიდან ავიცილოთ გაუგებრობანი პალესტინის ქართველ ბერთა კოლონიების კვლევის დროს.

ქართველებს ურევენ მზეიელებში. აი მაგალითად რას წერს უილიამ მამაცი 1461 წ.: “მიწის ნაპრალთან, სადაც ჯვარი იპოვეს, დგას საკურთხეველი, რომელსაც მზეიელები ფლობენ. მათ აგრეთვე აქვთ სამლოცველო გოლგოთას მთის ძირში. ბერძენთა მსგავსად შეცდომით წირავენ. როგორც თავად ამბობენ, ისინი მოაქცია წმინდა გიორგიმ”. აქ რომ მზეიელები ქართველების ნაცვლად იხსენებიან, ამას ადასტურებს შემდეგი გარემოება: იმავე (1461) წელს როშეშუარის თანახმად ჯვრის აღმოჩენის სამლოცველო ქართველებს ეკუთვნოდა. კიდევ უფრო აბსურდულია იაკობ ბერნელის (1346-47 წ.) ცნობა. იაკობ ბერნელი ერთმანეთში ურევს ქართველებს, ნუბიელებს, წმ. თომას ქრისტიანებსა და იოანეს ქვეყნის ქრისტიანებს. “იოანეს ქვეყნის წმ. თომას ქრისტიანები მთელი დღე გალობენ და წირვის დროს 100-ჯერ და მეტად იმეორებენ ალილუიას. მათ მინიჭებული აქვთ დიდი თავისუფლება, შეუძლიათ ყოველთვის ატარონ ხელით ჯვარი, და არ მოეთხოვებათ გადაიხადონ გადასახადი წმინდა საფლავში შესვლისას. ამის მიზეზი ისაა, რომ თუკი მოისურვებენ, თავიანთ ქვეყანაში – ნუბიაში ნილოსის წყალი დააგუბონ; მთელი ეგვიპტე გაუდაბურდება. ნუბიელებმა იციან სამი სხვადასხვა სახის ნათლობა: წინადაცვეთა, ნათლობა ცეცხლით, როცა შუბლზე ჯვარი დაიდაღება და ნათლობა წყლით. ტანისამოსი, რომელიც ქართველებს (Georgittes) აცვიათ, მზეიელთა ტანისამოსის მსგავსია, ოღონდ მზეიელებს თეთრი თავსაბურავი ახურავთ, ქართველებს კი – შავი.”

ქართველები გამოირჩეოდნენ იმით, რომ არ ცდილობდნენ ყველა უცხოელისთვის გაეცნოტ ქართული კულტურა და ისტორია, თუნდაც სომხებისგან განსხვავებით.
არის შემთხვევები, როდესაც ქართველები მოხსენიებულნი არიან-ფრანცისკელებად, ესენი იყვნენ კათოლიკური რელიგიური ორდენის მფლობელნი.
ჰერცოგი ფრიდრიხII ჯვრის მონასტრის ქართველ ბერებს წმ.პავლეს რწმენის მიმდევრებად მიიჩნევს, რაც ბერძნების და სომხების რწმენასთნ იგივდება.
ცნობილია ასევე სახელები:Iberians, Lazes, Gogarenes, Jorjans, Cursy, Avignia Jorsy, Jorsites, Georgittes, Georgiani, Jorgani, Gorgi, ჯორიანისანი (”of the Jorian”) Kurgy, Corsy, იოანეს ქვეყნის ქრისტიანები ანუ Kurgy, Corsy,სარტყლის ქრისტიანები ანუ”the Christians of the Cincture”.
არის შემთხვევაც როდესაც ქართველნი მოხსენიებულნი არიან როგორც''ქალთა ქვეყნიდან, სადაც ამორძალები ამხედრებულნი მიდიან ომში'სადაც ამორძალები ამხედრებულნი მიდიან ომში”; 1187 წ.- La Citez de Iherussalem, გვ.217; Conder, Latin Kingdom.

ასევე--Gorziani, Jordiani( XIV ს. 50-იანი წლებიდან – 60 წლებამდე L. Conrady. Vier Rheinsche Palestina-Pilgerschriften des XIV. XV und XVI Jahrhundert, Wiesbaden.)
ზებალდტ რიტერი, 1464 წ. იოჰან შილტერბერგერი ქართველებს უწოდებს: Gurscy, Kurtzy, Gursy, Gorsites, Gorgetes – იხ. Johannes Schilterberger. Reisen in Europa, Asien und Afrika, in des Jahren 1394-1427. Hrsg. von. Cari Fried, Neumann, Munchen, 1859.

მე-15 საუკუნეში ფრანჩესკო სურიანო-Gorziani (eo vero Iveri) ან Georgiani; Zorgiani .

” ეს ხალხი ყველა წმინდანზე მეტ პატივს წმ. გიორგის მიაგებს. ის გამოსახულია ყველა მათ დროშაზე და განსაკუთრებული მოწიწებით ეთაყვანებიან”. სხვები ამბობენ, Georgian-ები (ქართველები) წმინდა გიორგიმ მოაქცია და ამიტომ ჰქვიათ მისი სახელიო . ეს წმინდანი, შესაძლებელია, წარმოშობით ქართველია . მათ ეწოდებათ Georgian-ები იმიტომ რომ, “რაინდ გეორგიუსის” , ანდა უფრო რომელიღაც მწვალებელ გიორგის რწმენის მიმდევრები არიანო. ფრანც ფერდინანდ ტროილოელი (1717 წ.) ყურადღებით იკვლევს ამ ეტიმოლოგიურ საკითხს. მან აღმოაჩინა რომ, ქვეყანას Georgia უკვე წმ. გიორგის დაბადებამდე ეწოდებოდა და სიტყვა “Georgia”-ს უკავშირებს ბერძნულ “g ewrgos – გეორიოს”-ს, რაც ნიშნავს “მიწისმოქმედს”.
bimo
korsikeli! მადლობა ამ ინფოსთვის,ღმერთმა დაგლოცოს!
bimo
ზვიად გამსახურდიას რუსებმა გალში შესთავაზეს აფხაზეთის დამოუკიდებლობის ცნობა და პრეზიდენტად დააბრუნებდნენ?! უარით მან ხელი" მოაწერა" სიკვდილზე,რაც რუსებმა და ედიკას ძალოვნებმა განახორციელეს!...წმ.შალვა ახალციხელმაც-შავლეგომ არ ითანამშრომლა დამპყრობელთან ჯალალ-ედინთან და ეწამა სამშობლოსათვის! ზვიად გამსახურდიას და შ ალვა ახალციხელის ეს ქმედება განა თავის გაწირვა, მარტვილობა არ იყო? ...მე- 13 და მე- 20 საუკუნეების გმირები...გმირობა ყოველ ეპოქაში ერთმანეთს გავს.
bimo
korsikeli! "... ჯერ კიდევ ძველბერძნები "გეორგოსებს" უწოდებდნენ ქართველებს იმის გამო, რომ მიწათმოქმედება იყო ყველაზე მეტად განვითარებული ჩვენს ქვეყანაში. "გეორგოს" ნიშნავს მიწის დამმუშავებელს, მაგრამ, ამავე დროს, გიორგის კულტი დაკავშირებულია მიწათმოქმედებასთან, კერძოდ, ნაყოფიერებისს ღვთაებათა დაცვასთან, ამინდთან, მეტეოროლოგიასთან. ასე იყო ძველ საქართველოში და ამასთან არის დაკავშირებული ქართული ეროვნული ღვთაება - თეთრი გიორგი. ხოლო ქრისტიანული წმინდა გიორგი ისტორიულად არსებული პიროვნებაა. და ამავე დროს არის მიწიერი სახე იმევე სულიერი არსებისა, მიქაელ მთავარანგელოზისა, დრაკონის დამთრგუნველი. ეს სახე და ეს კულტი იყო ყველაზე მეიად მახლობელი ქართული მოდგმისათვის. საქართველოში ქრისტიანობამ მიიღო გიორგიანობის სახე. ქრისტიანობა თავისა წმინდა სახით არსებობდა სამღვდელოებისთვის, ფეოდალური კლასისთვის, სამეფო კარისთვის, მაგრამ ხალხური ქრისტიანობა საქართველოში, შეიძლება ითქვას, გიორგიანობასთან არის შერწყმული. მაგრამ ეს იმას არ ნიშნავს, რომ გიორგიანობამ დაჩრდილა ქრისტიანობა. წმინდა გიორგის სახეში ქართველი ხედავდა არა მხოლოდ კაპადოკიელ წმინდანს, არამედ ქრისტიანულ ღმერთს. ღმერთი მას წარმოედგინა წმინდა გიორგის მებრძოლ სახეში, დრაკონის დამთრგუნველ სახეში. ე. ი. მიქაელური ასპექტი ქრისტიანობისა იყო ყველაზე მეტად მახლობელი საქართველოსთვის. საქართველოს სახელწოდებაც დაუკავშირდა გიორგის და გიორგი გახდა უმთავრესი წმინდანი ქართველი ერისა და არა მხოლოდ წმინდანი, არამედ ქრისტიანული ღმერთის სახე. უნდა აღინიშნოს, რომ ღვთის სხვადასხვა სახეები და ასპექტები ცნობილია ღვთისმეტყველებაში. აპოკალიპსისშიც კი მესია, ღმერთი, ქრისტე გამოსახულია როგორც თეთრტაიჭოსანი ზეციური მხედარი (გამოცხ. 19, 11-15). ის ტრადიციული სახეები ქრისტესი, რომლებიც ჩვენ ვიცით, არ ამოწურავენ მის არსს. არის აგრეთვე სხვა სახე - მებრძოლი, დრაკონის განმგმირველი, როგორიც ის არის მოცემული აპოკალიპსისში. და ეს არის სწლრედ წმინდა გიორგის წინასახე და ეს სახე იყო მახლობელი ყველაზე მეტად ქართველობისათვის. სხვათა შორის, დიდი ქართველი მეცნიერი ივანე ჯავახიშვილი აღნიშნავდა, რომ წმინდა გიორგის კულტი საქართველოში უპრეცედენტო მოვლენაა. ჩვენ გვაქვს შემთხვევები სამების, ქრისტეს დღესასწაულების, აღდრომის დღესასწაულების "შთანთქმისა" წმინდა გიორგის დღესასწაულის მიერ, მათ სახელობაზე აგებული ტაძრები იდენტიფიცირებულია წმინდა გიორგისთან. ე. ი. წმინდა გიორგი იდენტიფიცირებულია ღმერთთან. ეს არის სახე ღვთისა და არა მხოლოდ კონკრეტული წმინდანი..."- ზვიად გამსახურდია.
bimo
ზვიად გამსახურდია,საქართველოს სულიერი მისსია- "...სვეტიცხოველი არის ტაძარი, რომელშიც ყველაზე უფრო ღრმად და ყოველმხრივედ არის არეკლილი საქართველოს სულიერი მისსია, ქართული სულიერება, ქართული ქრისტიანობა. თქვენ იცით, რომ ეს უჩვეულო ტაძარია. არც ერთ ქრისტიანულ ტაძარში, ყოველ შემთხვევაში მე ასე აგონია, არ არსებობს საკულტო სვეტი. სვეტი, უფროსწორედ, ორი სვეტი არსებობდა იერუსალიმის ტაძარში, სოლომონის ტაძარში. ხოლო აქ ქრისტიანული ტაძარია აგებული სვეტთან დაკავშირებით. თავდაპირველი საფუძველი ამ ტაფრისა იყო სვეტი. მისი აგების ისტორია უკავშირდება სვეტის აღმართვის ისტორიას. ხოლო ეს სვეტი სიმბოლურად განასახიერებს ცხოვრების ხეს ისტორიულადაც ამ ადგილას იზრდებოდა კედარი, რომელიც არის ცხოვრების ხის სიმბოლო, რომელიც მოიჭრა და შემდეგ ეს მოჭრილი კედერი ანგელოზებმა წმინდა ნინოს ლოცვით აღმართეს და ამ ადგილას აშენდა პირველი ტაძარი, პირველი ეკლესია წმინდა ნინოსი, ხოლო შემდეგ უფრო გვიან აშენდა სვეტიცხოველი, რომელიც არის ალეგორიული ტაძარი, ისევე როგორც სოლომონის ტაძარი იყო ალეგორიული. რაში მდგომარეობს სოლომონის ტაძრის ალეგორიულობა? სოლომონის ტაძარში იყო აღმართული ორი სვეტი, რომელიც განასახიერებდა ცხოვრების ხეს და ცნობადის, ანუ შემეცნების ხეს. სვეტიცხოველში კი ჩვენ ვხედავთ ერთ სვეტს. რატომ არის განსხვავება სვეტთა რაოდენობას შორის? იმიტომ, რომ სოლომონის ტაძარი უკავშირდება ძველ აღთქმას, ეზოტერულ იუდაიზმს, როდესაც ცხოვრების ხე და ცნობადის ხე ჯერ განთიშული, განყოფილი იყო, ხოლო ქრისიანული ინიციაციის მისსია არის ცხოვრების ხისა და ცნობადის ხის ჰარმონიული შერწყმა ერთ მთლიანობაში. ამის გამო სვეტიცხოველში მოცემულია ერთი სვეტი, მაშინ როდესაც სოლომონის ტაძარში მოცემული იყო ორი სვეტი. აქედან ჩანს აგრეთვე ეზოტერული იუდაიზმისა და ეზოტერული ქრიტიანობის ერთობა. ცნობილია, რომ მცხეთაში იყო ებრაელთა თემი, რომელიც თავიდანვე გაქრისტიანდა, ვინაიდან ხედავდნენ ერთობას ეზოტერულ იუდაიზმსა და ქრისტიანობას შორის. ერთ-ერთი მათგანი ესწრებოდა ქრისტეს ჯვათცმას და მან მიიღო წილად კვართი, ანუ სამოსი უფლისა და წამოიღო მცხეთაში, რომელიც დამარხულია სვეტის ქვეშ მის დასთან, სიდონისათან ერთად. კვართი უფლისა არის სიმბოლო კოსმიური ეთერისა, რომელიც მოსავს ქრისტეს და ამასთან არის დაკავშირებული ცხოვრების ხე, რომელიც ამ კვართის დაფლვის ადგილზე არის აღმართული. ამ ცხოვრების ხეში შერწყმულია აგრეთვე ცნობადის ხეც, რომელიც ამ კვართის დაფლვის ადგილზე არის აღმართული. ამ ცხოვრების ხეში შერწყმულია აგრეთვე ცნობადის ხეც, რომელიც ქრისტიანობამდელ ეტაპზე განცალკევებული იყო, აქ არის მოცემული მომავლის იდეალი, მომავლის ქრისტიანობის მისსია. სხვა სიმბოლოები სვეტიცხოველისა აგრეთვე მოგვითხრობენ, თუ რაოდენ ღრმად იყო განვითარებული ეზოტერული ქრისტიანობა საქართველოში. კერძოდ, სვეტიცხოვლის სამხრეთ კედელზე ჩვენ ვხედავთ წმინდა გიორგის ლომთან და ვეფხთან ერთად. გავიხსენოთ "ვეფხისტყაოსანში" მთავარი გმირის ბრძოლა ლომთან და ვეფხთან. აქვე უნდა მოგახსენოთ, რომ წმინდა გიორგი ზოგიერთ ქართულ ბარელიეფზე, მაგალითად, მრავალძალის ბარელიეფზე გმირავს არა დრაკონს, არამედ ვეფხს. ვეფხი არის სინონიმი დრაკონისა, რომელსაც გმირავს წმინდა გიორგი, ე. ი. სიმბოლო ქვენა ინსტინქიებისა, რომელსაც ამარცხებს ადამიანის "მე" ინიციაციის გზაზე. აი, ამას ვხედავთ ჩვენ სვეტიცხოვლის სამხრეთ კედელზე. პოლიტიკური ასპექტით ეს არის სიმბოლო მებრძოლი საქართველოსი, მებრძოლი, მართლმადიდებელი ქრისტიანული საქართველოსი, რომელიც ამარცხებს პოლიტიკურ ისლამს - ვეფხს, ანუ თურქათს და ლომს - ირანს. ასეთი ინტერპრეტაციაც აქვს ას ბარელიეფს. სვეტიცხოვლის შიდა სამხრეთ კედელზე გამოსახულია აპოკალიფსური მეორედ მოსვლა, მადაც მრავალი საინტერესო სიმბოლოა ეზოტერული თვალსაზრისით და მათ შორის ისევ ვეფხის გამოსახულება, როგორც აპოკალიფსური მხეცისა. აპოკალიფსური მხეცი ამ ფრესკაზე გამოსახულია დაწინწკლული ვეფხის, ანუ პანთერის სახით. საერთოდ, "ვეფხისტყაოსნის" ვეფხი ეს არის პანთერა, დაწინწკლული ვეფხი. ასეთი ეზოტერული სიმბოლოები მრავალია ქართულ ფრესკებზე, ქართულ ტაძრებში და ისინი მოითხოვენ სპეციალურ კვლევას, სპეციალურ განმარტებას მე ერთადერას იმას აღვნიშნავ, რომ ძალზე ხშირია გრაალის მოტივები ქართულ ფრესკებზე. ასეთ მოტივებს ვხედავთ ჩვენ გელათში, რომელიც, როგორც ცნობილია, იყო მართლმადიდებლური მონსალვატი, გრაალის კულტურის კერა და საქართველოში გრაალის ქრისტიანობა შერწყმული იყო მართლმადიდებლობასთან..."
gubaz_merve
მეც იმ აზრისა ვარ ,რომ წმინდა გიორგი ბევრად ადრე არსებობდა საქართველოში ქრისტეშობამდე.
bimo
"... მეოცე საუკუნეში ჩვენი მეცნიერების დიდი კორიფეების აკადემიკოს ივანე ჯავახიშვილისა და ნიკო მარრის მიერ გამოკვლეული იქნა გენეტიკური ძირები ქართული მოდგმისა, ქართველი ერისა და გამოტანილი იქნა შემდეგი დასკვნები, რასაც სასტიკად ეწინააღმდეგებოდა ორთოდოქსული საბჭოთა მეცნიერება. ამავე დროს, როგორც მოგახსენეთ, მიჩქმალული იყო დიდი გერმანელი მეცნიერის ვილჰელმ ჰუმბოლდტის გამოკვლევები. რაში მდგომარეობს ამ გამოკვლევათა არსი და რად არ ვითარდება თანამედროვე ეთნოლოგიური, ენათმეცნიერული კვლევა ამ მიმართულებით?

საქმე ის გახლავთ, რომ ვილჰელმ ჰუმბოლდტი მისმა გამოკვლევებმა ბასკური ენის სფეროში და პირინეის ნახევარკუნძულის უძველესი მოსახლეობის ვინაობის კვლევის ვფეროში მიიყვანა იმ დასკვნამდე, რომ სამხრეთ ევროპის: პირინეების, იტალიის, ხმელთაშუა ზღვის კუნძულების პირველადი ავტოქტონური მოსახლეობა იყო იბერიული მოსახლეობა. ამ მოსახლეობას უწოდებენ პროტოიბერებს, მათგან მომდინარეობს გვიანდელი ევროპული მოსახლეობა. მეცნიერებაში მიღებულია აგრეთვე ტერმინი-ხმელთაშუა ზღვის რასსა, მედიტერანული რასსა, ანუ მედიტერანული მოდგმა. იმ მოდგმის აღსანიშნავად, რომელიც იდენტურია ტერმინისა კავკასიური რასსა, არის აგრეთვე ტერმინები: პალეოკავკასიური რასსა, ანუ უძველესი კავკასიური რასსა, უძველესი მედიტერიანული რასსა, რაც ურთიერთის იდენტურია. საუბარია იმ მოსახლეობაზე, იმ მოდგმაზე, რომელიც სახლობდა პირინეების ნახევარკუნძულიდან ხმელთაშუა ზღვის აუზში, ბალკანებზე, თანამედროვე საბერძნეთში, კავკასიაში და ინდოეთის თანამედროვე ტერიტორიაზე, აგრეთვე, მცირე აზიაში და პალესტინაში. ეს არის გავრცელების არეთლი იმ პროტოიბერიული მოდგმისა, რომელსაც ვილჰელმ ჰუმბოლდტის გამოკვლევების მიხედვით ჰქონდა მრავალი განშტოება. ენა ამ მოდგმისა, ამ რასსისა იყო ერთი ძირითადი, რომელსაც ჰქონდა მრავალი დიალექტური განშტოება და თუ ეს ენაკავები ღებულობდნენ ცალკე ენების ხასიათს, ისინი იყვნენ მონათესავენი და ვითარდებოდნენ როგორც ურთიერთმონათესავე ენები. ამიტომ დამკვიდრდა ტერმინი პროტოიბერიული, რომელთანაც არის დაკაშირებული უცველესი მოსახლეობა, როგორც მოგახსენეთ, პირინეებისა, იტალიისა, კერძოდ, ბასკური, ლუზიტანური, ტურდეტანული, ეტრუსკული, პელაზგური და სხვა, რასაც ნიკო მარრის შტუდიებით დაემატა მცირე აზიაში, მესოპოტამიაში უძველესი იბერიული ტომების-სუმერების ენის გამოკვლევა და, აგრეთვე, დიდი ქართველი მეცნიერის მიხეილ წერეთლის გამოკვლეული გენეტიური ნათესაობა სუმერულსა და თანამედროვე ქართულს შორის..."-ზვიად გამსახურდია
bimo
,საქართველოს მწერალთა კავშირი... საქართველოს სსრ ლხცს არქივი... ფონდი # 8... აღწ. 1, საქ. 2913... საქართველოს მწერალთა კავშირის პრეზიდიუმის 1977 წლის სხდომის სტენოგრაფიული ანგარიში... 01.04.77“.

სტენოგრაფიული ანგარიში საქართველოს მწერალთა კავშირის პრეზიდიუმის სხდომისა, 1977 წლის 1 აპრილი,
თავმჯდომარეობს გრიგოლ აბაშიძე.

თავმჯდომარე: - ამხანაგებო, დღეს ჩვენ შევიკრიბეთ ერთი ისეთი საკითხის განსახილველად, რომელზედაც, ალბათ, ეს დღეები ყველა თქვენთაგანი ფიქრობს.

თქვენ ყველა გაეცანით თქვენს პრესაში გამოქვეყნებულ მასალებს ჩვენი კავშირის წევრის ზვიად გამსახურდიას გარშემო.

ჩვენ, ყველანი, ბევრის მომსწრე ვართ, ბევრის შემთხვევა არა გვქონია. მას შემდეგ, რაც სოციალიზმმა გაიმარჯვა ჩვენს ქვეეანაში, მას შემდეგ, რაც საბჭოთა ხალხმა სამამულო ომში ასეთი ძლევამოსილი გამარჯვება მოიპოვა და ასეთი წარმატება აქვს საბჭოთა ქვეყანას, მთელი საბჭოთა მწერლობა დარაზმულია ჩვენი პარტიის ირგვლივ და არ ეოთილა რაიმე ფაქტი რომელიმე ქართველი მწერლის ანტისაბჭოთა მოღვაწეობის შესახებ. უფრო მეტი კიდევ, ისეთი დიდი მწერალი ჩვენი დროისა, როგორიც კონსტანტინე გამსახურდია გახლდათ, რომელმაც ასეთი რთული გზა გაიარა, სრულიად დადგა საბჭოთა პლატფორმაზე, დაწერა ჩვენი დროისათვის სრულიად მოსაწონი ნაწარმოებები, დაწერა რომანი "მთვარის მოტაცება", მისი პუბლიცისტური ნაწარმოებები, რომლებიც იდგა საბჭოთა პოზიციებზე და ის მთელი თავისი შემოქმედებით ემსახურებოდა ჩვენი ქვეყნის საქმეს, მოგეხსენებათ, ბოლოს კონსტანტინე გამსახურდია ლენინური ორდენის კავალერიც გახლდათ და მრავალი ჯილდოსა და სახელმწიფო პრემიის მფლობელი.

ეს იმიტომ გავიხსენეთ, რომ დღევანდელი ჩვენი სხდომა ეხება ზვიად გამსახურდიას, ჩვენი კავშირის წევრს თქვენ იცნობთ გაზეთის მასალას. დღესაც ბლომად არის გამოქვეყნებული მასალა. ეს დღეები პრესა უთმობდა ადგილს იმ მასალებს, რომელიც ეხებოდა ზვიად გამსახურდიას მოღვაწეობას. ჩვენ მოგვმართა რესპუბლიკის პროკურატურამ ,,სათანადო რეაგირებისათვის გეგზავნებათ... (კითხულობს)" ... ეს მასალა მივიღეთ. პრეზიდიუმის წევრებმა გაიცნეს.

როგორც თქვენ ნახეთ და როგორც გაზეთები ადასტურებენ, ეს არის ანტისაბჭოთა პროპაგანდა. თქვენ მოგეხსენებათ მწერალთა კავშირის წესდება, რომლის მიხედვითაც მწერალთა კავშირის წევრად ითვლებიან ისინი, ვინც მთლიანად დგანან საბჭოთა პოზიციებზე და ღებულობენ აქტიურ მონაწილეობას კომუნიზმის მშენებლობაში. თუ კაცი ეწევა ანტისაბჭოთა პროპაგანდას, ანტისაბჭოთა მოდვაწეობას, ის თავის თავს აყენებს ამ ორგანიზაციის გარეშე თუ ჩვენ გვაერთიანებს კომუნიზმის მშენებლობა და მისი აქტიური მშენებლები ვართ, ეს არის ჩვენ სულის, ჩვენი მოწოდების ნაკარნახევი, და თუ კაცი იბრძვის მის წინააღმდეგ, ის თვითონ აყენებს თავის თავს ამ ორგანიზაციის გარეშე, ალბათ, ის თვითონ არ სთვლის თავს ჩვენი კავშირის წევრად. აქ ბევრი მასალაა, მაგრამ მარტო ორს დავასახელებ ამ მასალიდან, ერთი გახლავთ ,,საქართველოს მოამბეში" გამოქვეყნებული პროკლამაცია, ანტისაბჭოთა პროკლამაცია, რომელიც მოსკოვში გაავრცელეს ფრანგმა და ნორვეგიელმა ტურისტებმა, რომლებიც ამის გამო დაპატიმრებული იყვნენ. ეს პროკლამაცია გადმობეჭდილია ამ "მოამბეში". მეორე, რამაც გული ატკინა ჩვენ ხალხს, ეს გახლავთ ფაშისტი გენერლის მაღლაკელიძის გარდაცვალების გაძო გაძოქვეყნებული მასალა, სადაც ქება-დიდებაა იმ კაცისა, რომელიც მოუძღოდა ფაშისტურ ლეგიონს და რომელიც ვითომ საქართველოს სრული განთავისუფლებისათვის იბრძოდა.

აი, მოკლედ რაც მინდოდა მეთქვა. ამხანაგები გამოთქვამენ თავიანთ აზრს და შემდეგ მოვუსმინოთ ზვიადს. როგორ გაიმართლებს თავს .

ძალიან სამწუხაროა ეს შემთხვევა, რადგან ჩვენ ასეთი შემთხვევა არასოდეს არ გვქონია. განსაკუთრებით ახლა, როცა რესპუბლიკას წარმატებები აქვს და როდესაც ედუარდი მოვიდა ხელმძდვანელობაში, კონსტანტინე ერთი პირველთაგანი მიესალმა მას, და კიდევ უფრო გასაკვირი და სამწუხაროა ეს შემთხვევა.

ზვიად გამსახურდია - რა იურიდიული საფუძველი აქვს ყველაფერ ამას, რით მტკიცდება?

თავმჯდომარე - პრესისა და პროკურატურის მასალით.

ზვიად გამსახურდია - იმ პროკურატურას რა იურიდიული საფუძველი აქვს? თქვენ საბუთებს არ გაცნობდნენ?

თავმჯდომარე - გამოიგზავნა ეს მასალა, პროკურატურა სთვლის, რომ მასალა არის საკმარისი. აი რას იწერება... „რომლებიც დაბეჭდილია და გავრცელებულია მწერალთა კავშირის წევრის ზვიად გამსახურდიას მიერ არაოფიციალურ ჟურნალში „საქართველოს მოამბეში".

ზვიად გამსახურდია - ის მთვლის მე რედაქტორად? მე ხომ ხელს არ ვაწერ. მე არა ვარ რედაქტორი.

თავმჯდომარე - მაგაზე თქვენ მიმართეთ პროკურატურას, ჩვენ უნდა დავეერდნოთ იმ მასალას, რომელიც გაზეთშია.

ზვიად გამსახურდია - გაზეთში ყველაფერი სიმართლეა?

თავმჯდომარე - ჩვენ ვფიქრობთ, რომ სიმართლეა, ზვიად! - არავის არ აინტერესებდა თქვენი გალანძღვა. გთხოვთ ამხანაგებო, გამოთქვით აზრი.

თავმჯდომარე - ნოდარ, ხომ არ დაიწყებთ?!

ნოდარ დუმბაძე - ჩვენ გავეცანით მასალას, რომელიც დაბეჭდილია არალეგალურ ჟურნალ „ქართველოს მოამბეში". კიდევ გავეცანით ჟურნალების წეებას, რომელსაც "ოქროს საწმისი“ ჰქვია პირადად მე, როდესაც წავიკითხე ,,ოქროს საწმისი", ის არ მომეჩვენა სერიოზულ ჟურნალად, რადგან მასში ფრიად სუსტი და დაბალი გემოვნების ნაწარმოებები ქვეყნდება და როდესაც გავეცანი იმ მასალას, რომელიც მოგვაწოდა ჩვენ პროკურატურამ, სადაც გამოქვეყნებულია ანტისაბჭოთა პროკლამაცია, რომელიც მოუწოდებს ჩვენს ხალხს საბჭოთა ხელისუფლების დამხობისაკენ, როდესაც წავიკითხე გენერალ მაღლაკელიძის ბიოგრაფია, რომელიც თურმე თანამშრომლობდა ჰიტლერთან, რომლის შთამომავალმა, რომლის შვილიშვილმა ისახელა თავი ვიეტნამის ომში იმით, რომ ჟლეტდა ვიეტნამში ხალხს და ამ ბიოგრათიაში სწერია, ქართველი ხალხის სახელით ვიღაც პირდება, რომ დიდი სამსახურისათვის ქართველი ხალხი მას არ დაივიწყებს, - მე მიმაჩნია, რომ ამ ჟურნალის ხელმძღვანელი ან ავტორი ამ მასალისა არ არის ღირსი მწერალთა კავშირის წევრობისა და პირადად ჩემთვის, როგორც მწერლისათვის და კომუნისტისათვის მიუღებელია.

თავმჯდომარე - გიორგი!

გიორგი ციციშვილი - მე ჩემი მეგობრებისათვის არ მითქვამს, საერთოდ არ ვლაპარაკობდი, რომ ძალიან მძიმე წლები გავიარე ომში და არა იმიტომ, რომ დაჭრილი ვიყავი და ბრმა, არამედ ვნახე საშინელებანი, რომლებიც ჩემს თვალწინ ტრიალებდა. ჩვენი პროპაგანდა თავის დროზე კი არ აჭარბებდა, არამედ სუსტი იყო, რომ არ აჩვენა მთელი ის საშინელება, რაც ფაშიზმს მოჰყვებოდა.

მე ვნახე ხალხი დახოცილი "დუშეგუბებში“ მანქანებით დატვირთული რომ გამოყავდათ, მე ვნახე ორი შერყეული კაცი ნარვასთან, რომელთაც ტვინში რაღაცას უშხაპუნებდნენ და რამდენი საშინელება. და მე ეს საშინელებანი რომ ვნახე და გავიცანი ფაშიზმის არსი, ჩემთვის შეურაცხმყოფელია ყველაფერი ის, რასაც შეუძლია ფაშიზმის რეაბილიტირება.

მე საშინლად ამაღელვა იმან, მაღლაკელიძე აქციეთ ეროვნულ გმირად, მე არა ერთი პროკლამაცია ჩამვარდნია ხელში, მე შტაბში ვმუშაობდი და ბევრი მო^ქონდათ ასეთი პროკლამაციები, ის პროკლამაციები ბევრი მინახავს შტაბში, მაგრამ ამ პროკლამაციამ, რომელიც ამ არალეგალურ ჟურნალშია დაბეჭდილი, საშინლად ამაღელვა იმიტომ, რომ ქართველ ახალგაზრდობაში აღძრავს ეჭვს, ქართველ ახალგაზრდებს ეჭვს უღვივებს და ამ პროკლამაციამ შეიძლება მოწამლოს ქართველი ახალგაზრდობა. ზვიადმა ბრძანა, რომ ამისი რედაქტორი არა ვარო და ჩვენ ყველამ ვიცით, და ისეთი ავტორიტეტული ორგანო წერს, როგორიც არის პროკურატურა.

ჩვენ წავიკითხეთ ეს მასალა, თმები ყალყზე დაგვიდგა, განსაკუთრებით ეს პროკლამაცია. წარმოუდგენელია 1977 წელს ასეთი პროკლამაცია ვინმემ შეთხზას ან გადმობეჭდოს.

მან ამრიგად შეურაცხყო ქართველი მწერლის სახელი, რამდენადაც ის დაკავშირებულია ამ დოკუმენტთან, ყველამ ვიცით, რომ, ეს ამასთან არის დაკავშირებული, მე მიმაჩნია, რომ, რა თქმა უნდა, ზვიადი არ შეიძლება იყოს კავშირის წევრი.

თავმჯდომარე - იოსებ!

იოსებ ნონეშვილი - მე სამამულო ომის მონაწილე გახლავართ, იმ თაობას ვეკუთვნი და არა მარტო ჩემი თაობისათვის, არამედ ყველა თაობისათვის ცნობილია რა საშინელებაა ფაშიზმი. კაცობრიობის ყველა გონიერ ადამიანს ფაშიზმი ძაგს და ახლა ფაშიზმზე ლაპარაკი, ფაშისტი გენერლის ეროვნულ გმირად გამოყვანა ჩემთვის წარმოუდგენელია.

მე მიჭირს როცა ამას ვლაპარაკობ, როცა ამ საკითხზე ვლაპარაკობ იმიტომ, რომ ვამაყობ კონსტანტინე გამსახურდიათი, მაგრამ მე ვხედავ, რომ ფაქტია ეს პროკლამაცია, ამ ფაშისტი გენერლის ასე ეროვნულ გმირად გამოცხადება. მაგრამ, რაც მთავარია, ზვიადი ბრძანებს, რომ ჩემი დაწერილი არ არისო და ჩვენი პრეზიდიუმის წევრებს სხვა წყარო არ გაგვაჩნია გარდა იმისა, რასაც პროკურატურა გვწერს, რაც პრესაშია, ის, რაც დდეს "ლიტერატურულ საქართველოშია" დაბეჭდილი. მე ამაღელვა საქართველოს პატრიარქის წერილმა, რომელიც ,,ლიტერატურულ საქართველოშია“ დაბეჭდილი. ეკლესიასაც უნდა ვერწმუნოთ და პროკურატურასაც, რომ მათ შეისწავლეს და გვწერენ და თუ კი ის შემდეგ დაადასტურებს, დაარწმუნებს პროკურატურას, ჩვენ ყველანი გახარებული ვიქნებით და ამოვისუნთქავთ, რომ ამ საქმეში მას მონაწილეობა არ მიუღია - არც ფაშისტი გენერლის ქებასა და არც ამ პროკლამაციის შედგენაში.

მაგრამ ჯერჯერობით ეკლესია, პროკურატურა გვიმტკიცებს და როგორც წესდებაშია მწერალთა კავშირის წევრი არ შეიძლება იყოს ის, ვინც არ დგას ჩვენს, საბჭოთა პოზიციაზე.

ამიტომ, მე, როგორც სხვებმა ბრძანეს, მიმაჩნია, რომ მწერალთა კავშირის წევრი არ უნდა იყოს ის, ვინც პროკლამაციას ავრცელებს და ფაშისტ გენერალს აქებს.

თავმჯდომარე - მორის!

მორის ფოცხიშვილი - შეიძლება გამეორება მომიხდეს იმისა, რაც უკვე ითქვა. ვერ წარმომედგინა, რომ ჩვენს წრეში, მწერალთა რიგებში და საერთოდ ჩვენს ქვეყანაში აღმოჩნდებოდა ადამიანი, რომელიც ასეთ მიმართულებას მოუნახავდა ფაშისტი გენერლის მოქმედებას. ამიტომ შეშფოთებული ვარ, და თუკი ეს დადასტურდება, რომ როგორმე ვინმე მხარს უჭერდა ამ წერილებს, - ასეთი კაცი არ შეიძლება იყოს მწერალთა კავშირის წევრი, თუ ეს მისი ხელიდან არის გამოსული, ის არ შეიძლება იყოს მწერალთა კავშირის წევრი.

თავმჯდომარე - კარლო!

კარლო კალაძე - მინდა განვაცხადო, რომ სხვებთან ერთად უახლოესი, უერთგულესი და უსაყვარლესი ადამიანი იყო ჩემთვის კონსტანტინე გამსახურდია და არის.

ახლა, დღეს მე ძალიან ძნელ მდგომარეობაში ვარ მძიმე მდგომარეობაში ჩაგვაყენა ჩვენ ზვიადმა. არა მარტო თავისი თავი ჩააყენა მძიმე მდგომარეობაში, უპირველეს ყოვლისა თავისი თავი, მაგრამ უკიდურესად ძნელ მდგომარეობაში ჩამაყენა მე და ყველა მწერალი, რომლებიც ამ ხნის განმავლობაში, თითქმის 40 წლის განმავლობაში როგორც კონსტანტინესთან, ისე ამ ოჯახთან ახლოს ვიდექით.

რასაკვირველია, მე ვეკუთვნი იმ ამხანაგებს, რომლებმაც (ჩვენ) კონსტანტინე გამსახურდიას ვაჟიშვილი მივიდეთ მწერალთა კავშირში. მეც მივეცი ხმა.

ახლა, ვინაიდან მწერალთა კავშირში ყოფნა ეს ნიშნავს, რომ იზიარებდე შენ იმ შეხედულებას, იმ მდგომარეობას, იდეურად იდგე იმათ გვერდით, ვინც ამ მწერალთა კავშირშია გაერთიანებული, და როცა ადამიანი თავისი საქციელით უპირისპირდება მწერალთა კავშირს, მწერლობას, რა თქმა უნდა, ჩვენ ვალდებული ვართ ჩვენი დამოკიდებულება გამოვხატოთ, გარდა იმისა, რაც ჩვენ ამ დღეებში პრესაში წავიკითხეთ, მე მეტი არაფერი ვიცი. თუ კიდევ არის რამე, უნდა ვიცოდე ისიც. რაც პრეზიდიუმშია, ისიც უნდა ვიცოდე, მაგრამ რაც ოფიციალურად რაც ჩვენს თვალწინ არის, მე ამისიც მჯერა.

რასაკვირველია, ჩვენ ბედნიერი ვიქნებოდით... ჩვენ იმიტომ, რომ მწერალთა კავშირის ხმა - ეს არის ისტორიული სიტყვა ადამიანზე და მით უფრო ისეთ ადამიანზე, რომელიც შვილია კონსტანტინე გამსახურდიასი. - და, რასაკვირველია, ჩვენ ვიქნებოდით ბედნიერები, რომ ამ ამბავში დასაწეისშივე მიგვეღო მონაწილეობა. ეს მოხდა ჩვენს გარეშე. ჩვენ ახლა ვიხილავთ.

მე წავიკითხე, რაც ზვიადს უთქვამს, დაუწერია, თუ მანქანაზე დაუბეჭდია, ამისი წინააღმდეგი ვარ და არასოდეს არ გვქონია ამის შესახებ ჩვენ საუბარი. მე ათასჯერ შევხვედრივარ და ჩვენ არ გვქონია ამის შესახებ საუბარი, მაგრამ ეს მისი თვისებაა - აფეთქებული ხასიათის კაცია.

ამიტომ მწერალთა კავშირის უმრავლესობის აზრს ვიზიარებ, რომ ჩვენი ერთად ყოფნა არ შეიძლება, ის სცილდება ყოველგვარ საკითხს, ეს არის სამშობლოს საკითხი, ეს არის პატრიოტული სინდისის საკითხი, ეს არის თვით კონსტანტინესთან დამოკიდებულების საკითხი, რაც არ უნდა მძიმე იყოს, პასუხი უნდა აგოს ზვიადმა თავისთავის მაგივრად, ზვიადმა პასუხი უნდა აგოს კონსტანტინეს მაგივრადაც. ის უნდა ყოფილიყო ჩვენს გვერდით და რადგან არ ისურვა, მან უნდა მკაცრი პასუხი აგოს, და ის ამას შეურიგდა. მე მგონია, ჩვენთან ერთად მისი ყოფნა ძნელია და წარმოუდგენელი.

თავმჯდომარე - კიდევ ვის სურს გამოთქვას აზრი?

ალექსი გომიაშვილი - ვიდრე ჩემს მოსაზრებას გამოვთქვამდე, მინდა შევეკითხო ზვიადს. ზვიადმა რეპლიკა ისროლა, ის არის მწერალთა კავშირის წევრი.

თქვენ განაცხადეთ - ამისი არც რედაქტორი ვარ და არც ავტორიო. თუ თქვენ რედაქტორი არა
ხართ და არც ავტორი, როგორც მწერალთა კავშირის წევრი როგორ უყურებთ ამ ორგანოს პოზიციას? რა პოზიცია გაქვთ ამ ორგანოსთან? - და თუ თქვენ მონაწილე ხართ ამ ყველაფრისა, და იმის შესახებ, რაც გაზეთში იყო გამოქვეყნებული, იმ სიტყვების შემდეგ, რაც მწერალთა კავშირის პრეზიდიუმის სხდომის პროცესში მოისმინეთ - რა აზრი დაგებადათ და რა მოსაზრება გაქვთ?

ზვიად გამსახურდია - მოკლედ მოგახსენებთ. სოლჟენიცინი რომ გარიცხეს კავშირიდან, საკუთარი ნაწარმოებებისათვის გარიცხეს. თქვენ მაგდებთ იმისთვის, რაც ჩემი არ არის, უმთავრესად ანტიფაშისტური პროკლამაციის და მაღლაკელიძის ბიოგრაფიისათვის, რომლებიც ჩემი არ არის, ჩემი დაწერილი არ არის. მე არ ვაწერ ხელს. მე ვაგებ პასუხს მხოლოდ იმაზე, რასაც მე ვწერ და ხელს ვაწერ. ეს რომ იყოს ჩემი ჟურნალი, მაშინ მოვაწერდი ხელს. შეიძლება ბევრ რამეს მე არ ვიზიარებ, ის პროკლამაცია ჩემთვის უცხოა. თუ არის იმ ჟურნალში რაიმე დოკუმენტური მასალა, ამას ვიზიარებ. აქ ცდილობენ გაცილებით მეტი დამაბრალონ მე, ვიდრე ეს სინამდვილეშია. პრესაც ამას ცდილობს. პოზიცია? ამაზე მე თავს ვიკავებ, ამას ბოლოს ვიტყვი.

ალექსი გომიაშვილი - მე მგონია ბევრი ლაპარაკი ზედმეტია. ჩვენი წესდება, რასაც გვეუბნება, ჩვენი ვალდებულებაა, მწერალთა კავშირის წევრები უნდა ვიყოთ საბჭოთა პოზიციაზე და ვამართლებდეთ წესდებას, ვინც ამ წესდებას არ იზიარებს, ვინც ამ პოზიციაზე არ არის ის მწერალთა კავშირის წევრი არ უნდა იყოს.

თავმჯდომარე - ვის სურს გამოთქვას აზრი?

ვანო თარბა - უხერხულ მდგომარეობაში ვარ, როგორც ყველა. მინდა დავიწყო კარლო კალაძის სიტყვით. კონსტანტინე გამსახურდია ჩემთვის იყო ღმერთი, უდიდესი ქართველი კაცი და ჩვენი ხალხის დიდი მეგობარი და ძმა. როცა მამაჩემი მოკვდა, სპეციალურად ჩამოვიდა ოჩამჩირეში, ჩემს სახლში იყო და ძალიან ახლობელი კაცი იყო ჩემთვის და დღეს ჩემთვის ეს საკითხი ძალიან მძიმეა, მძიმე მდგომარეობაში ვარ, ისე როგორც ყველა თქვენ, სადღაც მე უფრო მეტადაც.

არ ვიცი, თუ ზვიადი დაამტკიცებს, რომ არაფერ შუაშია... ხდება განა, რომ ჩვენს პრესაში ასეთი მასალა იყოს მოთავსებული და არ იყოს სწორი? იმ მასალების მიხედვით ზვიადს გაუჭირდება ჩვენს რიგებში, მწერალთა კავშირის რიგებში დარჩენა.

თავმჯდომარე - გიორგი!

გიორგი ნატროშვილი - ვანომ თქვა, რაც ყველა ჩვენგანის საწუხარია. გარდა ამისა, ჩვენი პრესა, ეს უცხოური გადმოცემები, ეს მასალა, ესენი ყველაფერი - როგორ შეიძლება?! ვუერთდები აქ გამოსულ ამხანაგებს.

თავმჯდომარე - ელგუჯა!

ელგუჯა მაღრაძე - ამხანაგებმა თქვეს უკვე გარკვევით, ჩემთვისაც ბატონი კონსტანტინე იყო ვაჟკაცობის, დიდი მწერლობის და ყველაფრის იდეალი, ყველა იმის, რომელმაც ქართველ ერს შეუქმნა სიტყვაკაზმული მწერლობა, შეაყვარა სამშობლო, თავისი ხალხი, - ვისაც მისი წიგნები წაკითხული აქვს და სხვა ერის შვილებსაც კი შეაყვარა საქართველო. ჩემთვის დღევანდელი გამოსვლაც, ეს ლაპარაკიც ძალიან ძნელია, ეს კაცი ჩვენს ხელში გაიზარდა.

მე მიმაჩნია, რომ ზვიად გამსახურდია არის მსხვერპლი იმ განუკითხავობისა, რაც 20 წლის განმავლობაში გრძელდებოდა ჩვენს რესპუბლიკაში, რასაც 20 წლის განმავლობაში ვერ ვებრძოდით და როცა მან პირველი ნაბიჯი გადადგა ამ მხრივ, ჩვენ პასუხისმგებლები ვართ და დამნაშავე ვართ, რომ თავის დროზე არ მივუთითეთ და არ ვუთხარით, რომ ეს მცდარი გზაა. ამ ორგანიზაციას რომ უფრო მეტი ფხა, უფრო მეტი ვაჟკაცობა, შორსმჭვრეტელობა გამოეჩინა, მიეთითებინა მისთვის (თითქმის ყველას შვილეულ ასაკად გვეკუთვნის), ჩვენ შეგვეძლო მისი მობრუნება, აღზრდა, გვეთქვა, რომ ის არის მცდარი გზა, მაგრამ ჩვენს მწერალთა კავშირში იმ 20 წლის მანძილზე იყო დანერგილი ის, რომ ექსცესებითა და ჩხუბით ვინც გადიოდა, ჩვენ ამას ვუწყობდით ხელს, ვაქეზებდით ამანაც თავისი დაღი დაასვა. ჩვენ რომ თავის დროზე აგველაგმა ის, ვინც ექსცესებით იკაფავდა გზას, საქმე აქამდე არ მივიდოდა.

ახლა ის დაპირისპირებული აღმოჩნდა ჩვენთან, ყველა ჩვენთაგანთან და წესდებასთან. მისი საქციელი და მოქმედება დასაგმობია და ამდენად მწერალთა კავშირის რიგებში რომ დარჩეს, ძნელია.

თავმჯდომარე - ხუტა!

ხუტა ბერულავა - მწერალთა კავშირი - ეს არის თანამოაზრეთა კავშირი, როგორც ამას ჩვენი წესდება ითვალისწინებს. რა თქმა უნდა, ეს მოქმედებაც შეუთავსებელია საბჭოთა მწერლების სახელთან.

მე მინდა დავეთანხმო ზოგიერთი ამხანაგის წინადადებას. რადგან ზვიად გამსახურდია აცხადებს, რომ ეს მას არ ეკუთვნის, რომ ეს მისი ხელმძღვანელობით, თუ მონაწილეობით არ გაკეთებულა (გვითხრას ვისია) და თუ ეს ასეა, ერთხელ კიდევ შევეცადოთ იქნებ აღმოვაჩინოთ...

თავმჯდომარე - ამაზე რომ არ იყოს ლაპარაკი, მოგახსენებთ: ის, რაც პრესაშია დაბეჭდილი და რაც აქ მოტანილია, ეს დადასტურებულია და არავის არ უნდოდა ამის გამოგონება და შეთხზვა. ეს არის დადასტურებული და დამტკიცებული და იმიტომ არის გამოტანილი. ვიდრე ბოლომდე არ იყო დამტკიცებული, არ გამოუტანიათ. ზვიადს შეუძლია გამოთქვას თავისი აზრი. ის, რაც არის - დამტკიცებულია და ამას არ გავხდით სადავოდ. ვიმსჯელოთ იმაზე, რომ ფაქტიური მასალაა. ხომ არ შეიძლება გაზეთი „კომუნისტი“ , „თბილისი“, „ახალგაზრდა კომუნისტი“, „ლიტერატურული გაზეთი“ ტყუილს სწერდეს?!

ხუტა ბერულავა - ყველაზეე მთავარი ის არის, რომ ჩვენ არავის არ უნდა მივცეთ უფლება სული აუმღვრიოს ჩვენს ახალგაზრდობას, რომელიც ჩვენ, შემოქმედებითმა მუშაკებმა უნდა აღვზარდოთ კომუნისტურ იდეალებზე და კომუნისტური სულისკვეთებით და ამ შემთხვევაში, როდესაც ლაპარაკია ძალიან მაღალ და წმინდა საქმეებზე, აქ დათმობა არ შეიძლება.

მე ვუერთდები ამხანაგების აზრს - საქართველოს მწერალთა კავშირის რიგებში არ შეიძლება, რომ ასეთი კაცი იყოს.

თავმჯდომარე - კიდევ?

ვახტანგ ჭელიძე - ჩემთვის ცოტა ძნელია ლაპარაკი იმიტომ, რომ თვითონ ზვიადთან არ მქონდა კეთილი ურთიერთობა, მაგრამ უნდა გამოვთქვა აზრი, იმის შემდეგ რა საბუთებსაც ჩვენ გავეცანით - იმ პროკლამაციას, ფაშიზმის რეაბილიტაციის ცდას, - წესდება არ გვაძლევს უფლებას, რომ ჩვენს რიგებში იყოს და ვუერთდები საერთო აზრს - ასეთი ადამიანი არ უნდა იყოს მწერალთა კავშირის რიგებში.

თავმჯდომარე - სერგი!

სერგი ჭილაძე - მე სხვა მასალას არ ვიცნობ, რაც გაზეთშია, იმას ვიცნობ და მე მიმაჩნია - საბჭოთა პრესაში მოყვანილი ფაქტები და მასალა ისეთ შეუვალ სურათს ქმნის, რომ აქ ორი აზრი არსებობდეს, შეუძლებელია.

ჩემთვის ყველაზე უფრო სამძიმოა ეს იმიტომ, რომ თვითონ კონსტანტინე გამსახურდიას აქვს - „თუ არა საბჭოთა ხელისუფლება, ჩემთვის დიდ მწერლობასთან წილნაყრობა არ შეიძლებოდა“. ესა აქვს ნათქვამი მას და ასე არის ნამდვილად დიდ ოსტატად ის ჩვენმა სინამდვილემ აქცია და ამიტომაც ჩვენი სინამდვილის გულწრფელი მომღერალი იყო.

მით უფრო სამწუხაროა ამ დიდი ქართველი კაცის, ამ დიდი ოსტატის, ჩვენი ამ დიდ ლიტერატურულ ბრძოლებში ჩვენი მეგობრის შვილის საკითხს რომ ვიხილავთ - იყოს თუ არა ის ჩვენს რიგებში. დიდად გული მტკივა მიმძიმს ამის წარმოდგენა იმიტომ, რომ თვითონ კონსტანტინე გამსახურდიამ რაღაც საოცრად რთული გზა გაიარა და ეს განაცხადა. ამის დამადასტურებელია მისი ნათელი შემოქმედება, რომელიც მისი ხელიდან არის გამოსული.

ამიტომ მე ვიმეორებ და ვეთანხმები ამხანაგების აზრს, მაგრამ აქ ჩვენმა პარტორგანიზაციის მდივანმა განაცხადა „,თუ ეს ასეა“ და როგორღაც ეჭვქვეშ დააყენა საკითხი, მე ვფიქრობ, საკითხი ისე უნდა გამოგეტანათ, რომ არ ყოფილიყო ეს „თუ ეს, ასეა“. ეს იმ ტკივილებს კიდევ ერთ ტკივილს უმატებს. მე მომეწონა ბატონმა ალექსიმ რომ პირდაპირ მიმართა კითხვით. ზვიადმა არ უპასუხა; უპასუხეთ ბოლომდე, რომ ჩვენ შეგვეძლოს ნათელი დამოკიდებულება გვქონდეს საკითხთან. ვიმეორებ, მე მხოლოდ იმ მასალას ვიცნობ, რაც პრესაშია და აქ ისეთი ფაქტებია, რომ ამიტომ ამხანაგების იმ წინადადებას ვუერთდები, მაგრამ მაინც მოვითხოვ „თუ ეს ასეა“ და სხვა - ამ კითხვებზე პასუხი იყოს.

მორის ფოცხიშვილი - ბატონო სერგი, ზვიადმა რომ სთქვა მე ხელს არ ვაწერ, მე არ ვარ ავტორი, ამან დაბადა ეს აზრი. ისე, თქვენ თუ არ წაგიკითხავთ მასალა, აქ არის და წაიკითხეთ.

თავმჯდომარე - კიდევ?

რევაზ მარგიანი - ძალიან რთულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა ქართული მწერლობა. მე გავეცანი ამ მასალებს. თავისთავად ზვიადის საქციელი მეტყველებს, რომ ის არ იზიარებს ქართული საბჭოთა მწერლობის პოზიციებს და თვითონ ლაპარაკობს - არ არის საჭირო იყოს წევრი ამ კავშირისა.

თავმჯდომარე - ირაკლი, ხომ არ იტყოდით რამეს?

ირაკლი აბაშიძე - რამდენი ხანია, რაც მივიღეთ ზვიადი მწერალთა კავშირში?

ზვიად გამსახურდია - 1966 წლიდან.

თავმჯდომარე - 1968 წლიდან. აქ არის მასალა, ზვიად!

ირაკლი აბაშიძე - 1968 წლიდან მე არ მახსოვს რომელიმე კაცის შესახებ გველაპარაკა და მათ შორის პირველ რიგში, რასაკვირველია, უმძიმესია ვილაპარაკო კონსტანტინე გამსახურდიას ოჯახის წევრების შესახებ.

თავმჯდომარე - უკაცრავად, 1965 წელს მიგვიღია წევრად.

ირაკლი აბაშიძე - რა მძიმეც არ უნდა იყოს ამის თქმა, ამხანაგებო, უნდა ვთქვათ - საბჭოთა მწერალს არ შეიძლება სხვა რაიმე აზრი ჰქონდეს. საბჭოთა კავშირის მწერალთა კავშირის წევრი ჩვენს წესდებას იცნობს, მათ შორის რასაკვირველია, ზვიადიც იცნობს. რასაკვირველია, არ შეიძლება, თუ ეს ყველაფერი ვიცით, რაც ვიცით ჩვენ... (მე ახლა ავად ვიყავი და ყველაფერი ვერ წავიკითხე). თქვენ აქ დაგიძახეს იმიტომ, რომ სთქვათ...

ზვიად გამსახურდია - ბოლოს ვიტყვი

ირაკლი აბაშიძე - სხვათა შორის, ბოლოს ჩვენ უნდა ვთქვათ. ჩვენ რას ვლაპარაკობთ?

ზვიად გამსახურდია - სასამართლოზე ჯერ ეკითხებიან ბრალდებულს და შემდეგ გამოაქვთ განაჩენი.

ირაკლი აბაშიძე - თუ საჭიროა კენჭი ვუყაროთ, კენჭი იმიტომ, რომ თქვენთვის გადაწყვეტილია, საკითხი ნათელია და მე მომხრე ვარ საბჭოთა კავშირის მწერალთა კავშირიდან ზვიად გამსახურდია გაირიცხოს, მაგრამ ჩვენ ალბათ, იმიტომ დავუძახეთ, რომ მას მოვუსმინოთ. ახლა ჩვენ ვლაპარაკობთ და მერე მოვუსმენთ?

11 წელია მწერალთა კავშირში გვყავს კაცი, ჩვენი დიდებისა და სიამაყის შვილი, ჩვენი ყველა ოჯახის შვილი. რა ვქენით, რა გავაკეთეთ?! ჩვენს თავზეც უნდა ვთქვათ და პირადად ჩემს თავზედაც - ვუთხარით მას რაიმე, გავაფრთხილეთ, დავუძახეთ? აი, მე რომ ირაკლი აბაშიძე ვარ - რა გავაკეთე. 1966 წელს მიგვიღია წევრად. ეგ დაჭერილი იყო ერთხელ, მეც მოვეხმარე. ჩემს თვალწინ უთხრა კონსტანტინე გამსახურდიამ, მოგკლავო, თუ კი გაიმეორებო. მერე რა მოხდა, დავუძახეთ, ველაპარაკეთ, თუ რა ვქენით?! ასე არ არის სულ, ჩვენ ხომ გვთხოვენ პასუხს და მოგვკითხავენ და სავსებით მართალი იქნება. ასე კი არ არის - აუწევთ ხელს. იმხელა დიდი მოვლენაა, რომ არც ერთ რესპუბლიკაში არ მომხდარა. თქვენ ამას ანგარიში უნდა გაუწიოთ. ეს კაცი ამბობს - მე არა ვარ რედაქტორი, ჩემი ხელმოწერა არ არის. ვკითხოთ რაშია საქმე რა არის, დაგვეძახებინა, ერთხელ გაგვეფრთხილებინა, მეორედაც, უნდა გვემუშავა. მე ცოტა მკაცრად გამოვდივარ, ავად ვარ - მე ჩემს შესახებაც ვლაპარაკობ იმიტომ, რომ ძმად მიმაჩნდა კონსტანტინე და მეგობრად მისი ოჯახი. ამ ბოლო ხანებში ხუთჯერ ვიყავით და დღე არ იყო, რომ არ დაერეკა ჩემთვის და გიორგი ნატროშვილისათვის. ჩვენ დამნაშავეები ვართ და ჩვენ მოგვთხოვენ პასუხს.

ხმები - სთქვას.

ზვიად გამსახურდია - საერთოდ რა უნდა მოგახსენოთ. სასამართლო რომ სასამართლოა, მას თავისი წესი აქვს - საბჭოთა კავშირსა თუ უცხოეთში, არსებობს იურისპრუდენცია, არსებობს კანონი. თუ ყველაფერი მოთავებულია, უნდა გავჩუმდე და თქვენ რაც გინდათ ის გამოიტანეთ, ის დაადგინეთ. არ შეიძლება, სანამ სასამართლო არ დაადგენს დანაშაულს, კაცი დაისაჯოს და იმის თქმა, რომ ეს სიმართლეა იმიტომ რომ პრესაშია. პრესას შეიძლება შეეშალოს. ვერც პრესა გასწევს სასამართლოობას და ვერც პროკურატურა. ეს რომ ასე იყოს, მაშინ სასამართლო აღარ იქნებოდა. პროკურატურა გამოთქვამს თავის აზრს და მას რომ შეეძლოს გადაწყვეტა, მაშინ სასამართლოც არ იქნებოდა საჭირო. მარტო პროკურატურის აზრი რომ იყოს კომპეტენტური, სასამართლო აღარ იარსებებდა. სასამართლო იმიტომ არსებობს, რომ დაადგინოს სიმართლე, ის სიმართლე, რომელსაც ვერ ადგენს პროკურატურა. რატომ არსებობს სასამართლო და შეიძლება თუ არა ასე სროლა ადამიანის მიმართ ინსინუაციების და ყველაფერი ის, რასაც პრესა აკეთებს? ყველაფერი, რაც ენაზე მოადგება „სოვეტსკაია კულტურის“ კორესპონდენტს, გადმოიგზავნება აქ და იბეჭდება ან თუნდაც ის, რომ მე რადიო „სვობოდას“ ვუგზანი მასალებს. როგორ შეიძლება ასე დაბრალება? და რამდენი უნდა ჩამოვთვალო?

აი, თვით აქ რაც წამძღვარებულია. მე არ ვიცი, სად გამოდის ეს ჟურნალი, ვის მიერ. მე ვწერ და ვაძლევ მეგობრებს. მე ვწერ და რასაც ხელს ვაწერ, სამწუხაროდ არ იბეჭდება, ცენზურა მკაცრია, ამიტომ გადავცემ ნაცნობ-მეგობრებს. მაგალითად, ძეგლთა დაცვის მდგომარეობაზე დავწერე, პრესის ყველა ორგანოს მივმართე. არ დამიბეჭდეს და შემდეგ გადავწყვიტე მიმეწოდებინა ხალხისათვის.

რაც შეეხება პროკლამაციას, არ მინახია, არც მითარგმნია და საერთოდ მე არ ვარ საბჭოთა წყობილების მტერი, არც მისი დამხობის მომხრე და არც არავის მოვუწოდებ ამისკენ, თუ მე რაიმეს ვწერ, ვაკრიტიკებ რომელიმე დაწესებულებას, ეს არ ნიშნავს, რომ მე ვარ მტერი. ნუ აიღებთ თქვენს თავზე სასამართლოს ფუნქციას. მე ვიცი თქვენ ეს დაგეგმილი გაქვთ და, რაც არ უნდა ვთქვა, თქვენ ვერაფერს შესცვლით. ეს გადაწყვეტილია, მაგრამ თქვენ სასამართლო არ ბრძანდებით, თქვენა ხართ მწერალთა წრე.

არავითარი მაღლაკელიძის შესახებ წერილის ავტორი მე არა ვარ. გადახედეთ და ნახავთ - არც ერთი სიტყვა ჩემი არ არის. და სხვათა შორის, მაღლაკელიძის შესახებ უნდა მოგახსენოთ, - ის თქვენი „მერნის“ კონსულტანტი იყო, თუ ის ფაშისტი გახლდათ, რატომ არ მოხვდა ნიურნბერგის პროცესში? იმიტომ, რომ სწორედ ის იყო ანტიჰიტლერელი, ანტიფაშისტი, უბრალო სამხედრო. ის გახლდათ შულენბერგის დაჯგუფების წევრი, ანტიფაშისტი და არც ვიცნობდი და არც ვმეგობრობდი მაღლაკელიძეს, ის თქვენი გამომცემლობა „მერნის“ თანამშრომელი იყო წლების განმავლობაში და ყველა თქვენთაგანს მასთან პური უჭამია და კარგი სიტყვა უთქვამს.

გიორგი ჟორჟოლიანი - მე არ ვარ მაგ წერილის ავტორიო...

ზვიად გამხახურდია - თუ სასამართლო დაამტკიცებს, რომ მე ვარ მაგ წერილის ავტორი, ან ეს პროკლამაციაც ჩემი თარგმნილია... მე არ ვაწერ ხელს ჟურნალს, იმიტომ კი არა, რომ მეშინია, არა, მე არა ვარ მშიშარა. მე არ ვიცი სად გამოდის ეს ჟურნალი. ამ ჟურნალში ყველაფერი - რაც ფაქტიური მასალაა - სიმართლეა და მე ამაზე ვაწერ ხელს.

გიორგი ციციშვილი - თქვენ ამბობთ, რომ არ იცით, სად გამოდის, ვინ არის რედაქტორი და ხელმძღვანელი. გაქვთ თუ არა უფლება მწერალთა კავშირის წევრს ბეჭდოთ, გაუშვათ თუნდაც უწყინარი კორესპონდენცია იმ ჟურნალში, რომლის არც რედაქტორი იცით, არც შემდგენელი, არც ინიციატორი, არც ფასი აწერია და ის კი ნამდვილად იცით, რომ არალეგალური ჟურნალია. მე პირადად არც მინახია ეს ჟურნალი. ეს რომ ყოფილიყო დაბეჭდილი „ცისკარში“, „მნათობში“, გამოვიდოდი, შევათასებდი. რანაირად შეფასდება ეს თქვენი საქციელი ამ შემთხვევაში, როცა თქვენ ბეჭდავთ იმ ჟურნალში?

ზვიად გამსახურდია - ბატონო გიორგი, ეს ისეთი ჟურნალია, სადაც შეიძლება ხვალ თქვენი ნაწარმოებიც მოხვდეს. მე ჩემს ნაწარმოებებს ვუშვებ ჩემს ნაცნობ-მეგობრებში, ისეთებს, რომლებსაც არ მიბეჭდავს პრესა. იქ რედაქციაა და კანტორა კი არ არის, როგორც წერენ, არავითარი კანტორა არ არის. ეს გეშლებათ. ეს ყველაფერი დასადგენია და რაც განზრახული გაქვთ უკვე, შეგიძლიათ გადაწყვიტოთ.

>>> გაგრძელება >
bimo
ტენოგრაფიული ანგარიში საქართველოს მწერალთა კავშირის პრეზიდიუმის სხდომისა, 1977 წლის 1 აპრილი (ნაწილი 2)
ავტ.: შავლეგო : 9/19/2005

თავმჯდომარე - ბატონო გიორგი!

გიორგი მერკვილაძე - ზვიადის გამოსვლამ ჩვენ მაინც ვერ დაგვარწმუნა, რომ მას არავითარი კავშირი არა აქვს. მაინც ფაქტებს თავისი ლოგიკა აქვს და არა მგონია, რომ თქვენ არ იცოდეთ ამ ჟურნალის ასავალ-დასავალი. ბოლოსა და ბოლოს თქვენი ნების გარეშე როგორ იბეჭდება? თქვენ სრული უფლება გქონდათ პროტესტი გაგეცხადებინათ ოფიციალურად, როგორც ეს მოხდა მოსკოვის გაზეთებში და რაკი ეს ასე არ არის, თქვენ თანამშრომლობთ ამ ჟურნალში და თანაუგრძნობთ ამ ჟურნალის პოზიციას.

კავშირის წევრად ყოფნა იმას ნიშნავს, რაც ევალება, უნდა დაიცვას, თქვენი პოზიცია ამას ეწინაადმდეგება ბუნებრივად ისმება საკითხი, - თქვენი საქმიანობის შეფასება იმ მოვლენების გარეშე არ შეიძლება.

თქვენ თქვენი ნიჭით, თქვენი ოჯახის ტრადიციებით, რასაკვირველია, კავშირში უნდა იყოთ ჩვენთან და თქვენი პრაქტიკული საქმიანობა საწინააღმდეგოა ამისა, ამიტომ მეც მხარს ვუჭერ წინადადებას, რომ თქვენი კავშირში ყოფნა შეუთავსებელია კავშირის წევრის მოვალეობასთან.

თავმჯდომარე - გურამ!

გურამ ფანჯიკიძე - მე ვარ ძალიან ცუდ დღეში და ძალიან მიჭირს დღეს გამოსვლა, ვინაიდან ორი წელია მე და ზვიადი ერთმანეთს არ ველაპარაკებით, რადგან გვქონდა ძალიან დიდი ჩხუბი - ახლა არ მინდა ამ გაჭირვებულ დროს ბრალმდებელი გამოვიდე, ვინაიდან არ დავემსგავსო ჩასაფრებულ მტერს. მიუხედავად ამისა მე ვიზიარებ პრეზიდიუმის აზრს

ისე კი არსებობს წესდება. მაგალითად, პარტიიდან რიცხავენ კაცს, თუ სამი თვის საწევრო არ გადაიხადა, ვინაიდან ზვიადი არ ემორჩილება მწერალთა კავშირის წესდებას, არ იზიარებს მის პროგრამას, თვითონვე უნდა გასულიყო ამ კავშირიდან.

რასაკვირველია, მე ვიზიარებ პრეზიდიუმის აზრს, მაგრამ ძალიან ცუდ დღეში ვარ

თავმჯდომარე - ხომ არ სურს ვინმეს კიდევ გამოთქვას აზრი?

ხმები - ყველამ გამოთქვას თავისი აზრი, ყველამ!

თავჯდომარე - არჩილ!

არჩილ სულაკაური - მეც იგივე მინდა ვთქვა, რაც გურამმა. მე და ზვიადს არა გვაქვს კარგი ურთიერთობა დიდი ხანია. მე, როგორც თქვენ, პირველად გავიგე პრესიდან ეს ამბები. მე პრინციპულად არ ვკითხულობდი რასაც ეგ წერდა, მაგრამ ახლა რაღაცნაირად, ბატონი ირაკლის გამოსვლის შემდეგ, არ შეიძლება ანგარიში არ გაუწიო იმას, რომ პიროვნება უარყოფს, იმას ამბობს, რომ არავითარი კავშირი არ ჰქონია...

ზვიად გამსახურდია - კავშირი კი მქონდა, ჩემი მასალა დაბეჭდილია, ამას ყველა ხედავს, სად და როდის გამოდის, მე არ ვიცი.

არჩილ სულაკაური - ისიც მართალია, რომ სასამართლომ უნდა დაადგინოს. ზვიადი ისე უნდა მოსულიყო, რომ სასამართლოს დაემტკიცებინა ეს. ისე ვიზიარებ საერთო აზრს.

თამაზ ჭილაძე - ვიზიარებ პრეზიდიუმის აზრს.

თავმჯდომარე - გურამ!

გურამ ასათიანი - ყველამ თქვა და მეც უნდა ვთქვა - ძალიან მტკივნეული საკითხია. ძალიან მძიმე მდგომარეობაში ვართ. მე არა მგონია, რომ დარბაზში იყოს მწერალი, რომელიც პირად მტრად თვლიდეს ზვიად გამსახურდიას. მე ესეც მაწუხებს, მე მინდა ზვიადს მივმართო და თუ ის ობიექტურად შეაფასებს, ძნელია ასე დასცილდეს პირად განცდას.

მე მგონია ყველა, ვინც აქ არის, აბსოლუტური უმრავლესობა ისაა,რომელთაც ყველაზემეტად იციან კონსტანტინე გამსახურდიას ფასი. უფრო მეტი, ეს ის ადამიანები არიან, არამარტო უფროსები არამედ შუა თაობა, რომლებიც ზვიადის ოჯახს იცნობენ, მის ღვთისნიერ დედას, შესანიშნავ დას და გასაგები უნდა იყოს ჩვენი გრძნობები.

აქვე ითქვა და კიდევ მინდა გავიმეორო, რომ, რასაკვირველია, ჩვენი დდევანდელი საუბარი ნაგვიანევია. უნდა გვეცადა ყოველ ჩვენგანს (ჩემგან დავიწყებ), რომ ეს დღე არ დამდგარიყო. იმის მიხედვით, რაც მე მსმენია, რასაც გავეცანი გუშინ, მე შემექმნა ასეთი შთაბეჭდილება - მე ვფიქრობ, ის გზა რომელიც ზვიადმა აირჩია, მცდარია და სარისკო. ეს ის საქმიანობაა, რომელმაც შეიძლება გამოიწვიოს ძალიან მწარე შედეგები, ისეთი სავალალო შედეგები, რომელსაც ერთი ადამიანის ცხოვრებაც კი ვერ გამოისყიდის. მე ასე მჯერა, ამის თქმის უფლებას მაძლევს გამოცდილება, რომელიც შეუძენია უფროსი თაობის მწერლებს, კონსტანტინე გამსახურდიასა და მისი თაობის მწერლებს. საბოლოოდ გავიმეორებ, ის, რაც აქ ითქვა, - ყველა ორგანიზაციას აქვს თავისი პრინციპები, თავისი წესდება და თუ რომელიმე უპირისპირდება ამ პრინციპებს, ის აყენებს თავს ამ ორგანიზაციის გარეშე.

ზვიად გამსახურდიას ადგილზე მე პირადად უფრო ადრე დავწერდი განცხადებას იმის შესახებ, რომ გამოგვეყვანა კავშირიდან.

თავმჯდომარე - შემდეგ კიდევ ვის სურს გამოსთქვას აზრი?

კოსტა მარგიევი - მე მასალებს არ ვიცნობ. ვიცნობ მხოლოდ გაზეთებში დაბეჭდილ მასალას. დღეს ვხედავ პირადად ამ შესანიშნავ ახალგაზრდას, მაგრამ მე თანახმა ვარ პრეზიდიუმის აზრისა.

თავმჯდომარე - ფრიდონ!

ფრიდონ ხალვაში - ამხანაგები გამოვიდნენ. მე ვეთანხმები ამხანაგების აზრს. სხვა მხრივ საქმის კურსში მე არ ვარ, გარდა იმისა, რაც პრესაში იყო და უმრავლესობის აზრს ვუჭერ მხარს.

თავმჯდომარე - რომან, თქვენ თქვენ ხომ არ გნებავთ რამე?

რომან მიმინოშვილი - ძალიან ძნელია ლაპარაკი. გვიან შემოვედი. აქ რაზე იყო საუბარი, მე არ ვიცი, მაგრამ რამდენადაც ვატყობ პატივცემული ზვიადი უარყოფს იმას, რომ ეს გამოცემები მისი ინიციატივით ხდებოდა. პრესაში რაც გამოქვეყნდა მასალა, ეს მხოლოდ ნაწილია, რის საქმის კურსში შეიძლება იყოს განყოფილება.

აქ რომ მოვდიოდი, მე ზოგიერთი რამ მოვიტანე (გადასცემს გრიგოლ აბაშიძეს) და ზოგი რამ გამგეს აქვს. ეს არის „თავისუფლების ტრიბუნა“, სადაც დაბეჭდილია ზვიად გამსახურდიას სიტყვა და აგრეთვე კონსტანტინე გამსახურდიას გამოუქვეყნებელი ნოველა და რამდენადაც მე ვიცი კონსტანტინე გამსახურდიას არქივზე არავის არ მიუწვდება ხელი.

თავმჯდომარე - ეს არის ემიგრანტული ჟურნალი?

რომან მიმინოშვილი - დიახ, ეს არის ემიგრანტული ჟურნალი, რომლის სარედაქციო კოლეგიაში შედიან გ. წერეთელი, მ. ნოზაძე და... ზვიად გამსახურდიას ღია წერილი პროფესორ ლენგს.

ზვიად გამხახურდია - ეს ჩემია, მე ვაწერ ამას ხელს. ეს წერილი მე გავუგგავნე დევიდ ლენგს. ასევე ხვდება „თავისუფალ ხმაში“ ყველაფერი. ვის მიაქვს, მე არ ვიცი.

რომან მიმინოშვილი - აი ეს ერთგვერდიანი ამონაწერი „საქართველოს მოამბიდან“. აქ არის ჩამოთვლილი ის პირები, რომლებიც მოსკოვში ხელმძღვანელობენ ე. წ. ადამიანთა უფლებათა დაცვას და მათი წერილია, რომელსაც ხელს აწერენ აკადემიკოსი სახაროვი, ტვერდოკრედოვი და ჭელიძე და იტყობინებიან „საბჭოთა კავშირში ადამიანთა უფლებათა დაცვის ჯგუფი...“ (კითხულობს)... შემდეგ ამას მოსდევს ადამიანთა უფლებათა დაცვის საინფორმაციო ჯგუფი საქართველოში - „ადამიანის უფლებათა ჯგუფი ჩამოყალიბდა საქართველოში 1974 წელს - ჯგუფი მიზნად ისახავს შეისწავლოს... (კითხულობს)... ჯგუფის წევრები: ზვიად გამსახურდია, მერაბ კოსტავა, ვიქტორ რცხილაძე და სხვანი. „ოქროს საწმისის“ შესახებაც იგივე მდგომარეობაა.

ზვიად გამსახურდია - რასაც მე ვაწერ ხელს, ის არის ჩემი, რაც შეეხება მაგ ჯგუფს, საბჭოთა კავშირმა მოაწერა პირველმა ხელი.

რომან მიმინოშვილი - ამ „ოქროს საწმისთან“ დაკავშირებით მინდა მოგახსენოთ, „ოქროს საწმისში“ არის კონსტანტინე გამსახურდიას გამოუქვეყნებელი ნაწარმოები. საიდან ღებულობს რედაქცია?

ზვიად გამსახურდია - მთელს ქალაქში დადის ეს.

რომან მიმინოშვილი - აი ეს არის ჩემი ინფორმაცია.

თავმჯდომარე - რეზო!

რევაზ ჯაფარიძე - მეგობრებო, ალბათ თვითეული ჩვენგანი დათმობდა თავისი სიცოცხლის რამდენიმე წელს, რომ ეს ამბავი არ მოსწრებოდა. მე დავთმობდი რამდენიმე წელს, რომ არ მჭირდებოდეს აქ გამოსვლა. მე არ ვიტყვი რატომ, რა ურთიერთობა მქონდა კონსტანტინე გამსახურდიასთან, როგორ მიყვარს ზვიადი, მაგრამ აქ რომ ბრძანდებოდეს, ჩვენს პრეზიდიუმზე, ბატონი კონსტანტინე ისიც ასე იტყოდა.

არსებობს წესდება და ფორმალური ლოგიკა მოითხოვს, როცა არ ეთანხმები ამ წესდებას, შენ თვითონ დასწერო განცხადება და არ ჩაგვაყენო ჩვენ უხერხულ მდგომარეობაში.

კარგი იყო, რომ ზვიადს ასე გაეკეთებინა და ძალიან ვწუხვარ, და იძულებული ვარ ყველა იმის გამო, რაც ჩვენთან არის აქ, მხარი დავუჭირო ამ წინადადებას.

თავმჯდომარე - მურმან!

მურმან ლებანიძე - გაოცებული ვარ იმ მდგომარეობით და გაკვირვებას იწვევს ის ფაქტი, რომ ჯერ კიდევ ბოლომდე არ არის გარკვეული და სამტკიცებელი ხდება ჩვენს სხდომაზე, როგორც ბატონი ზვიადი აცხადებს, არის თუ არა ის ყველა ამ მასალის ორგანიზატორი, რედაქტორი და რედაქტორ-გამომცემელი.

თავმჯდომარე - ამხანაგებო, მე ოფიციალურად ვაცხადებ - როცა ეს საკითხი დაისვა, ჩვენ გვითხრეს, რომ ყველაფერი დოკუმენტირებულია და ნუ გავხდით სადაოს, და თუ კი ზვიადი დაამტკიცებს, ჩვენ არ გაგვიჭირდება სხვანაირად ვიმსჯელოთ.

მურმან ლებანიძე - მაინც ნუთუ ზვიადს არ დაუძახეს და დღეს სალაპარაკო ხდება - არის თუ არა რედაქტორი. დღეს ზვიადი აქ უნდა მოსულიყო აბსოლუტურად განიარაღებული, აბსოლუტურად შემზადებული, რომ ეთქვა - კი ბატონო! ამის შემდეგ უნდა მოხდეს ზვიადის აღსარება და სად? - სხვაგან, ისე რომ ჩვენ არ გვეცოდინება.

თუ ის მარტო გურამ რჩეულიშვილის კეთილი მოსაგონარის ავტორია, მაშინ ულოგიკოა მისი გარიცხვა. მაგრამ თუ ის იმ ჟურნალის რედაქტორია, სადაც პროკლამაცია და მაღლაკელიძის მოსაგონარია დაბეჭდილი, მაშინ მისთვისაც და ჩვენთვისაც ნათელია, რომ ის გაირიცხება.

თავმჯდომარე - კიდევ თუ დარჩა ვინმე?

შოთა ნიშნიანიძე - ორი აზრი არ შეიძლება არსებობდეს იმის შესახებ, რაც აქ ითქვა, თუ ეს ბრალდებები დოკუმენტირებულია, კარგია, თუ კი ზვიადი მოახერხებს თავის მართლებას, მაგრამ თუ ეს ვერ მოახერხა, მაშინ საჯაროდ, პრესაში აღიაროს შეცდომები, ეს ბევრ რამეს ნიშნავს. მას ისეთი აღზრდა აქვს, ისეთ გარემოშია აღზრდილი, რომ არ შეიძლება ერისათვის სასარგებლო არ იყოს განათლების გამო, წიგნიერების გამო, ხომ შეუძლია ისე ითანამშრომლოს, რომ ერისათვის სასარგებლო იყოს. მე მგონია მთელი ქართველი მწერლობისა თვის ეს კარგი იქნება, თუ გამართლება და თავის თავის რეაბილიტაცია ვერ მოახერხა, ამ შეცდომის აღიარება ნიშნავს მისი სინდისის წინაშე ერთგვარ გამარჯვებას და პერსპექტივაში ჩვენთან იქნება ეს კაცი.

თავმჯდომარე - ვინ დარჩა კიდევ?

ანა კალანდაძე - ბატონი მურმანისა არ იყოს, რა უნდა ვილაპარაკო, პირველი განცდა ის არის, რომ ბატონი კონსტანტინეს აჩრდილის წინაშე ვართ ყველანი უმძიმეს მდგომარეობაში და განსაკუთრებით მე. ზვიადი ნათლიმამაა ჩემი, ნათელმირონი მაკავშირებს. და რაც აქ ითქვა, იმან მე ცოტა იმედი მომცა. პირველი სამსჯავრო - ეს არის მწერალთა კავშირის პრეზიდიუმი. ნუთუ არავინ დაიბარა, მარტო ჩვენ ვართ პირველები?... შეიძლება მოხდეს სასწაული და ზვიადმა თავი გაიმართლოს და ამოვისუნთქოთ. შეიძლება მოხდეს ასეთი სასწაული და მე ამ სასწაულისა მჯერა.

თავმჯდომარე - ბატონო დემნა!

დემნა შენგელაია - ამხანაგებო, ძნელია იმ ყმაწვილის მდგომარეობა და მისი გათვალისწინება ჩემთვის, რომლის ხელშიც ის გაიზარდა. სულ პატარა იყო, როდესაც კონსტანტინე მას თავს ევლებოდა და დღეს სულ სხვანაირად წარმოსდგა. საკმარისია ჩემთვის ის, რაც პრესაშია, არ შეიძლება ასე, პირადი მორალის საკითხი საეჭვოა ძალიან, ანონიმურ წერილებს რომ კაცი წერს სამღვდელოებაზე, 170 წერილი გაუგზავნია ანონიმური, და ზვიადმა ამაზე ნაკლები წერილები კი არ გაგზავნაო. გაუფრთხილდეთ ქართულ ენასო, ეს ისეთ ეჭვებს აღძრავს, აქ არავითარი სასამართლო დადასტურება არ გვჭირდება, ყველაფერი ნათელია. ეს ყველაფერი ახდენს ძალიან ცუდ შთაბეჭდილებას, როგორც მოქალაქის და აქ ინტელექტის მდგომარეობაა კიდევ საფიქრებელი. ჭკუათმყოფელი კაცი ამას არ იზამს და მით უმეტეს შენ, სამშობლოს შვილი ხარ და ამღვრევ წყალს.

მე ვწუხვარ ჩვენი ოჯახის წევრი აქამდე რომ მივიდა და თუ ზვიადი მოახერხებს იმას, რომ გაიმართლებს თავს, არ ვიცი, ეს არის ცილისწამება. თუ ის გაიმართლებს თავს, ეს იქნება ბედნიერება, ეს იქნება მისი გადარჩენა და კონსტანტინეს გადარჩენა და გადარჩენა ჩვენი პრეზიდიუმის სახელის გატეხისა, ეს საკითხი ძალიან რთულია. რთულია ჩემთვის პირადად ბიოგრაფიულად მისი წარმოდგენა, ეს „სამიზდატი“, ეს ყველაფერი, არაფერი სისაძაგლე რომ არ აკლია ამ საქმეს. ეს სამწუხარო მდგომარეობაა. არ აკლია არც ანტიპატრიოტიზმი, არც ამხანაგების დასმენა და გაწირვა. აბა რა არის ანონიმური წერილები. მე ძალიან მენიშნა ერთი სიტყვა, რომელსაც ამბობს სამდვდელოება „პარანოიკები“.

მე ვფიქრობ, ეს საქმე გარკვეული იქნება და, თუ თქვენ გაიმართლებთ თავს, ამაზე ბედნიერება რა იქნება, მაგრამ არა მგონია აქედან გამოსავალი იყოს თავმჯდომარე - ამხანაგებო, ყველამ გამოთქვა აზრი და ყველამ აღნიშნა ეს მძიმე ამბავი და, თუ ვინმე არის მძიმე მდგომარეობაში, ჩემთვის ეს არის ყველაზე მძიმე, რადგან ჩემს დროს ხდება.

რა თქმა უნდა, თქვენ კარგად იცით, რომ ჩვენს ქვეყანას იმდენი მტერი ჰყავს, რომ მტრის გამოგონება კიდევ არავის არ სჭირდება და ვიდრე ამ საკითხს აქ მოვიტანდით, გვითხრეს, რომ ეს ფიქმზეა. მაგრამ რაკი ზვიადმა ეს განაცხადა, ბევრი სიკეთე გვაკავშირებს მასთან, თუ კი ის იმ აზრისაა, რომ არ იზიარებს, რაც აქ არის და გაიმართლებს თავს ან დასწერს ეხლავე, რომ გმობს ყველაფერს...

ზვიად გამსახურდია - ყველაფერს არ ვგმობ. რაც მე დამიწერია, იმას არ ვგმობ. არავითარი ანტისაბჭოთა მე არ დამიწერია, მთავრობის წინაადმდეგ მე არაფერი დამიწერია. რაც შეეხება პროკლამაციას, ის მე არ მეხებოდა, არ ვიცი.

თავმჯდომარე - თუ თქვენ ცნობთ, რომ ეს არის ანტისაბჭოთა მოღვაწეობა, გმობთ და არ იზიარებთ; არ იზიარებთ იმ რადიოადაცემებს და წინააღმდეგი ხართ ამ მოქმედების...

ზვიად გამსახურდია - ყველაფერს როგორ ვგმობ, ჩემი თავის წინააღმდეგი ხომ არ ვიქნები? დამიწერია დავით გარეჯის ძეგლის მდგომარეობის შესახებ და სხვა ძეგლების შესახებაც და ამას ყველაფერს მე არ ვგმობ. ვგმობ იმ პროკლამაციას, რაც არის ანტისაბჭოთა, ანტისაბჭოთა მე არაფერი დამიწერია.

გიორგი ჟორჟოლიანი - თქვენ განაცხადეთ, - არ იცით ამ ჟურნალის გამოცემა, სად იცემა და ვინ განაგებს და არც მოგწონთ. მაშ როგორ ბეჭდავთ?

შოთა ნიშნიანიძე - დაწეროს ახსნა-განმარტებითი ბარათი, აი ის, რაც მოგვახსენა. ეს კარგი იქნება.

თავმჯდომარე - ზვიად, როცა თქვენ იყავით სირაძესთან, განა არ იყო ამაზე ლაპარაკი?

ზვიად გამსახურდია - სირაძესთან მე ვიყავი მკვიდრეობის საკითხთან დაკავშირებით და ეს ვუთხარი.

გიორგი ჟორჟოლიანი - „ოქროს საწმისი“ იხსნება თქვენი წეილით და ლექსით.

ზვიად გამსახურდია - ლექსი ჩემია, წერილი კი არა

გიორგი ჟორჟოლიანი - ხელმოწერა არის ბატონი ზვიადის.

სერგი ჭილაია - ბევრ რამეზე ამბობს უარს და ეგებ დაწეროს.

თავმჯდომარე - მე ნუ ჩამაყენებთ ბრალმდებლისა და მოსამართლის როლში. ჩვენ მოვუსმინეთ აქ გამოთქმულ აზრებს. თუ მართლა ზვიადი დაამტკიცებს, რომ არავითარი ურთიერთობა არა აქვს, ჩვენ გვეტყვიან და აღვადგენთ ისე, რომ წასული არ იქ მისი გარიცხვა, ეს იქნება ჩვენთვის დიდად სასახელო და ჩვენი ყველას რეაბილიტაცია. განა მარტო ზვიადი, არამედ მთელი ორგანიზაციაა უხერხულ მდგომარეობაში. ვის გაეხარდება ეს. ხვალვე დავარღვევთ ამდადგენილებას, ოღონდ დაამტკიცეთ. როგორ გეკადრებათ?!

ჩვენ ვთქვით, რომ ჩვენი კავშირის წევრისათვის ეს შეუთავსებელია და შენ თვითონ უნდა დაასაბუთო შენი სიმართლე. შენ არაფერი სთქვი.

კენჭისყრა მაინც უნდა მოხდეს, ფორმალურად ხომ უნდა ვუყაროთ კენჭი იმას, რაც აქ ითქვა.

რევაზ ჯაფარიძე - არ უნდა კენჭისყრა.

თავჯდომარე - ვინ არის მომხრე იმ აზრისა, რომელიც თქვენ სთქვით?.. არ არის კენჭისყრა საჭირო?! ვინ არის მომხრე იმ წინადადებისა, რომელსაც ყველა აწერს ხელს?

ირაკლი აბაშიძე - რომ გაირიცხოს?!

თავმჯდომარე - ვინ არის მომხრე გაირიცხოს, გთხოვთ ასწიოთ ხელი, გთხოვთ დაუშვათ, ვინ არის წინააღმდეგი? არავინ. თავი ვინ შეიკავა? არავინ. მაშასადამე წინადადება მიღებულია ერთხმად.

მე კიდევ ვიმეორებ, თუ ზვიადი დღესვე დაამტკიცებს იმას, რაც მან განაცხადა - არა აქვს კავშირი ამ საქმიანობასთან, ჩვენ პირველები ვიშუამდგომლებთ, რომ გააუქმონ დადგენილება.

ალექსი გომიაშვილი - მოდით ორშაბათამდე მივცეთ ვადა, ორშაბათს თუ წარმოადგენს, ხელახლა შევიკრიბოთ და გადავხედოთ.

თავმჯდომარე - ჩვენ კენჭი ვუყარეთ და გავათავეთ და მე ვამბობ - თუ კი ზვიადი გამართლდება, რომ მას არავითარი დამოკიდებულება არა აქვს და არ იზიარებს იმ პროკლამაციის დაბეჭდვას და ანტისაბჭოთა პროპაგანდას, ჩვენ ყველანი დავუჭერთ მხარს მის კავშირში დაბრუნებას.
ამით ჩვენი ეს დღევანდელი სხდომა დამთავრებულია...
bimo
ამათი შვილები კი- დღეს განაგრძობენ ზვიად გამსახურდიას წინააღმდეგ ბრძოლას,დიდი ათეულის წარდგენისას,ისტორიის სახელმძღვანელოებში, მიტინგებზე...
bimo
პროვინციალური ფაშიზმი",ნაცისტი," ქართული ფაშიზმი"-რუსულმა პრესამ ჩამოაწოდა საქართველოს მასმედიას,შევარდნაძის ჩამოყვანის წინ,რათა მას დახმარებოდნენ წინააღმდეგობის დაძლევაში,პატრიოტების ამ ბრალდებით განადგურებაში(sting-ის აზრები აქაც ემთხვევა კრემლის ბრალდებებს).რუსეთი ამ ბრალდებით ცდილობდან საქართველო წარმოედგინა"მცირე იმპერიად"(სახაროვი,ბონერი-ალიხანიანი,სტარავოიტოვა...)
bimo
მარიამ ლორთქიფანიძე

აფხაზები და აფხაზეთი

გამომცემლობა «განათლება»
თბილისი
1990

ნარკვევი მიზნად არ ისახავს აფხაზეთისა და აფხაზების ისტორიის გადმოცემას. მისი ამოცანა უფრო ვიწრო და კონკრეტულია, სახელდობრ: ცნებების «აფხაზეთი» და «აფხაზები»-ს მნიშვნელობის წარმოჩენა სხვადასხვა ეპოქისა და სხვადასხვაენოვან წერილობით წყაროებში.

აფხაზეთის ასსრ მდებარეობს საქართველოს ჩრდილო-დასავლეთ რეგიონში, ისტორიულ და თანამედროვე დასავლეთ საქართველოში.

დასავლეთ საქართველოს და, კერძოდ, მისი შავი ზღვის სანაპიროს უძველესი ეთნიკური რუკის შესახებ სამეცნიერო ლიტერატურაში აზრთა სხვადასხვაობა არსებობს. მაგრამ ეს თვალსაზრისები იმდენად შორეულ ეპოქას ეხება (ძვ. წ. VI-V ათასწლეულები), რომ კონკრეტულ ეთნოსზე მსჯელობის შესაძლებლობა გამორიცხულია, ხოლო ძვ. წ. II ათასწლეულიდან, როდესაც ვითარება შედარებით უფრო ნათელი ხდებოდა, დასავლეთ ამიერკავკასიაში უმთავრესად ქართველური მოსახლეობა ივარაუდება.

ამ დროიდან მოყოლებული ვიდრე ანტიკურ ხანამდე ამ ტერიტორიაზე მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა ამ დასკვნის გამოტანის შესაძლებლობას იძლევა, რომ აქ არსებობს საერთო კოლხური, ე.ი. ქართველური კულტურა. ამ დიდი კულტურის შიგნით, სპეციალისტთა დასკვნით, გამოიყოფა ცალკეული რეგიონალურ-ლოკალური ვარიანტები, მაგრამ მთლიანობაში ის კოლხური კულტურაა1 . ძვ.წ. II და I ათასწლეულებში ქართველური (საკუთრივ სვანური) ეთნიკური ელემენტი ფართოდაა გავრცელეული დასავლეთ საქართველოს როგორც მთიან, ისე დაბლობ ზონაში. რისი ერთ-ერთი საბუთია ქ. ცხუმის (სოხუმის) სახელწოდების ქართველური (სვანური) რცხილადან წარმომავლობა2
 .

ასეთი დასკვნის საფუძველს იძლევა ძველი ბერძნული მითოლოგიის მონაცემები არგონავტოთა კოლხეთში მოგზაურობის შესახებ და ლინგვისტურ კვლევაზე დამყარებული მოსაზრება არგონავტთა აქ მოსვლის დროისათვის (ძვ. წ. II ათასწლეული), ე.ი. ბერძენ-კოლხთა უძველესი კონტაქტების ხანაში, აქ ქართველური ენის არსებობის შესახებ3.

აღნიშნულ დებულებას მთლიანად უჭერს მხარს ანტიკური წერილობითი წაყაროების (ჰეკატე მილეტელი, ძვ. წ. VI ს., ჰეროდოტე ძვ. წ. V ს., სკილაქს კარიანდელი, ძვ. წ. IV ს., სტრაბონი, ძვ. და ახალი წელთაღრიცხვების მიჯნა და სხვა) მონაცემები, რომელთა საფუძველზე საკითხის სპეციალურ ლიტერატურაში აღნიშნულია, რომ ამ პერიოდში კოლხეთის სამეფო მოიცავდა მთლიანად დასავლეთ საქართველოს დაბლობს. ამასთანავე, კოლხებით ძირითადად დასახლებული ჩანს მიწა-წყალი დიოსკურიამდე (სოხუმი), რომლის შემდეგ იწყება ეთნიკურად შედარებით უფრო ჭრელი სამყარო, სადაც კოლხებთან ერთად იხსენიებიან კერკეტები, კორაქსები და სხვა ტომები, რომელთაც მკვლევართა ნაწილი ჩრდილოკავკასიური წაროშობის ტომებად თვლის. დასავლეთ საქართველოს უძველესი ეთნიკური რუკის განსაზღვრისათვის მნიშვნელობა ენიჭება იმ ფაქტსაც, რომ II საუკუნის ავტორები ფლავიუს არიანე და კლავდიუს პტოლემაიოსი ნიკოფსიასთან (თანემედროვე ტუაფსე) ასახელებენ გეოგრაფიულ პუნქტს ლაზიკას. ანგარიშგასაწევია ისიც. რომ არიანე ამ პუნქტს «ძველ ლაზიკას» უწოდებს, რაც აქ უძველესი დროიდან კოლხურ-ლაზური მოსახლოების არსებობის უტყუარი მოწმობაა4

ანტიკური წყაროების მონაცემების საფუძველზე სრულიად აშკარაა, რომ ძვ. წ. VI - I სს. თანამედროვე აფხაზეთის ასსრ მიწა-წყალი მთლიანად მოქცეულია კოლხეთის სამეფოს შემადგენლობაში. ამასთანავე, აფსარიდან დიოსკურიამდე (სოხუმი), როგორც უკვე ითქვა, ცხოვრობდნენ საკუთრივ კოლხები, რომლის შემდეგ იწყებოდა შედარებით ჭრელი ეთნიკური სამყარო, სადაც კოლხებთან ერთად და სხვა ტომებიც მოსახლეობდნენ (ქართველურთან ერთად შეიძლება არაქართველურნიც, ჩრდილოკავკასიურნი). კოლხების ჩრდილოეთით - მთებში მოსახლეობდნენ სვანები, რომელნიც დიოსკურიამდეც ვრცელდებოდნენ5 .

ახ. წ. I – II საუკუნეებიდან დასავლეთ საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროზე იხსენიებიან აფსილები და აბაზგები6 . საკითხი იმის შესახებ, თუ საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროზე I - II სს. მოხსენიებული აბაზგები და აფსილები რა დროიდან მოსახლეობენ აქ, აზრთა სხვადასხვაობას იწვევს. ზოგი მკვლევარის აზრით, ისინი უძველესი დროიდან მოსახლეობდნენ აქ, მაგრამ, რადგან კოლხურ ისტორიულ-ეთნიკურ-კულტურულ სამყაროში შედიოდნენ, უფრო ადრიანდელ წყაროებში მათ ვერ პოვეს ასახვა. მკვლევართა ნაწილის აზრით, აქ ისინი სწორედ ამ დროიდან ჩნდებიან, როდესაც ივარაუდება ჩრდილო კავკასიიდან ადიღური ტომების ჩამოსახლება7 . აზრთა სხვადასხვაობაა ამ აფსილ-აბაზგთა ეთნიკური კუთვნილების შესახებაც. მკვლევართა ნაწილი მათ ქართველურ ტომებად, ხოლო ნაწილი ჩრდილოკავკასიური მოდგმის ადიღურ ტომებად მიიჩნევს. ამასთანავე გამოთქმულია ვარაუდი, რომ აფხაზ-აფშილები, ისეთივე ქართველური მოდგმის ტომები არიან, როგორც მათ ირგვლივ მოსახელე ეგრები (ლაზები), სვანები და სხვანი, ხოლო თანამედროვე აფხაზები XVII საუკუნიდან ჩრდილო კავკასიიდან გადმოსახლებული აფსუები არიან.

ზოგიერთი მკვლევარი მიგრაციულ-ავტოქთონობის, ნაწილობრივ ადგილობრიობისა და ნაწილობრივ მოსულების თვალსაზრისზე დგას. გამოთქმულია ვარაუდი, რომ ძვ. XI საუკუნის ასურულ წარწერებში ჩრდილო-აღმოსავლეთ მცირე აზიის მთიელთა ზოგად სახელად მოხსენიებული «აბეშლა» შეიძლება (სახელის მსგავსების გამო) იყვნენ ანტიკურ წყაროებში შავი ზღვის სანაპიროზე მოხსენიებული აფსილების წინაპრები, რომელთაც შემდეგ სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ გადმოინაცვლეს.

ბერძნული წყაროების «აფსილიას» ქართული შუასაუკუნოვანი წყაროების (ჯუანშერი, ქართლის ცხოვრება) «აფშილეთი» შეესატყვისება. აფშილეთი ჯუანშერთან მოხსენიებულია VIII ს-ის 30-იან წლებში მურვან ყრუს დასავლეთ საქართველოში ლაშქრობასთან დაკავშირებით.8

აფშილეთი და მისი მთავარი მარინი მოხსენიებულია VIII საუკუნის დასაწყისის მოვლენებთან დაკავშირებით თეოფანე ჟამთაღმწერელთან9 . ამის შემდეგ წყაროებში აფშილეთი აღარ იხსენიება, რაც გამოწვეულია იმ გარემოებით, რომ აფშილეთი, როგორც პოლიტიკური ერთეული, წყვეტს არსებობას, ის აფხაზეთის ნაწილად იქცევა და მასზე ვრცელდება სახელწოდება «აფხაზეთი» («აბაზგია»)10 , ისევე როგორც სანიგები, რომელნიც VI საუკუნიდან ჩამოდიან ისტორიული სარბიელიდან და რომელთა მიწა-წყალი აგრეთვე შეიერთეს აბაზგებმა 11 . ამ დროს იწყება ცნება «აფხაზეთის» მნიშვნელობის გაფართოება.

ერთიანი კოლხეთის სამეფოს დაშლის შემდეგ საქართველოში რამდენიმე, პოლიტიკურად რომის იმპერიაზე დამოკიდებული, სამთავრო შეიქმნა, რომელთა შორის ფლავიურს არიანე აფსილებისა და აბაზგების სამთ%E
bimo
გრ.ორბელიანმა დაატყვევა შამილი და ამით დიდი სამსახური გაუწია რუსეთს კავკასიის დაპყრობაში,ასევე ბასაევმა დიდი როლი ითამაშა გაგრის აღებაში და დაეხმარა რუსებს...ორივეს ბუმერანგივით შემოგვიტრიალდა კავკასიის ღალატი!ისე გაგრა, სოხუმი შევარდნაძემ ჩააბარა და თუ ნახავ მა ვიდეოზე 'აფხაზების სიმხეცეს' დარწმუნდები სკამზე როგორ გაყიდა სერგო შევარდნაძემ აფხაზეთი ... 1991-92 წწ. თბილისში იყო ბრძოლა საქართველოს და რუსეთს შორის ,რომელმაც ორჯონიკიძის რევკომივით დაგვისვა სახელმწიფო საბჭო...და სხვა საოკუპაციო ადმინისტრაციები,რომლებმაც რუსეთს შეუსრულეს ყველაფერი -გაგრის გადაცემა მოსკოვის 1992წ. 3სექტემბრის ხელშეკრულებიღ,როცა ჯარი და ტექნიკა ცალმხრივად გააყვანინა..ასევე 1993წ.27 ივლისს სოჭის შეთანხმებით სოხუმიდან გამოიყვანეს ტექნიკა და ჯარი,რის გამოც დაეცა სოხუმი, მთლიანად აფხაზეთი რუსებს გადაეცათ! თი!!!იგივე წესით 1992 წლის 24 ივნისს დაგომისის გარიგებით ედიკამ (ამ დროს შევარდნაძე რუსეთის მოქალაქე იყო) სემოიყვანა რუსები და მოახდინა სამაჩაბლოს ოკუპაცია ."ტყვარჩელში და გუდაუთაში შესვლა ელცინმა ამიკრძალა, დიდი მსხვერპლი იქნებაო'"-შევარდნაძის სატელევიზიო გამოსვლა.რუსეთ-საქართველოს ომში ორივე მხარი მთავარსარდალი ელცინი იყოო!!!ზვიად გამსახურდია და საქართველო გაანადგურა რუსეთმა და მოღალატე ქართველებმა...
bimo
ზვიად გამსახურდიას ებრძოდა რუსეთის 100 000 ჯარისკაციანი ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქი,როსტოვის სპეცნაზი, ძერჟინსკის დივიზია(9 აპრილის შემომქმედი) ედუარდ ბალტინის შავი ზღვის ფლოტი(აფხაზეთის ოკუპაციაში მთავარი როლის შემსრულებელი!), ეს ყველაფერი რუსების მიერ საქვეყნოდაა აღიარებული!რუსეთის აგენტურა-იოსელიანი,კიტოვანი,სიგუა...
bimo
თეიმურაზ გვანცელაძე



აფხაზური სამწიგნობრო ენის ქართულ გრაფიკაზე გადაყვანის ისტორიიდან



აფხაზურ სეპარატისტულ ლიტერატურაში ქართველთა მხრივ თითქოსდა გამოვლენილი ”ძალადობის” დამადასტურებელ ფაქტად ხშირად ასახელებენ 1938 წელს, მანამდე მოქმედი, ლათინურ ანბანზე დამყარებული აფხაზური დამწერლობის ქართულ გრაფიკაზე გადაყვანას. საკითხის არსში ჩაუხედავ ადამიანს ეს ბრალდება საფუძვლიანი მოეჩვენება, თუ გაიხსენებს შემდეგს:

1922 წლიდან საბჭოთა კავშირში დაიწყო დამწერლობათა ლათინიზაციის პროცესი. 1936 წელს ეს პროცესი შეაჩერეს და უკვე ლათინიზირებულ ანბანთა რუსულ გრაფიკაზე (კირილიცაზე) გადაყვანას შეუდგნენ, რაც ძირითადად დასრულდა 1941 წლისათვის. ანბანთა რუსიფიკაცია მიზნად ისახავდა შესაბამის ეთნოსთა გარუსების დაჩქარებას. ამ პროცესს ვერ გადაურჩნენ ისეთ მრავალმილიონიან ეთნოსთა ენებიც, როგორებიც იყვნენ: აზერბაიჯანელები, უზბეკები, ყაზახები, ყირგიზები, ტაჯიკები, ვოლგისპირელი თათრები და სხვანი. ამ ფონზე გამონაკლისი აღმოჩნდნენ აფხაზური ენა და საქართველოში გავრცელებული ოსური ენის სამხრეთული ვარიანტი, რომლებსაც 1926-28 წლებიდან მოქმედი ლათინიზირებული დამწერლობანი 1938 წელს შეუცვალეს არა კირილიცით, არამედ ქართულ გრაფიკაზე დაფუძნებული ახალი დამწერლობებით, მაშინ, როდესაც ჩრდილოეთ კავკასიაში გავრცელებულ ოსური ენის ჩრდილოურ ვარიანტს ლათინიზირებული დამწერლობა იმავე 1938 წელს კირილიცით შეეცვალა.

ამ ფაქტთა გათვალისწინებით, როგორც ითქვა, თითქოს მართლაც სამართლიანი ჩანს სეპარატისტ ავტორთა მტკიცება, 1938-1954 წლებში საქართველოს მაშინდელმა კომუნისტურმა ხელისუფლებამ ისარგებლა მომენტით და აფხაზებსა და საქართველოში მოსახლე ოსებს მათი გაქართველების დაჩქარებით მიზნით თავს მოახვია ქართული გრაფიკაო. ამ საკითხთან დაკავშირებით დაისმის რამდენიმე კითხვა, რომლებზე პასუხის ობიექტურად გაცემა ნათელს მოჰფენს ყოველივეს:

1. რატომ აღმოჩნდა საქართველოში ეს ორი ენა ათეულობით ენისაგან განსხვავებულ მდგომარეობაში?

2. ვისგან მოდიოდა ამ ორი ენის ქართულ გრაფიკაზე გადაყვანის იდეა?

3. ვინ და რა პირობებში შეადგინა სათანადო პროექტები?

4. ადევნებდა თუ არა თვალყურს ამ აქციას მოსკოვი?

5. იყო თუ არა ანალოგიური გამონაკლისი რომელიმე სხვა რესპუბლიკაში?

როგორც ცნობილია, საბჭოთა კავშირი მკაცრად იერარქიზებული ტოტალიტარული იმპერია იყო, სადაც მართვის ლეგალიზებული სისტემის პარალელურად მოქმედებდა მართვის ე.წ. სატელეფონო სისტემა, რაც გულისხმობდა საკითხთა გადაწყვეტას ზედა ინსტანციებიდან წამოსული ზეპირი განკარგულების საფუძველზე. სწორედ ზეპირი მითითებით ხდებოდა ”მშრომელთა მასების ინიციატივის” დაგეგმვა კონკრეტულ საკითხებთან დაკავშირებით, ასეთი ”ინიციატივის” განხორციელება კი მკაცრად კონტროლდებოდა.იერარქიული კიბის მაღალ საფეხურებზე. ნამდვილი ინიციატივა, თუკი მას ეროვნულობის რაიმე ნიშანწყალი ჰქონდა, ადგილზევე ისპობოდა. უკლებლივ ყველა მნიშვნელოვანი საკითხი, განსაკუთრებით იდეოლოგიური და ინტერეთნიკური სახიათისა, იგეგმებოდა და წყდებოდა მხოლოდ მოსკოვში, კრემლში. დამწერლობის შეცვლა კი სწორედ ამ რანგის საკითხი იყო და მის გადაწყვეტაში თვითნებობასა და ზედმეტ ინიციატივას, რა თქმა უნდა არავის აპატიებდნენ. უშიშროების ტოტალურად განტოტვილი სისტემა, დასმენათა წახალისების პოლიტიკა და ინფორმაციის გადამოწმების უამრავი ხერხის არსებობა გამორიცხავდა იმპერიისათვის მიღებელი ტენდენციების გავრცელებას. ამ მიზეზთა გამო ყოვლად წარმოუდგენელია, რომ კრემლში არ სცოდნოდათ, რა ხდებოდა აფხაზეთსა და ცხინვალის რეგიონში 1938-1954 წლებში, ე.ი. მთელი 16 წლის მანძილზე. ამ ხნის მანძილზე შეუძლებელია ვინმეს არ დაესმინა თბილისის, სოხუმისა და ცხინვალის მარიონეტი ხელისუფალნი აფხაზი და ოსი ხალხების ”ჩაგვრის” გამო და მიეტევებინათ მათთვის მთელ იმპერიაში მასობრივად მიმდინარე გარუსების პროცესისათვის ”ძირის გამოთხრა”. ასევე შეუძლებელია, არ დაესმინათ და უმკაცრესად არ დაესაჯათ ის ქართველი, აფხაზი და ოსი მეცნიერები, ვინც შეადგინა პროექტები აფხაზური აფხაზური ენისა და ოსური ენის სამხრეთული ვარიანტისათვის გრაფიკული საფუძვლის შესაცვლელად. საბედნიეროდ, არც ის სისხლიან 1938 წელს და არც შემდეგ ამის გამო არ დასჯილა არცერთი ის მეცნიერი, ვინც მონაწილეობდა დასახელებული ორი ენისათვის გრაფიკის შეცვლის საქმეში. სწორედ ეს უკანასკნელი ფაქტია უეჭველი დადასტურება იმისა, რომ ეს აქცია დაიგეგმა მოსკოვში და განხორციელდა იქიდან ზეპირად წამოსული ბრძანების საფუძველზე. ამ ვარაუდს იმის გათვალისწინებაც განამტკიცებს, რომ 1922-1941 წლებში ანბანთა გრაფიკული საფუძვლების ორგზის შეცვლა (ჯერ ლათინურზე გადაყვანა, მერე - კირილიცაზე) ტოტალური პროცესი იყო, რომელსაც ოფიციალურად ხელმძღვანელობდა სსრკ სახალხო კომისართა საბჭოსთან არსებული ახალი ანბანის საკავშირო ცენტრალური კომიტეტი. მაგრამ აქ დასახელებული ფაქტები მაინც ვერ ხსნის იმას, თუ რატომ დაუშვა კრემლის კონტროლით მომუშავე ახალი ანბანის ცენტრალურმა კომიტეტმა გამონაკლისი აფხაზური და ოსური ენების მიმართ და რატომ არ შეუცვალეს მათ ამ ენების დამწერლობა კირილიცით. ამ გამონაკლისის ასახსნელად აუცილებელია ზოგი მნიშვნელოვანი საგარეო და საშინაო ფაქტორის გათვალისწინება, კერძოდ:

იყო კიდევ ერთი გამონაკლისი, ოღონდ არა საქართველოში, არამედ სომხეთში, სადაც დაახლოებით იმავე პერიოდში ქურთული სამწიგნობრო ენა გადაიყვანეს სომხურ გრაფიკაზე. ბუნებრივია, აფხაზური, ოსური და ქურთული ენების შემთხვევები ერთ კონტექსტშია განსახილველი. ჩვენი ახსნა ასეთია: საქართველო და სომხეთი მოკავშირე რესპუბლიკები იყო და ორივე რესპუბლიკის კონსტიტუციაში ეწერა, რომ საქართველოს სსრ-ს სახელმწიფო ენა ქართულია, ხოლო სომხეთის სსრ-სი - სომხური. ეს ფაქტი ლოგიკურად მოითხოვდა ორივე ქვეყანაში მცხოვრები ეთნიკური უმცირესობებისაგან შესაბამისი რესპუბლიკის სახელმწიფო ენის ცოდნასაც. მაგრამ უფრო არსებითი მნიშვნელობა აქვს სსრკ-თურქეთის პოლიტიკურ ურთიერთობას XX საუკუნის 30-40-იან წლებში.

ცნობილია, რომ 1917 წლიდან 30-იანი წლების შუა ხანებამდე საბჭოთა კავშირი და თურქეთი პოლიტიკური მოკავშირეები იყვნენ (სხვათაშორის, სწორედ საბჭოთა კავშირის გავლენით გადაიყვანეს თურქული სამწიგნობრო ენა არაბული გრაფიკიდან ლათინურზე), მაგრამ 30-იანი წლების მეორე ნახევრიდან მათი ურთიერთობა თანდათან დაიძაბა და მტრული გახდა მას შემდეგ, რაც თურქეთი დაუახლოვდა ფაშისტურ გერმანიასა და იტალიას. ამან რეალური ხიფათი შეუქმნა საბჭოთა კავშირს სამხრეთ საზღვარზე, საქართველოსა და სომხეთის ტერიტორიაზე, აგრეთვე შავი ზღვის მთელ სანაპიროზე. ომის დაწყების შემთხვევაში თურქეთს შეეძლო ესარგებლა ქართველი და სომეხი ხალხების უკმაყოფილებით და გარკვეული მხარდაჭერაც მოეპოვებინა მათი მხრიდან. თურქეთისათვის ომის მიმდინარეობისას ქართველთა და სომეხთა პასიურობაც კი მომგებიანი იქნებოდა. ჩანს, სწორედ ამ საფრთხემ აიძულა კომუნისტური იმპერია, გაეხსენებინა, რომ საქართველო და სომხეთი ”სუვერენული რესპუბლიკები” იყო და მათი სახელმწიფო ენები ეთნიკურ უმცირესობებს გარკვეულ დონეზე მაინც უნდა სცოდნოდათ. ამ წმინდა წყლის მოჩვენებითი ტაქტიკური დათმობით კომუნისტები ერთდროულად სამდენიმე მიზანს აღწევდნენ:

ა) ქართველებსა და სომხებს უნდა გასჩენოდათ მადლიერების განცდა იმის გამო, რომ მათ დამწერლობებს გაუფართოვდებოდათ გამოყენების სფერო. ეს მადლიერება კი თურქეთთან ომის შემთხვევაში საბჭოთა სახელმწიფოსადმი ერთგულებაში უნდა გადაზრდილიყო.

ბ) რუსიფიკაციის საერთო-საიმპერიო ტენდენციებიდან აფხაზური, ოსური და ქურთული ენების ხელოვნურად ამოგდებით აფხაზებს, ოსებსა და ქურთებს უნდა შექმნოდათ შთაბეჭდილება, რომ მათ იმაზე უარესს უპირებდნენ ”მოძალადე” ქართველები და სომხები, ვიდრე ელოდათ სხვა ხალხებს, რომელთა ენებიც კირილიცაზე გადაჰყავდათ. თავის მხრივ ეს შთაბეჭდილება გაამწვავებდა ურთიერთობას შესაბამის ხალხებს შორის და გააძლიერებდა სეპარატისტულ განწყობას, სეპარატიზმი კი მძლავრი იარაღი აღმოჩნდებოდა ქართველთა და სომეხთა თავისურლებისაკენ ლტოლვის ასალაგმავად.

გ) შავი ზღვის ღია სანაპიროზე მდებარე აფხაზეთს მეტად დიდი გეოსტრატეგიული მნიშვნელობა ჰქონდა. იმპერია აქ არჩევანის წინაშე იდგა: თუკი იგი განაგრძობდა 1921 წლიდან დაწყებულ აფხაზთა პრივილეგირებისა და ქართველთა შევიწროვების პოლიტიკას, ომის შემთხვევაში დიდ საფრთხეს შეიქმნიდა 3 მილიონიანი ქართველი ხალხის უნდობლობისა და პასიურობის სახით. ამიტომ მისთვის ნაკლებად სარისკო იყო 56 ათასი აფხაზისათვის მოჩვენებითი პრივილეგირების შეწყვეტა, მით უმეტეს, რომ იმპერიას საამისოდ საბაბიც ჰქონდა: აფხაზმა გლეხებმა 1930-31 წლებში ვერ ”დააფასეს” იმპერიის ”ზრუნვა”, მასობრივი გამოსვლები მოაწყვეს კოლექტივიზაციის საწინააღმდეგოდ და მათი მოთხოვნების შეუსრულებლობის შემთხვევაში ”იმუქრებოდნენ” სწორედ თურქეთში მასობრივი გადასახლებით.

ზემოთ დასახელებულ საგარეო და საშინაო ფაქტორთა გათვალისწინებით 1938 წელს აფხაზური სამწიგნობრო ენის გადაყვანა ქართულ გრაფიკაზე უნდა განვიხილოთ, როგორც საბჭოთა იმპერიის მიერ აფხაზი ხალხის დასასჯელი ღონისძიება, რითაც იმპერია, ერთი მხრივ ”განიმტკიცებდა” პოზიციას ქართველი ხალხის თვალში, მეორე მხრივ კი შეფარულად განაგრძობდა ორი მოძმე ხალხის ერთმანეთზე წაქეზების პოლიტიკას. ეს აქცია იმპერიული მიზნებით განხორციელებული დროებითი პროვოკაციული ღონისძიება იყო ისევე, როგორც იმავე პერიოდში განხორციელებული აფხაზეთის ტერიტორიაზე ცარიზმის დროს წარმოქმნილი რუსული ტოპონიმების ქართულით შეცვლა და რუსულ-აფხაზური სკოლების რეორგანიზება ქართულ-აფხაზურ სკოლებად.

აფხაზური სამწიგნობრო ენის ქართულ გრაფიკაზე გადაყვანა რომ დაიგეგმა და განხორციელდა მოსკოვის ზედამხედველობით, ამას ზემოთაღნიშნული ფაქტების გარდა ადასტურებს ახლად გამოვლენილი დოკუმენტური მასალაც. ვგულისხმობთ აკადემიკოს სიმონ ჯანაშიას პირად არქივში დაცულ იმ საგანგებო თათბირის ოქმებს, რომელიც გამართულა 1937 წლის 4-5 დეკემბერს ქ. სოხუმში, ნ. მარის სახელობის აფხაზური კულტურის ინსტიტუტში. თათბირზე განხილულია აფხაზური სამწიგნობრო ენისათვის ქართული გრაფიკის საფუძველზე შექმნილი ანბანის რამდენიმე ვარიანტი (სხდომების ოქმები გაგვაცნო ს. ჯანაშიას ქალიშვილმა, დოც. რუსუდან ჯანაშიამ, რისთვისაც მას უღრმეს მადლობას მოვახსენებთ).

ოქმებიდან ირკვევა, რომ დადგენილება აფხაზური დამწერლობის ქართულ გრაფიკაზე გადაყვანის შესახებ 1937 წელს მიუღია კომუნისტური პარტიის აფხაზეთის საოლქო ორგანიზაციის XV კონფერენციას, მაგრამ საბჭოური მართვის სისტემის მეტ-ნაკლებად მცოდნე ადამიანისათვის სრულიად ნათელია, რომ კონფერენციის დღის წესრიგში ამგვარი მნიშვნელობის საკითხის შეტანაც და დასამტკიცებელი დადგენილების ტექსტიც წინასწარ აუცილებლად იქნებოდა შეთანხმებული მოსკოვთან, სხვა შემთხვევაში ინ სისხლიან 1937 წელს აფხაზ თუ ქართველ კომუნისტთა თვითნებობა სასტიკად აილაგმებოდა, რაც, როგორც ზემოთ აღინიშნა, საბედნიეროდ არ მომხდარა არც მაშინ და არც 16 წლის შემდეგ.

თათბირის მონაწილე 33 პირიდან 6 მეცნიერი ეროვნებით ქართველი ყოფილა (თბილისიდან პროფესორები: პეტრე შარია, აკაკი შანიძე, ვარლამ თოფურია, არნოლდ ჩიქობავა, სიმონ ჯანაშია, სოხუმიდან კი ბაგრატ ჯანაშია), 4 მონაწილე რუსი იყო (პროფ, ა. გრენი, ი. ტატიშჩენკო, ზ. მიირინა და ა. ფადეევი), უმრავლესობას კი (23 კაცი) აფხაზი მეცნიერები, მწერლები, ჟურნალისტები და პედაგოგები წარმოადგენდნენ (ს. აქირთავა, აფხაზური სეპარატიზმის მესაძირკვლე სიმონ ბასარია, ნ. ბასილაია, ენათმეცნიერი ხუხუტი ბღაჟბა, ნ. გერია, მწერალი და ჟურნალისტი მიხეილ გოჩუა, გ. გულია, აფხაზური ლიტერატურის ფუძემდებელია დიმიტრი გულია, პარტიული ფუნქციონერი მიხეილ დელბა, ბ. კაცია, ნ კოკოსქერია, ვ. მაანი. ვ. ნაყოფია, აფხაზი განმანათლებელი ნიკოლოზ პატეიფა, ს. სიმონია, ენათმეცნიერი გიორგი შაკირბაი, კ. შაყრილი, გ. ძიძარია, კ. ძიძარია, ნ. ჭოჭუა, მწერალი ვლადიმერ ხარაზია და პოეტი მუშნი ჰაშბა).

თათბირის ოქმების კითხვისას დაკვირვებული მკითხველი ცხადად გრძნობს საკმაოდ მძიმე ფსიქოლოგიურ ატმოსფეროს (განსაკუთრებით პირველ დღეს) და ეს არც არის გასაოცარი: ჯერ ერთი, თათბირი 1937 წლის დასასრულს მიმდინარეობდა. მეორეა და ატმოსფეროს აშკარად ამძიმებს თათბირის მუშაობაში ორი პარტიული ფუნქციონერის - პ. შარიასა და მ. დელბას მონაწილეობა, რომელთაგან პ. შარია საქართველოს კომპარტიის ცენტრალურ კომიტეტში განაგებდა იდეოლოგიურ-პროპაგანდისტულ მუშაობას, ხოლო მ. დელბა იმავე დარგს კურირებდა კომპარტიის აფხაზეთის საოლქო კომიტეტში. მესამე, თათბირის მონაწილეებზე აშკარად დამთრგუნველ შთაბეჭდილებას ახდენდა მოსკოვის ”თვალ-ყურის”, რუსი მეცნიერების, განსაკუთრებით კი პროფ. ა. გრენის იქ ყოფნა და დემონსტრაციული დუმილი (რუსებს არ წარმოუთქვამთ არცერთი სიტყვა). ეს ის გრენია, ვინს 1937 წელს შეადგინა ცნობილი «Мингрельская азбука» რუსული გრაფიკის საფუძველზე და ამ წიგნის წინასიტყვაობაში წერდა, მეგრული მეტყველებისათვის დამწერლობის შექმნით მიზნად მაქვს მეგრელთა გამოწვევა მათი ”მჩაგვრელი” ქართველების წინააღმდეგ საბრძოლველადო. ასეთი ”სასახელო გამოცდილების” მქონე კაცის თათბირზე ყოფნა სრულიად უეჭველს ხდის, რომ მოსკოვი საქმის კურსში იყო და აკონტროლებდა კიდევაც ვითარებას.

იმის შესახებ, რომ ქართველი მეცნიერები არ ყოფილან ამ საკითხის წამოჭრის ინიციატორები, რომ ისინი იძულებით მონაწილეობდნენ თათბირის მუშაობაში და არც მოსწონდათ მათი ჩათრევა ამ საქმეში, ცხადად მეტყველებს პროფ. ს. ჯანაშიას ხაზგასმული ქვეტექსტიანი განცხადება თათბირის მუშაობის პირველსავე წუთებში: «Мы, Тбилисские работники, рассматриваем себя, как консультантов. Вопрос должен разрешить тот, кто его поставил, т.е. трудящиеся и культурные работники Абхазии. Вопрос надо было обсудить на широких собраниях.» ამ გამონათქვამის პირველი წინადადებით მეცნიერმა დააფიქსირა, რომ ქართველი მეცნიერები არ ყოფილან ამ საქმის წამომწყებნი და საკუთარ თავს მხოლოდ კონსულტანტებად მიიჩნევდნენ. მეორე წინადადებით ს. ჯანაშია ხაზს უსვამს იმას, რომ ინიციატივა აფხაზეთიდან წამოსულა, თუმცა მან, რა თქმა უნდა კარგად იცოდა, რომ რეალური ინიციატორი მშრომელები კი არა, მოსკოვი იყო, მაგრამ ამას პირდაპირ ვერ იტყოდა. როგორც მეორე, ისე მესამე წინადადებანი იმას გულისხმობდნენ, რომ ქართველ სპეციალისტებს არ სურდათ იმ საქმეში მონაწილეობა, რომელსაც აშკარად პროვოკაციული ხასიათი ჰქონდა. ამიტომ ამბობდა ორატორი, საკითხი ფართოდ უნდა განხილულიყო თვით აფხაზეთის მასშტაბითო. ეს იმასაც ნიშნავს, რომ გამომსვლელს საკითხის გადაწყვეტა ნაადრევადაც მიაჩნდა.

მიუხედავად ს. ჯანაშიას განცხადებაში ნაგულისხმევი ზეწოლისა ხელისუფლების მხრიდან, თათბირზე საკითხი მაინც აკადემიურად და დემოკრატიულ პრინციპთა დაცვით განხილულა. თათბირზე წარმოდგენილი იყო ახალი ანბანის 4 პროექტი, რომელთაგან ორი ქართველ მეცნიერებს, კერძოდ, ს. შანიძესა და ს. ჯანაშიას შეუდგენიათ ცალ-ცალკე, ხოლო დანარჩენი ორი პროექტიდან ერთის ავტორი აფხაზი მწერალი და მეცნიერი, აფხაური ლიტერატურის ფუძემდებელი დ. გულია ყოფილა, მეორისა კი - იგივე დ. გულია აფხაზთა განმანათლებელ ალექსი ჭოჭუასთან და მწერალ მუშნი ჰაშბასთან ერთად. ამ ოთხი პროექტიდან თათბირზე არ დამტკიცებულა არცერთი, უფრო ზუსტად, დაიწუნეს გულია - ჭოჭუა - ჰაშბას პროექტი, ხოლო დანარჩენი სამი პროექტის საფუძველზე ახლის შესადგენად 4 დეკემბრის საღამოს სხდომაზე აირჩიეს შემთანხმებელი სხდომა დ. გულიას (თავმჯდომარე), ა. შანიძის, ს. ჯანაშიას, ვ. ხარაზიას, ვ. მაანის, პ. შაყრილისა და მ. ჰაშბას შემადგენლობით. 5 დეკემბერს თათბირზე განიხილეს კომისიის მიერ შედგენილი ახალი პროექტი და ერთხმად დაამტკიცეს იგი.

საკითხის ისტორიისათვის მნიშვნელოვანია ის ფაქტი, რომ თათბირის სამივე სხდომის დროსაც და შემთანხმებელი კომისიის მუშაობაშიც აქტიურად და დიდი ინტერესით მონაწილეობდნენ აფხაზი მეცნიერები, მწერლები, ჟურნალისტები და პედაგოგები. არცერთი მათგანის (თვით სეპარატისტ ს. ბასარიას) გამოსვლაში არ გამოთქმულა არანაირი პროტესტი თუ რეპლიკა აფხაზური სამწიგნობრო ენისათვის ქართული გრაფიკის შერჩევის გამო, ან აფხაზი ხალხის ”გაქართველების” ცდის გამო. იქ დამსწრე პარტიული ფუნქციონერები და უსიტყვოდ მჯდარი (ჩასაფრებული) რუსული დელეგაცია ასეთ ფაქტს უყურადღებოდ არავითარ შემთხვევაში არ დატოვებდნენ და ეს ოქმებშიც აისახებოდა. ყურადღებას იპყრობს ისიც, რომ თათბირზე სიტყვით თუ რეპლიკით გამოსული 16 კაციდან უმრავლესობა, 11 აფხაზი იყო, რომელთაც სულ 22 გამოსვლა ჰქონიათ. მათგან მ. ჰაშბა 6-ჯერ გამოსულა, დ. გულია - 4-ჯერ, გ. ძიძარია - 3-ჯერ, ხ. ბღაჟბა - 2-ჯერ, ხოლო გ. შაკირბაი, ნ. პატეიფა, ბ. კაცია, ს. ბასარია, პ. შაყრილი, ვ. მაანი, ვ. ხარაზია - თითოჯერ.

თათბირის აფხაზ მონაწილეთა აქტიური დაინტერესება აფხაზური სამწიგნობრო ენისათვის ქართული გრაფიკის შერჩევით სხვაგვარადაც იგრძნობა. მაგალითად, როცა 4 დეკემბრის დილის სხდომაზე თავმჯდომარის მიერ სხდომის გახსნის შემდეგ გამოსულ მ. ჰაშბას განუცხადებია, ამჟამად მოგვეპოვება ა. შანიძის, ს. ჯანაშიას დ. გულიასა და გულია - ჭოჭუა - ჰაშბას პროექტებიო, დ. გულიას რეპლიკით დაუზუსტებია, მე პროექტთა წყება მაქვსო, რაც იმას ნიშნავს, რომ მას ამ საკითხის მიმართ დიდი ინტერესი ჰქონდა და ვევრიც უმუშავია ქართული გრაფიკის გამოყენებაზე.

სხდომის ოქმიდან ჩანს ერთგვარი შეჯიბრიცა და აზარტიც აფხაზ მონაწილეთა მხრიდან. როგორც ჩანს, მრავალს სურდა ამ საქმეში მონაწილეობა მიეღო და სწყინდათ, რომ არ მიეცათ ამისი საშუალება. მაგალითად, 4 დეკემბრის დილის სხდომაზე მ. ჰაშბას განიცხადებია, ქართული ანბანი მთლიანად უნდა მივიღოთ ისეთი სახით, რაც მას ამჟამად აქვსო, რაც იმას ნიშნავდა, რომ აფხაზური სამწიგნობრო ენისათვის უნდა გამოყენებულიყო ქართული ანბანის უკლებლივ ყველა, 33-ვე ასო-ნიშანი. იმავე სხდომაზე გ. შაკირბაის უკმაყოფილება გამოუთქვამს პირადად მ. ჰაშბას მისამართით: ”მ. ჰაშბამ წარმოადგინა ოთხი ავტორის მიერ შედგენილი ანბანის პროექტი და მის აფხაური კულტურის ინსტიტუტის პროექტი უწოდა, მაგრამ ეს პროექტი არ არის ინსტიტუტისა, ვინაიდან ამ ანბანის შედგენაში აფხაზური კულტურის ინსტიტუტის თანამშრომლები არ მონაწილეობდნენ.” მოგვიანებით ამ საკითხზე ხ. ბღაჟბას დაუზუსტებია: ”ანბანის შედგენა მონოპოლიზირებულ იქნა ზოგიერთი თანამშრომლის მიერ და [პროექტი] არ განუხილავთ აფხაზური კულტურის ინსტიტუტსა და უფრო ფართო წრეებს.”

თათბირმა, როგორც ითქვა, 1937 წლის 5 დეკემბერს დაამტკიცა შემთანხმებელი კომისიის მიერ შედგენილი პროექტი ქართულ გრაფიკაზე დაგუძნებული აფხაზური დამწერლობისა, რის შემდეგაც თავის საბოლოო სიტყვაში სხდომის თავმჯდომარე გ. ძიძარიას უთქვამს:

”თათბირმა 4 და 5 დეკემბერს სამ სხდომაზე განხილვის შემდეგ გამოტანა ერთხმად გადაწყვეტილება და დაამტკიცა ქართულ ანბანზე დამყარებული ახალი აფხაზური დამწერლობის პროექტი. ამით საფუძველი ჩაეყარა ამ დამწერლობის ატვისების, დანერგვისა და ფართოდ გავრცელების დიდ სამუშაოს, რაც დაიწყება შესაბამისი ზემდგომი ორგანოების მიერ მისი დამტკიცებისთანავე.

ახალი ანბანი ხელს შეუწყობს ორი მოძმე ხალხის უფრო მეტად დაახლოებასა და ფორმით ეროვნული და შინაარსით სოციალისტური კულტურის შემდგომ განვითარებას.

თათბირის მუშაობა ნაყოფიერი იყო იმიტომ, რომ მასში ადგილობრივ მუშაკებთან ერთად აქტიურად მონაწილეობდნენ თბილისიდან ჩამოსული პროფესორები: პ. შარია, ა. შანიძე, ს. ჯანაშია, ა. ჩიქობავა, ვ. თოფურია, რომელთაც ჩვენ დიდ მადლობას მოვახსენებთ.”

ამ გამოსვლაში ნახსენებ ზემდგომ ორგანოებში ჩვენი აზრით, არ იგულისხმებიან სოხუმსა და თბილისში განლაგებული ორგანოები, აქ უნდა ვიგულისხმოთ მოსკოვის პარტიული და სამთავრობო ხელისუფლება, აგრეთვე სსრკ სახალხო კომისართა საბჭოსთან არსებული ახალი ანბანის საკავშირო ცენტრალური კომიტეტი. სწორედ მათ უნდა მიეცათ საბოლოო დასტური ამ აქციისათვის. რაც შეეხება სოხუმისა და თბილისის მარიონეტულ ხელისუფლებას, მათი წარმომადგენლები უკვე მონაწილეობდნენ პროექტის განხილვაში და არც პ. შარია, არც მ. დელბა წინააღმდეგნი არ იქნებოდნენ აფხაზური სამწიგნობრო ენის ქართულ გრაფიკაზე გადაყვანისა. კომიტეტსა და უფრო მაღალ ინსტანციებს, მართალია, ჩვენთვის ჯერჯერობით უცნობია მათ მიერ ახალი აფხაზური დამწერლობის დამტკიცების ზუსტი თარიღი, მაგრამ მათ რომ უარი არ უთქვამთ, თუნდაც იქიდან ჩანს, რომ ქართულ გრაფიკაზე დამყარებული ახალი აფხაზური დამწერლობა უკვე მომდევნო, 1938 წელს დაინერგა და მოქმედებდა მთელი 16 წლის მანძილზე, 1954 წლამდე.

ორიოდე სიტყვა იმის შესახებ, გამართლებული იყო თუ არა აფხაზური სამწიგნობრო ენისათვის ქართულ გრაფიკაზე გადაყვანა, მიუხედავად იმისა, თუ ვისგან მოდიოდა ეს იდეა. ობიექტურად მსოფლიოში ამჟამად არსებული 14 საანბანო სისტემიდან (ქართული, ეთიოპიური, მზეული, ებრაული, არაბული, სომხური, ბერძნული, ლათინური, სლავური, ინდური, ჩინური, კორეული, იაპონური და მონღოლურ-უილაურული საანბანო სისტემები) აფხაზური ენისათვის ყველაზე მეტად შესაფერისი სწორედ ქართული საანბანო სისტემაა, ვინაიდან აფხაზური და ქართული ენები ერთმანეთის მონათესავე ენებია და ბგერითი შემადგენლობაც მსგავსი აქვთ, თუმცა ბგერათა რაოდენობაში საკმაოდ დიდისხვაობაა (აფხაზურ სამწიგნობრო ენაში 64 ბგერაა, ქართულში კი - 33). მაგრამ ქართული გრაფიკის არჩევისას ეს სხვაობა ადვილად დაიძლია. კერძოდ:

1937 წელს დამტკიცებულ პროექტში გამოყენებულ იქნა თანამედროვე ქართულ ანბანში არსებული 33-ვე ასო-ნიშანი, ვინაიდან აფხაზურ ენას მოეპოვება უკლებლივ ყველა მათგანისათვის შესაბამისი ბგერები, დამატებით ი. ჭავჭავაძის თაოსნობით XIX საუკუნის 60-იან წლებში ქართული ანბანიდან ამოღებულ მიშანთაგან აფხაზურ გამოადგა კიდევ სამი ასო (ჲ, ჳ, ჷ,) ხოლო რუსულ ანბანიდან აღებულ იქნა ასო ф, რომელიც ქართულს არ მოეპოვება. ამ გზით ქართულმა გრაფიკამ უპრობლემოდ ასახა აფხაზურის 36 ბგერა და საამისოდ თითო ნიშანმა იკმარა. ამ 36 ბგერიდან რუსული გრაფიკა თითო ნიშნით ვერ მოახერხებდა 12-ის გამოხატვას, რაც იმას ნიშნავს, რომ ქართული გრაფიკა რუსულთან შედარებით უფრო ეკონომიურია აფხაზური ბგერების გადმოსაცემად. 1937 წელს დამტკიცებულ პროექტს ჰქონდა ერთადერთი ნაკლი. ეს იყო ის, რომ აფხაზურ ენაში არსებული სპეციფიური ლაბიალიზებული (გაბაგისმიერებული), პალატალიზირებული (შერბილებული) და ინტენსიური (მაგარი) 26 თანხმოვანიდან ერთი ნაწილი გამოიხატებოდა ქართულ ანბანში არსებულ დ თ ტ, ძ ც წ, ჯ ჩ ჭ, გ ქ კ, ყ, ჟ, შ, ღხ, ჰ ასოებისათვის საერთაშორისო სატრანსკრიფციო სისტემიდან აღებული ლაბიალიზაციის, პალატალიზაციისა და სილბოს გამომხატველი 3 დიაკრიტიკული ნიშნის მიმატებით (14 შემთხვევაში), დანარჩენი 12 სპეციფიკური ბგერისათვის კი შემოთავაზებული იყო ორასოიანი კომბინაციები (გუ, ძუ, კუ, ყუ, ღუ, ხუ, გჲ, ქჲ, კჲ, ყჲ, ღჲ, ხჲ), მაგრამ ამ ნაკლის მიუდედავადაც 1937 წელს დანერგილი დამწერლობა მაინც სჯობდა 1954 წელს აღდგენილ და ამჟამად ხმარებაში არსებულ რუსულ გრაფიკაზე დამყარებულ დამწერლობას. თუ ქართული ანბანიდან 36 ასო-ნიშანი ყოველგვარი ცვლილების გარეშე კმაროდა ამდენივე აფხაზური ბგერის გადმოსაცემად, რუსული ანბანიდან უცვლელად აღებულია მხოლოდ 26 ასო-ნიშანი, რომლებიც გამოხატავენ 25 აფხაზურ ბგერას, ე.ი. ნახევარზე ნაკლებს, ხოლო ერთი ასო («мягкий знак» - ь) გამოიყენება როგორც ბგერის სილბოს გამომხატველი 8 შემთხვევაში. რუსული ანბანის 12 ასო გადაკეთებულია სხვადასხვა ელემენტების (მოკლე ”კუდის”, ”მუცლის”, ჯვრის...)მიმატების გზით, ხოლო 5 ასო-ნიშანი საერთოდ გამოუყენებელი დარჩა (ё, я, ю, щ, ъ), გარდა ამისა, 26 სპეციფილური აფხაზური ბგერა გამოიხატება ორ-ორი ასო-ნიშნით...

ქართული ანბანის ღირსებანი კარგად მოეხსენებოდა ლინგვისტული კავკასიოლოგიის ერთ-ერთ მესაძირკვლეს, XIX საუკუნის მეორე ნახევარში მოღვაწე გენერალსა და მეცნიერს პეტრე უსლარს, რომელიც მიიჩნევდა, რომ ქართული საანბანო სისტემა იდეალური იყო როგორც აფხაზურისათვის, ისე სხვა კავკასიური უდამწერლობო ენებისათვის, მაგრამ იგივე პ. ულსარი ცარიზმის ინტერესებიდან გამომდინარე წინააღმდეგი იყო კავკასიის უდამწერლობო ენებისათვის ქართული დამწერლობის შემოღებისა. მისი ეს გაორება კარგად ჩანს მისივე სიტყვებიდან. იგი წერდა ქართული ანბანის შესახებ:

”ეს არის ლამის ყველაზე სრულყოფილი არსებულ ანბანთა შორის. ყოველი ბგერა აღინიშნება განსაკუთრებული ნიშნით და ყოველი ასო მუდამ გამოხატავს ერთსა და იმავე ბგერას. ყველა ევროპულ ენას აქვს დაბრკოლება - ესაა მართლწერა; ქართველებისათვის მათი ანბანის სრულყოფილების გამო ეს სირთულე თითქმის არ არსებობს. აქედან ჩანს, რომ ქართული საანბანო სისტემა შეიძლება აღებულ იქნეს საფუძვლად აქამდე დამწერლობის არმქონე ყველა კავკასიური ენისათვის საერთი ანბანისა. მაგრამ თუ ჩვენ ვისესხებთ ქართველებისაგან არა მარტო საანბანო სისტემას, არამედ ასოთა მოხაზულობასაც, ამით სრულიად თვითნებურად შევქმნით სირთულეებს, რომლებიც მით უფრო საგრძნობი იქნება, რაც მეტად გავრცელდება კავკასიაში რუსული განათლება.”

პ. ულსარის ეს სიტყვები იმას ნიშნავს, რომ იგი კავკასიის ენებისათვის გრაფიკული საფუძვლის არჩევის დროს პოლიტიკურ მოტივებს უფრო მნიშვნელოვნად მიიჩნევდა. მან 1862 წელს შედგენილ აფხაზური ენის გრამატიკაში მხოლოდ 3 ქართული ასო გამოიყენა, დანარჩენი კი რუსული ასოები იყო (ამ წიგნის მეორე გამოცემაში, რომელიც პ. უსლარის სიკვდილის შემდეგ განხორციელდა, ის სამი ქართული ასოც აღარ დატოვეს). რუსული გრაფიკის შერჩევის მიზანი, რა თქმა უნდა, აფხაზთა გარუსების პროცესისათვის ხელის შეწყობა იყო.

ქართული ანბანი რომ მართლაც ყველაზე შესაფერისი იყო აფხაზური ენისათვის, ეს კარგად იცოდნენ 1937 წლის დეკემბერში გამართული თათბირის მონაწილე აფხაზმა მეცნიერებმა, მწერლებმა, ჟურნალისტებმა და პედაგოგებმა. ამით აიხსნება მათი დიდი დაინტერესება და აქტიურობა თათბირზე. ამასვე მიგვანიშნებს ბ. ჰაშბას წინადადებაც, რომ აფხაზური ენისათვის ქართული ანბანი მთლიანად უნდა გამოყენებულიყო.

დასასრულს მოკლედ შევეხებით იმასაც, თუ რა მოიტანა აფხაზურ ენას ქართული გრაფიკის შერჩევამ. დავიწყოთ იმით, რომ ქართული გრაფიკის შემოღებას თან არ მოჰყოლია აფხაზური ენისათვის უცხო მართლწერისა და მართლმეტყველების წესების თავს მოხვევა მაშინ, როდესაც 1931-1941 წლებში რუსულ გრაფიკაზე გადაყვანილ ათეულობით ენაში ძალდატანებით დამკვიდრდა რუსული მართლწერისა და მართლმეტყველების წესები, რამაც ამ ენებში გამოიწვია მათთვის უცხო ბგერებისა და ბგერათაკომპლექსების იძულებითი დანერგვა, სერიოზულად შეარყია ამ ენებზე მოლაპარაკეთა საარტიკულაციო ბაზისი, გზა გაუხსნა დიდი რაოდენობის რუსიზმებს, სოვეტიზმებსა და ინტერნაციონალიზმებს. მაგალითად, აფხაზურის უახლოეს მონათესავე აბაზურ ენაში, რომელიც 1938 წელსვე გადაიყვანეს რუსულ გრაფიკაზე, სავალდებულოდ გამოცხადდა შემდეგი პრინციპების დაცვა:

1. აუცილებლად უნდა გამოყენებულიყო რუსული ანბანის უკლებლივ ყველა ასო-ნიშანი, მიუხედავად იმისა, ჰქონდა თუ არა აბაზურ ენას შესაბამისი ბგერები. ამ გზით აღნიშნულ ენაში დაინერგა მისთვის სრულიად უცხო ბგერები და შეირყა აბაზური საარტიკულაციო ბაზისი.

2. აბაზური ენისათვის დამახასიათებელ და რუსულში არარსებულ სპეციფიკურ ბგერათა გადმოსაცემად გამოიყენება მრავალი ორ და სამასოიანი კომპლექსი და ერთადერთი დამატებითი ნიშანი, რაც ანბანს არაეკონომიურს ხდის.

3. კატეგორიულად აიკრძალა რუსული ენის მეშვეობით ნასესხები რუსიზმების, სოვეტარიზმებისა და ინტერნაციონალიზმების წერა და წარმოთქმა რუსული ენისაგან განსხვავებული ფორმით, აქაოდა ”საერთო-საკავშირო ლექსიკური ფონდი” უნდა შეიქმნას და სხვაობანი ხელს შეუშლიან ”ერთიანი საბჭოთა ხალხის” მალე ჩამოყალიბებასო. ამ გზითაც აბაზურ ენას თავს მოახვიეს რუსული მართლწერისა და მართლემტყველების წესები და ხელი შეუწყვეს ამ ენით საარტიკულაციო ბაზისის გადაგვარებას.

საბოლოოდ ამ დრაკონულმა წესებმა აბაზურ ენას ის მოუტანა, რომ აბაზათა ამჟამინდელი თაობების მეტყველება დანაგვიანდა, გადაგვარდა და დაუახლოვდა რუსულ გამოთქმას, რაც რეალურ საფრთხეს უქმნის ამ ენის მომავალს. იგივე ითქმის ყველა იმ ენის შესახებ, რომლებიც რუსულ გრაფიკაზე გადაიყვანეს 1936-1941 წლებში.

რაც შეეხება აფხაზურ ენას, მისთვის 1938 წელს ქართული გრაფიკის შერჩევას, როგორც ითქვა, თან არ მოჰყოლია ქარტული მართლწერისა და მართლმეტყველების წესების თავს მოხვევა; ენა ვითარდებოდა ბუნებრივად, ყოველგვარი ძალდატანების გარეშე; ქართული ენიდან შესული სიტყვები იწერებოდა და წარმოითქმოდა ისე, როგორც აფხაზური ენის ნორმები მოითხოვდა (მაგალითად, სიტყვები აგჲამა ”გემო”, აკჲატ ”კეტი”, აუათახ ”ოთახი”, აწას ”წესი”, ამაწაფა ”მოწაფე” და სხვა ქართველიზმები იწერებოდა და წარმოითქმოდა არა ქართული ენის ნორმების, არამედ აფხაზური ენის ნორმების შესაბამისად). ამ მიზეზთა გამო აფხაზურ ენაში 1938-1954 წლებში მინიმალური რაოდენობით შევიდა რუსიზმები, სოვეტიზმები და ინტერნაციონალიზმები, ვიდრე, ვთქვათ, აბაზურში, ხოლო ქართველიზმები ძალზე მცირე რაოდენობით იქნა ნასესხები. სხვაგვარად რომ ვთქვათ,1938-1954 წლები აფხაზური ენის ეკოლოგიური იერსახის შენარჩუნების პერიოდი იყო. ამ 16 წლიანმა პერიოდმა აფხაზური ენა გადაარჩინა რუსული ენის წამლეკავი ზეგავლენისაგან და დროებით შეაჩერა რუსიფიკაციის პროცესი, რასაც ვერ ვიტყვით 1954 წლის მომდევნო პერიოდის შესახებ, როცა რუსიფიკაციის მასშტაბი აფხაზი ხალხის მომავალს სერიოზულ საფრთხეს უქმნიდა და, სამწუხაროდ, დღესაც უქმნის.
bimo

საქართველოს ტერიტორიის საზღვრების შესახებ

კონსტანტინეპოლი, 4 - 6 ივლისი, 1918 წელი

საქართველოს ტერიტორია კლასიკურად დამთავრებულს მთლიანს წარმოადგენს — ისტორიულად, გეოგრაფიულად, ეკონომიურად და ეთნოგრაფიულად. საქართველოს საზდვრები ამოხაზა ოცი საუკუნის ისტორიამ; საქართველო არის ერთი ისტორიული, სხეული, შეკავშირებული მრავალ-საუკუნოვანი სახელმწიფოებრივი და კულტურული ერთობით.

საქართველო ამავე დროს ერთი მთლიანი ფიზიკალ-გეოგრაფიული პროვინცია არის, ერთი ქვეყანა — შემოფარგლული ბუნებრივის საზღვრებით. საქართველო მიაგავს ციხეს, რომელსაც ყველა მხრით კედლები არტყია:

— ჩრდილოეთით მას აკრავს კავკასიონის ქედი — მისი მთავარი შტოებით;

— სამხრეთით მას ზღუდავს — აგრეთვე თოვლიანი მთების ერთი მთლიანი სისტემა:

სამხრეთ-კავკასიის მთავარი წყალთაგამყოფი ქედი (— მტკვარისა და ჭოროხის აუზების სამხრეთ მიჯნაზე შემორტყმული);

— დასავლეთით არტყია შავი ზღვა;

— და მხოლოდ ერთის ვიწრო პირით — აღმოსავლეთის მხრიდან — ეკვრის საქართვვლო ადერბეიჯანის ბარს, მაგრამ აქედანაც მას მდინარეების ერთიანი ხაზი გაჰყოფს: კავკასიის მთავარი მდინარე მტკვარი, თავისი შემდინარეებით: ძეგამით და ალაზან-ქურმუხით. საქართველოს საზდვრების ეს ბუნებრივი დამთავრება გეოგრაფიულ მიჯნებზე — წინასწარ განსაზდვრავს საქართველოს ეკონომიურ მთლიანობას. ამ ტოპოგრაფიულ ზღუდეებში მოქცეული მხარე -კუნძული არის ერთი ქვეყანა, ერთი ბუნებრივი ორგანიულად მთლიანი სამეურნეო-ეკონომიური პროვინცია.

თვითეული მხარე ამ ქვეყნისა მჭიდრო სამეურნეო ურთი-ერთობით არის შეკავშირებული დანარჩენ მხარეებთან, და ამავე დროს მეზობელ ქვეყნებიდან მოწყვეტილია ბუნებრივი ზღუდეებით, და ამიტომაც არც ერთ კუთხეს საქართველოსას არ შეუძლია ეკონომიური არსებობა მთლიან საქართველოს გარეშე. ჩამოჭრა საქართველოდან რომელიმე კუთხისა, რომელიც — თითონ გეოგრაფიული პირობვბისა გამო, — ყველა არტერიებით გადაბმულია მრთელთან, — ეს იქნებოდა ერთი ორგანიული სამეურნეო ეკონომიური სხეულის დასახიჩრება. და თავისთავად შემთხვევითი როდია ისტორიული გაერთიანება საქართველოს ერთ კოლლექტივად ზემოხსენვბულ ბუნებრივ საზღვრებში: ისტორიას აქ ჰქმნიდა გეოგრაფიის ლოღიკა; ისტორიას გენეტიური კავშირი ჰქონდა საქართველოს ორგანიულ ეკონომიურსა ღა ტერიტორიულ მთლიანობასთან.

დასასრულ, საქართველოს ქვეყანა ეთნოგრაფიულადაც მთლიან ერთეულს წარმოადგენს. როდესაც ეთნოგრაფიაზე ვამბობთ, ჩვენ მხედველობაში გვაქვს რასაკვირველია არა ცალკე სოფლები, ან ცალკე რაიონები. რომლის გამოთიშვა შეუძლებელია მისი ბუნებრივი სამეურნეო-ეკონომიური ჰინტერლანდისაგან; ეთნოგრაფიაზე მსჯელობის დროს, ცხადია, სახეში უნდა გვქონდეს მრთაელის პერსპექტივა, ქვეყანა აღებული მის ბუნებრივს გეოგრაფიულსა და ეკონომიურ ფარგლებში, — და არა ცალკე ხელოვნური ჩამონაჭრები ორგანიულად მთლიანი ტერიტორიული სხეულისა. და საქართველო, — ასე კლასიკურად დამთავრებული თავის საზღვრებში, — თითონ ბუნებისაგან გამოკვეთილ მიჯნებზე; ჩამოქნილი ერთ ორგანიულ სხეულად — როგორც ბუნებრივი სამეურნეო-ეკონომიური მთლიანობით, ისე მრავალ-საუკუნოვანი სახელმწიფოებრივი და ისტორიულ-კულტურული პირობებით, — ეს ქვეყანა ეთნოგრაფიულადაც დიდ ერთფეროვნებას წარმოადგენს. ეთნოგრაფიული მთლიანობის მხრით საქართველო ბედნიერი გამონაკლისია კავკასიის სხვა ქვეყნებიდან: საქართველოში — ქართული ელემენტი მრთელი მოსახლეობის სამ მეოთხედამდე აღწევს (საქართველოში — გარდა ქალაქებისა — ქ არ თ ვ ე ლ ო ბ ა შეადგენს 77,6% -ს მრთელი მოსახლეობისას, ხოლო ქალაქების მითვლით —72,5%-ს). მეზობელი ქვეყნებიდან — თათარისტანში (ადერბეიჯანში) — მაგალითად, — თურქები შეადგენენ მთელი მოსახლეობის 61%-ს; კიდევ უფრო ნაკლებია სომხების % სომხეთში. და საზოგადოდ იშვიათია მეორე ერი, როგორც ქართველობა, რომელსაც პოლიტიკური უფლებების დაკარგვის ხანაში, — საზღვრების ღიად დარჩენის დროს — შეენარჩუნებინოს ასეთი ეთნოგრაფიული ერთფეროვნება თავისი მიწა-წყალისა. ასე მაგ., იმ ქვეყნვბში, რომელთაგან შესდგა ახალი სახელმწიფოები რუსეთის ნანგრევებზე: პოლონეთში, უკრაინაში ან ლიტვაში ადგილობრივი ერების % არ სჭარბობს ქართველებისას. ბევრად ნაკლები იყო ადგილობრივი ელემენტი მაგ., ბულგარეთში, როდესაც ახალი — ბულგარვთის სახელმწიფო შეიქმნა.

ამნაირად ქართველობამ დღემდე შეინარჩუნა ეთნოგრაფიული მთლიანობა თავისი ქვეყნისა იმ მრავალი განსაცდელის მიუხედავად, რომელიც მას ისტორიამ არგუნა. და ამ მხრივ ხომ განსაკუთრებით საფრთხეს განუმზადებდა საქართველოს მთლიანობას წარსული საუკუნე რუსთა მფლობელობისა, როდესაც რუსეთის მმართეელობა ყოველნაირად ხელს უწყობდა საქართველოს კოლონიზაციას უცხო ელემენტების მიერ, რათა ამით დაესუსტებია ქართველობა — როგორც ყველაზე კულტურული ერი კავკასიაში, და ამასთან ერთად-ერთი ერი ამ მხარეში, რომელსაც ჰქონდა სახელმწიფოებრივი წარსული.

ქვემოდ წარმოდგენილია საქართველოს სახელმწიფო საზღერების დეტალური მოხაზულობა, და მოკლე სტატსტიკური ცნობები საქართველოს მოსახლეობის შესახებ.


საქართველოს სახელმწიფოს საზღვრები

საზღვრები საქართველოს სახელმწიფოსი (ეს ამავე დროს საქართველოს ისტორიული საზდვრებია) — შემდეგი არის:

ა) ჩრდილოეთით: კავკასიონის მთავარი ქედი და მისი შტო კავკასიონის პირიქითელი ქედი. საზღვარი დაიწყება მდინარე მაკოფსეს შესართავიდან შავ ზღვასთან, — საცა კავკასიონის მთავარი ქედი უახლოვდება შავ ზღვას. და რომლის ჩრდილოეთით ეს ქედი ჰკარგავს ველურ ხასიათს.

საზღვარის ხაზი გასდევს ჯერ მდინარე მაკოფსეს — შესართავიდან დაწყებული ვიდრე სათავეებამდე, გაივლის დიდი ფსეუშხოს მწვერვალს, მიჰყვება წყალთაგამყოფ ხაზს მდინარეების ტუაფსესა და აშეს შუა, და მიადგება კავკასიონის მთავარ (წყალთაგამყოფ) ქედს. — გოითხის უღელტეხილიდან 20 კილომეტროზე სამხრეთ-აღმოსავლეთით. მოკიდებული ამ პუნქტიდან საქართველოს საზღვარი მიჰყვება კავკასიონის ქეებს: ვიდრე ვაინქ-ფარსის მწვერვალამდე — კავკასიონის მთავარ (წყალთაგამყოფ) ქედს, ვაინქ-ფარსის მწვერვალიდან ვიდრე შავი-კლდის მწვერვალამდე — ყაზბეგის მთის სისტემას, ეგრედ წოდებულ კავკასიონის პირიქითელ ქედს (რუსულად Bokovoi Kavkazskii Khrebet), რომელიც ერთი უმთავრესი მთაგრეხილთაგანია კაეკასიონის ქედზე; შავი კლდის მწვერვალიდან მოკიდებული — ხელახლა კავკასიონის მთავარ (წყალთაგამყოფ) ქედს ვიდრე მწეერვალამდე 11389 ფუტის სიმაღლისა, რომელიც მდებარეობს ზაქათალის ოლქის აღმოსავლეთ მიჯნაზე. მრთელი ეს ჩრდილოეთი საზღვარი საქართველოსი კავკსიონის ქედებზე, — მიჰყვება დღევანდელ ადმინისტრატიულ საზღვრვბს შავი ზღვის სანაპირო გუბერნიისას, სოხუმის ოლქისას, ქუთაისის გუბერნიისას, ტფილისის გუბერნიისას და ზაქათალის ოლქისას — შემდეგის მცირეოდენის ცვლილებით ტფილისის გუბერნიის საზდვრებზე: საქართველოს საზდვრებში შემოდის სოფ. ლარსის რაიონი (== მდინ. თერგის ხეობა — ვიდრე პუნქტამდე სოფ. ლარსიდან ორ კილომეტროზე ჩრდილოეთით), რაც შეადგენს საქართველოს მხარის ხ ე ვ ი ს ნაწილს; ხოლო ტფილისის გუბერნიიდან გადადის საჩეჩნოს საზღვრებში სოფ. სახანოს რაიონი (== მდ. არღუნის ხეობის ნაწილი — დაწყებული პუნქტიდან, რომელიც მდებარეობს მდ. ბლუხას შესართავის და მდ. მეშეხის შესართავის შუა მანძილზე).

ბ) აღმოსავლეთით: მდინარეების — ქურმუხისა და ალაზნის აუზების აღმოსავლეთი მიჯნა, მდ. მტკვარი, და მდ. ძეგამი.

საზღვარის ხაზი მიჰყვება ჯერ ქედს, რომელიც ჩამოვარდება ზემოხსენებული მწვერვალიდან 11389 სიმაღლისა და გაივლის რა გზად მწვერვალებს: ქასაპს, უსახელო მწვერვალს 8568 ფუტის სიმაღლისა, უსახელო მწვერვალს 3682 ფუტის სიმაღლისა, — მიადგება მდ. ყაშყაჩაის ამ უკანასკნელი მწვერვალიდან ოთხ კილომეტროზე სამხრეთით. აქედან საზღვარის ხაზი მიჰყვება მდ. ყაშყაჩაის (ცნობილს ქვემოდ ყარაჩაის სახელით) — ვიდრე ეს მდინარე ერთვოდეს მდ. აგრიჩაის. მოკიდებული ამ პუნქტიდან საზღვრის ხაზი გაივლის ჯერ ბოზდ-დაღის მწვერვალს, შემდეგ უსახელო მწვერვალს 1684 ფუტის სიმაღლისა (—რომელიც მდებარეობს ყონჯიშინის ქედზე), და მიადგება მდ. მტკვარს — მდ. ალაზნის შესართავთან. მოკიდებული აქედან საქართველოს საზღვარია ჯერ მდ. მტკვარი ვიდრე მდ. ძეგამის შესართავამდე, ხოლო შემდეგ — მღ. ძეგამი ვიდრე სათავეებამდე (ალაგელარის მწვერვალამდე —მტკვარ.-არაქსის წყალთაგამყოფ ქედზე).

გ) სამხრეთით: მტკვარ-არაქსის მთავარი წყალთაგამყოფი ქედი, — ვიდრე ბრესტლიტოვსკის ხელშეკრულების საზღვრამდე, საიდანაც იწყება სადაო ოლქები საქართველოს და ოსმალვთს შორის. საზღვარი, მოკიდებული ალაგელარის მწვერვალიდან, მიჰყვება მთავარ წყალთაგამყოფ ქედს, რომელიც გასდვვს მდინარეების მტკვარისა და არაქსის აუზების შუა და მიდის სულ ამ ქედზე გაყოლებით ვიდრე უჩთაფალარის მწვერვალამდე, — საიდანაც დაიწყება ბრესტის საზღვარი.

ბრესტის ხაზის სამხრეთით მდებარე საქართველოს ორი მხარე: ბათომი და არტაანი — ამჟამად ბრესტის ხელშეკრულების ზონაში შედის*. თანხმად ამ ხელშეკრულებისა — ამ მხარეთა მცხოვრებთ მიენიჭათ ეროვნულ-პოლიტიკური თვითგამორკვევის უფლება; დღეს-დღეობით კი ბათომი და არტაანი, წინააღმდეგ ბრესტის ხელშეკრულებისა დაჭერილია ოსმალეთის ჯარის მიერ. — ოსმალეთმა ამავე დროს მოახდინა ოკუპაცია ბრესტის სამიჯნო ხაზის ჩრდილოეთითაც — საქართველოს ნაწილის ახალციხე-ახალქალაქის მხარისა ვიდრე აბასთუმანამდე და აწყურამდე.

დ) საქართველოს დასავლვთი საზღვარია — შავი ზღვა.

ტერიტორიას საქართველოს სახელმწიფოსას, მოთავსებულს ამ საზღვრებში, შეადგენს დღევანდელის ადმინისტრატიულის დანაწილებით შემდეგი პროვინციები (გარდა ბათომის და არტაანის მხარეებისა, რომლებიც ბრესტის ხელშეკრულების ზონაში შედიან):

გუბერნიები — ტფილისისა და ქუთაისისა**; ოლქები — სოხუმისა, სოჭისა და ზაქათალისა; და ტფილისის პროვინციის სანაპირო მხარეები (ჩამონაჭრები ტფილისის პროვინციიდან რუსვთის მმართველობის მიერ მოხდენილი ადმინისტრატიული გადამიჯნით): ქვემო-ყარაიას ველი, ბამბაკი და ყაზახ-შამშადილი.

____________________________________________

* სამხრეთი საზღვარი საქართველოს ამ ორი მხარისა — ბათომისა და არტაანისა — შემდეგია: ჯერ ჩილდირის მთების სისტემა, რომელიც სამხრეთის მხრით ზღუდავს ჩილდირის ტბას; შემდეგ მტკვარ-არაქსის მთავარი წყალთაგამყოფი ქედი — ვიდრე მდ. მტკვრის სათავეებამდე; აქედან ჭოროხ-არაქსის მთავარი წყალთაგამყოფი ქედი — ვიდრე ოსმალეთის სახელმწიფო საზღვრამდე 1914 წლისა.

** ტფილისის გუბერნია ხაზის შესწორებით — ჩრდილოეთის მხრით — საქართველოს ისტორიულ საზღვარზე, ე. ი. სოფელ ლარსის რაიონის მიმატებით და სოფელ სახანოს რაიონის გამოკლებით.

*** სოჭის ოლქი — ძველს საზღვრებში (მდ. მაკოფსეს ხაზამდე). ზაქათალის ოლქი — ხაზის ზემოდ ნაჩვენები მცირეოდენის შესწორებით აღმოსავლეთ მიჯნაზე (მდ. ყაშყაჩაის გასწვრივ).
bimo
პავლე ინგოროყვა


საქართველოს მოსახლეობა

1. საქართველოში — გარდა ახალციხე-ახალქალაქის, ბათომის და არტაანის მხარეებისა1


საქართველოში შემდეგი ორი .ბუნებრივი, გეოგრაფიული და სამეურნეო-ეკონომიური რაიონია:
1. აღმოსავლეთი საქართველო (ანუ ტფილისის გუბერნია),
2. დასავლეთი საქართველო (ანუ ქუთაისის გუბერნია).

დანარჩენი ადმინისტრატიული ერთეულები, პატარა სანაპირო მხარეები საქართველოსი, — წარმოადგენენ უშუალო გეოგრაფიულ გაგრძელებას ამ მთავარი პროვინციებისას და სამეურნეო პირობებით გამოუყოფელი არიან მათგან. ეს მხარეებია:

3. სამურზაყანო-აფხაზეთ-ჯიქეთის მხარე (=სოხუმის და სოჭის ოლქები), რომელიც დასავლეთ საქართველოსთან ერთად შეადგენს ერთ ეკონომიურ ოლქს; და

4. აღმოსავლეთ საქართველოს სანაპიროები: ქვემო-ყარაიას ველი, ბამბაკი, ყაზახ-.მამშადილი და ზაქათალა, — რაც ტფილისის პროვინციის განუყოფელ ჰინტერლანდს წარმოადგენს.

მოსახლეობა ამ პროვინციებისა შემდეგია:

1. - 2. ტფილისის და ქუთაისის გუბერნიები.
საქართველოს ამ ორ მთავარ პროვინციაში ქართველობა შეადგენს მოსახლეობის დიდ უმრავლესობას. სულ ორსავე გუბერნიაში 1916 წლისათვის ითვლება (გარდა ჯარში გაწვეულებისა) 2.236.000 სული მკვიდრი მცხოვრები, მათ შორის ქართველი — 1.765.000
სული=78,9%; დანარჩენები სხვადასხვა მცირერიცხოვანი ჯგუფებია.

ასეთ ჯამს ვღებულობთ ქალაქების მითვლით, სადაც, როგორც ყოველგან, შედარებით მეტია უცხო ელემენტი; ქალაქების მიუთვლელად ამ ორს პროვინციაში ითვლება 1.862.000 სული მკვიდრი მცხოვრები2, მათ შორის ქართველები 1.600.000 სული, ხოლო დანარჩენი სხვადასხვა პატარა ჯგუფები — 262.000 სული; ქართველობა შეადგენს მრთელი მოსახლეობის 85,9 %-ს.

3. სამურზაყანო-აფხაზეთ-ჯიქეთის მხარე (სოხუმის და სოჭის ოლქები).
აქედან ჯ.იქეთი (=სოჭის ოლქი) თითქმის დაუსახლებელია3.

სამურზაყანო-აფხაზეთში (სოხუმის ოლქში) მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენს ქართველობა; შემდეგი ადგილი უჭირავს ქართველების ძმურად მონათესავე ტომს აფხაზებს, სხვები — მცირერიცხოვანი უმნიშვნელო ჯგუფებია. სულ სოხუმის ოლქში 1916 წლისათვის ითელება — ქ. სოხუმის გარდა — 126.000 სული მკვიღრი მცხოვრები, აქედან ქართველი 70.000 სული, აფხაზი — 42.000 სული. რაც შეეხება ქ. სოხუმს, იგი ეროვნული შემადგენლობით ქართულ ქალაქს წარმოადგენს (ქართველობა ითვლება აქ 25 000 სული, აფხაზები 400 სულამდე). ამნაირად, აფხაზეთ-სამურზაყანოში, რომ არ მივიღოთ მხედველობაში ქ. სოხუმი, რომელსაც სპეციფიური ქართული ხასიათი აქვს, და რომ ავიღოთ მარტოოდენ სოხუმის ოლქის სოფლების მკვიდრი მოსახლეობა, აქ ქართველობა არის — 55,6%; აფხაზები — 33,3%; სხვა და სხვა პატარა ეროვნული ერთეულები — 11,1%; ხოლო ერთად მრთელი ქართული ჯგუფი (ქართველები და აფხაზები) — 88,9%.

კერძოთ აფხაზების შესახებ, რომელთაც ჩვენ აქ ქართველებთან ერთად ვასახელებთ ერთ ჯგუფში, — უნდა ვიცოდეთ: აფხაზებს ქართველებთან აერთებს არა მარტო ახლო რასსიული ნათესაობა (ისინი ეკუთვნიან ქართულ-მთიულურ ენათა ოჯახს, და ლინგვისტურად აფხაზურ ენას უჭირავს საშუალო ადგილი ქართულ ენასა და მთიულურ ენებს შუა), მათ აერთებს ქართველებთან არა მარტო სარწმუნოება (მთელს ამ მხარეში აფხაზთა შორის ქრისტიანია 80 პროცენტამდე: 35.000 სული), არამედ აფხაზობა ქართველობასთან შეკავშირებულია მრავალ-საუკუნოვანი კულტურული ერთობით. აფხაზობა თაობითვე შედიოდა საქართველოს სახელმწიფოებრივ ერთეულში, და აფხაზთა ტომს, მიუხედავად მისი რიცხვობრივი სიმცირისა, დიდი ღვაწლი მიუძღვის საქართველოს ისტორიის წინაშე; აფხაზეთში დაიწყო საქართველოს სახელმწიფოებრიობის აღორძინება (ამის ანარეკლი შენახულა ქართველ მეფეთა ტიტულატურაშიაც, რომელიც ასე იწყებოდა: ,,მეფე აფხაზთა და ქართველთა“) ქართული დინასტიაც-კი ნახევრად აფხაზური იყო, აფხაზებმა მისცეს ამ ქვეყანას არა ერთი და ორი გამოჩენილი პირი (ცნობილია თვითონ ბიზანტიური წყაროებით ქართველი ფილოსოფოსი იოანე, ტომით აფხაზი), მოკლედ — საქართველოს ოც-საუკუნოვანი ისტორია ეს ამავე დროს აფხაზეთის ისტორია არის.

4. აღმოსავლეთ საქართველოს სანაპიროები: ქვემო ყარაია, ზაქათალა, ბამბაკი და ყაზახ-შამშადილი.

ა) ქვემო ყარაიას ველი — დაუსახლებელია.

ბ) ზაქათალის ოლქში — ვიდრე იმ ხაზამდე, სადაც გასდევს საქართველოს სახელმწიფო საზღვარი (მდ. ყაშყაჩაის მიჯნამდე), 1909 წლისათვის ითვლება — ადმინისტრაციის ოფიციალური ცნობებით — 69.825 სული მკვიდრი მცხოვრები4. მოსახლეობს აქ ოთხი ხალხი5: ჭარელები (—ლეკის ცალკე ტომია, ენით შორეული ნათესაობა აქვთ ავარიელებთან) — 29.785 სული — 42,6%; წეხურელები (ესენიც ლეკის ტომთა ჯგუფს ეკუთვნიან, ცალკე ენა აქვთ) — 11.485 სული = 16,5%; მუდალები (— ტომით მონგოლები არიან; მონგოლური დავიწყებული აქვთ, ლაპარაკობენ თურქულს) — 11.121 სული = 15,9%; და ქართველები, რომლებიც ჭარელების შემდეგ ყველაზე დიდ ერთეულს შეადგენენ ზაქათალის ოლქში: ქართველობა ითვლება აქ 17.434 სული (=25%), მათ შორის ქრისტიანი ქართველი 4.263 სული, მუსულმანი ქართველი — 13.171 სული6. როგორც ქრისტიან, ისე მუსულმან ქართველებს წმიდად შეუნახავთ ქართული დედა-ენა.

ზაქათალის ოლქის ამ ოთხ პატარა ეროვნულ ჯგუფებს შორის ადგილობრივი მკვიდრი ელემენტი ქართველები არიან, ხოლო სხვები ბოლო დროს არის ჩამოსახლებული ამ ძირეულ ქართულ პროვინციაში. ასე, — ჭარელ-წეხურელები გადმოიყვანა დაღესტნიდან სპარსეთის მმართველობამ მეჩვიდმეტე საუკუნეში (როცა აღმოსავლეთი საქართველო ერთ ხანად დაიჭირეს შაჰ-აბაზის ურდოებმა) და დაასახლა ადგილობრივი მკვიდრი ქართველობის პარტახზე, რომლებიც აჰყარეს აქედან, რიცხვით 100.000-ზე მეტი და გადაიყვანეს სპარსეთში7, ჩასახლება არაქართული ელემენტისა ზაქათალაში მოხდენილ იქნა სტრატეგიული მიზნით, და მართლაც ზაქათალის ოლქი, შემოჭრილი საქართველოს ველების შუაგულში (ალაზნის ველის შუა წელში) ნამდვილი შემოსავალი კარებია ტფილისის პროვინციისა.

გ-დ) ბამბაკი და ყაზახ-შამშადილი. სულ ორსავე კუთხეში ითვლება 1916 წლისათვის 178.000 სული მკვიდრი მცხოვრები, უმთავრესად საქართველოს სომხები და თათრები8. ჩამოსახლებულნი საქართველოს ამ ოლქებში სხვადასხვა დროს9, ეს ხალხი ხანგრძლივი მეზობლური ურთიერთობისა გამო ქართველობასთან — კულტურულად დაუახლოვდა საქართველოს მკვიდრ მცხოვრებთ. ამიტომაც იყო ეს მხარე, მიუხედავად იმისა, რომ აქ მოსახლეობის დიდ პროცენტს შეადგენდა მუსულმანობა, ყველაზე ლოიალური პროვინცია იყო საქართველოს სახელმწიფოსი და მისი ჩამოშორება ვერ შესძლეს დიდმა მეზობელმა — მუსულმანურ სახელმწიფოებმა მაშინაც-კი როდესაც ამ სახელმწიფოთა გავლენა საქართველოზე ვრცელდებოდა. — ჩვენ აქ არას ვამბობთ იმის შესახებ, რომ ეს მხარე მჭიდრო სამეურნეო ურთიერთობით არის გადაბმული საქართველოსთან, და რომ ჩამოშორება საქართველოდან ისტორიულად ამ მისი განუყოფელი ნაწილებისა დაარღვევდა საქართველოს როგორც ეკონომიურსა, ისე ტერიტორიულს მთლიანობას: ეს იქნებოდა მორღვევა საქართველოსა სამხრეთ.-კავკასიის ქედიდან, საქართველოს ამ ბუნებრივი მიჯნისაგან სამხრეთის მხრით.

საქართველოს პროვინციების ამ მოკლე მიმოხილვის შემდგომ დაგვრჩენია წარმოვადგინოთ საზოგადო სურათი საქართველოს მოსახლეობისა. ამას წარმოგვიდგენს შემდეგი ცხრილი10:

ცხრილი 1.

წარმოდგენილი ცხრილის განხილვით არ შეგვიძლია არ დავასკვნათ, რომ საქართველო მის ისტორიულ საზღვრებში (და ეს საზღვრები ამავე დროს საქართველოს ბუნებრივი გეოგრაფიული და სამეურნეო-ეკონომიური ფარგლებია) ეთნოგრაფიულადაც მთლიან ერთეულს წარმოადგენს. რასაკვირველია აქ შეუძლებელია სახეში ვიქონიოთ ცალკე სოფლები, ან ცალკე რაიონები, რომლის გამოთიშვა შეუძლებელია ორგანულად შენაწევრებული ტერიტორიული სხეულიდან; მთლიან საქართველოში ქართველობა შეადგენს მოსახლეობის დიდ უმრავლესობას. ქართველობა ითვლება (— გარდა მესხეთის პროვინციისა, რომელიც დღესდღეობით დაჭერილია ოსმალთა ჯარების მიერ — 72,5%.
ეს რიცხვი დიდ პროცენტულ ერთეულად უნდა ჩაითვალოს არა მარტო კავკასიური მასშტაბით.

2. მესხეთის პროვინცია

მხარეები ახალციხე-ახალქალაქისა და ბათომ-არტაანისა

საქართველო-ოსმალეთს შორისი ამ სადაო მხარეების საერთაშორისო-უფლებრივი მდგომარეობა შემდეგია:
საქართველოს პროვინცია მესხეთი (ეს არის ძირეული ქართული ქვეყანა, რომელიც საქართველოს მთელი ისტორიის მანძილზე ქართული კულტურის ავანგარდს წარმოადგენდა) მეჩვიდმეტე საუკუნეში ოსმალეთმა მოსწყვიტა საქართველოს. მეცხრამეტე საუკუნის მანძილზე ხელახლა შემოერთებული ოსმალეთისაგან (ახალციხე-ახალქალაქის მხარე — 1829 წელს, ბათომი და არტაანი — 1878 წელს), ეს მხარეები ამის შემდეგ ხელახლა შეადგენენ საქართველოს განუყოფელ ნაწილს, თანახმად 1783 წლის საქართველო-რუსეთის ხელშეკრულებისა, რომლითაც რუსეთის მმართველობა სდებდა პირობას —„на сохраненье целости настоящихъ владеншй" Грузинскаго Царства, „предполагая распространить таковое ручательство и на такья владеншя, кои въ теченш времени и по обстоятельствамъ приобретены и прочнымъ образомъ за нимъ утверждены будуть" იხ. მეორე არტიკლი; იხ. აგრეთვე მეოთხე-სეპარატი არტიკლი: „Е. И. В. обещаеть вь случай войны употребить всевозможное старание пособиемь оружия, а вь случай мира—настояниемь о возвращении земель и местъ издавна къ Царству Карталинскому и Кахетинскому щинадлежавишхъ, кси тскъ и останутся во владенш Царей тамошнихъ"— на техь-же основаняхь трактата.

ახალციხე-ახალქალაქის მხარის შესახებ ეს საერთაშორსო-უფლებრივი მდგომარეობა დღემდე არ შეცვლილა; პირიქით 1856 წლის პარიზის ტრაქტატი განმეორებით ადასტურებს, რომ ოსმალეთს ამ მხარეზე არავითარი უფლება არა აქვს.

რაც შეეხება ბათომსა და არტაანს, მათთვის 1918 წლის ბრესტის საზავო ხელშეკრულება ახალ უფლებრივ მდგომარეობას ჰქმნის, მაგრამ — ჯერ ერთი:

— ტრაქტატის ეს მუხლი, რომელიც ეხება ბათომსა და არტაანს, არ შეიძლება ჩაითვალოს სავალდებულოდ, რადგან რუსეთი არ იყო უფლებამოსილი დაეთმო საქართველოს მიწა-წყალი. შეერთებული მასთან განსაზღვრული პირობებით, მით უფრო, რომ ვიდრე ბრესტის ხელშეკრულება დაიდებოდა — რუსეთმა ფაქტიურად დასტოვა საქართველო, გაიყვანა რა თავისი ჯარები საქართველოს საზღვრებიდან, — და ამით დაჰკარგა ყოველგვარი უფლება საქართველოზე, თანახმად იმავე საქართველო-რუსეთის ხელშეკრულებისა, რომელიც ერთადერთი ლოიალური ფუძე იყო საქართველო-რუსეთის საერთაშორისო-უ.ფლებრივი ურთიერთობისა.

და დამოუკიდებლად ამისგან, — თითონ ბრესტის ტრაქტატის მოხსენებული პუნქტი სრულიადაც არა სცნობს ბათომსა და არტაანს ოსმალეთის კუთვნილებად, არამედ ამ მხარეს ეროვნულ--პოლიტიკური თვითგამორკვევის უფლებას ანიჭებს; ოსმალეთის მიერ ჯარების შემოყვანას ამ მხარეში არ შეიძლება სხვანაირი განმარტება მიეცეს, თუ არა დარღვევა ბრესტის ხელშეკრულებისა.

აქვე ვადგენთ ცნობას ამ მხარეების მოსახლეობის შესახებ.

სამივე მხარეში (ახალციხე-ახალქალაქსა, ბათომსა და არტაანში), მოსახლეობის მთავარ ელემენტს შეადგენს ქართველობა, რომელთა შორის დიდი უმრავლესობა მუსულმანია სარწმუნოებით, ნაწილი ქრისტიანი.

1. მუსულმანი ქართველები. მუსულმანობა გავრცელდა აქაურ ქართველთა შორის მეჩვიდმეტე საუკუნიდან, მას შემდეგ რაც ეს მხარეები ოსმალეთმა მოსწყვიტა საქართველოს. ქართველ მუსულმანებში წმიდად არის დაცული ქართული რასსა, დიდ ნაწილს შეუნახავს ქართული დედა-ენა, და მთელი ხალხი დღემდე თავისთავს გურჯს (ე. ი. ქართველს) ეძახის.

კერძოთ ქართული ენის გავრცელების შესახებ — უნდა შევნიშნოთ:

მთელი ქართველი მუსულმანობისათვის ვიდრე მეცხრამეტე საუკუნის კარებამდე, და მეცხრამეტე საუკუნეშიც, დედა-ენა ქართული იყო. ბოლო დროებში — წარსული საუკუნის მანძილზე — ქართული ენის ცოდნა ზოგ ადგილას შემცირდა. ამაში დიდი ღვაწლი მიუძღვის რუსულ რეჟიმს. რუსეთის მმართველობა, რომლის პოლიტიკა მიმართული იყო ქართველობის დასუსტებისაკენ, ყოველნაირად ხელს უშლიდა მუსულმანი ქართველების დაახლოვებას მათ ქრისტიან მოძმეებთან. ყველაფერი ქართული აქ დიდ დევნას განიცდიდა. თუ სადამდე მიდიოდა კერძოთ ქართული ენის შევიწროება ამ მხარეში — ადვილად წარმოსადგენია მარტო იმ ფაქტიდან, რომ აქ თურქების მფლობელობის დროს სოფლის სამმართველოსა და სამსაჯულოში ქართული ენა იხმარებოდა, რუსეთის მმართველობამ კი რუსული და თურქული ენები შემოიღო. რუსულ-თურქული ენა შემოღებულ იქმნა აგრეთვე სკოლებში. ქართულ ენის ასეთ დევნას შედეგად ის მოჰყვა, რომ ახალციხე-ახალქალაქის მხარეში — მაგალითად, სადაც მთელი მუსულმანი ქართველობა მეცხრამეტე საუკუნის ნახევრამდე ქართულ დედა-ენაზე ლაპარაკობდა, მეცხრამეტე საუკუნის მეორე ნახევარში ქართული ენა აქ ზოგ კუთხეში დავიწყებას მიეცა. ასეთ რაიონებში ძველ თაობას დღემდე ახსოვს ქართული, ახალგაზრდობა კი ვეღარ ლაპარაკობს დედა-ენას. ასევეა აგრეთვე არტაანის კუთხეებში — ფოცხოვის და ტაოსკარის რაიონებში.

ქართული ენის გავრცელების დღევანდელი სურათი — შემდეგია:
კერძოთ ქართული ენის გავრცელების შესახებ — უნდა შევნიშნოთ:
მთელი ქართველი მუსულმანობისათვის ვიდრე მეცხრამეტე საუკუნის კარებამდე, და მეცხრამეტე საუკუნეშიც, დედა-ენა ქართული იყო. ბოლო დროებში — წარსული საუკუნის მანძილზე — ქართული ენის ცოდნა ზოგ ადგილას შემცირდა. ამაში დიდი ღვაწლი მიუძღვის რუსულ რეჟიმს. რუსეთის მმართველობა, რომლის პოლიტიკა მიმართული იყო ქართველობის დასუსტებისაკენ, ყოველნაირად ხელს უშლიდა მუსულმანი ქართველების დაახლოვებას მათ ქრისტიან მოძმეებთან. ყველაფერი ქართული აქ დიდ დევნას განიცდიდა. თუ სადამდე მიდიოდა კერძოთ ქართული ენის შევიწროება ამ მხარეში -— ადვილად წარმოსადგენია მარტო იმ ფაქტიდან, რომ აქ თურქების მფლობელობის დროს სოფლის სამმართველოსა და სამსაჯულოში ქართული ენა იხმარებოდა, რუსეთის მმართველობამ კი რუსული და თურქული ენები შემოიღო. რუსულ-თურქული ენა შემოღებულ იქმნა აგრეთვე სკოლებში. ქართულ ენის ასეთ დევნას შედეგად ის მოჰყვა, რომ ახალციხე-ახალქალაქის მხარეში — მაგალითად, სადაც მთელი მუსულმანი ქართველობა მეცხრამეტე საუკუნის ნახევრამდე ქართულ დედა-ენაზე ლაპარაკობდა, მეცხრამეტე საუკუნის მეორე ნახევარში ქართული ენა აქ ზოგ კუთხეში დავიწყებას მიეცა. ასეთ რაიონებში ძველ თაობას დღემდე ახსოვს ქართული, ახალგაზრდობა კი ვეღარ ლაპარაკობს დედა-ენას. ასევეა აგრეთვე არტაანის კუთხეებში — ფოცხოვის და ტაოსკარის რაიონებში.
ქართული ენის გავრცელების დღევანდელი სურათი — შემდეგია:

ა) ახალციხე-ახალქალაქის მხარე. აქაურ მუსულმან ქართველებიდან ქართულს დედა-ენაზე ლაპარაკობს 50%-დან 60%-მდე11. ქართული განსაკუთრებით შენახულა აწყურის უბანში, აგრეთვე ზემო-ქობლიანში და ურაველის უბნის ქვემო სექტორში.

ბ) ბათომის მხარე. აქ ყველაზე კარგად არის დაცული ქართული ენა. ბათომის მხარე განიყოფება ორ ოლქად: ბათომისა და ართვინისა; აქედან ბათომის ოლქის მრთელი მუსულმანი ქართველობა ლაპარაკობს უწმინდეს ქართულ ენას. ართვინის ოლქის მუსულმან ქართველების უმრავლესობა (დაახლოებით 60%-მდე) აგრეთვე ლაპარაკობს ქართულს დედა-ენაზე, სახელდობრ — მურდულის, ლივანის, იმერხევის და ზემო-შავშეთის მოსახლეობა.

გ) არტაანის მხარე: ქართული ენა აქ ძალზე შესუსტებულია. ქართული შემონახულა ადგილ-ადგილ ფოცხოვის უბანში არტაანის ოლქისა, ტაოსკარის უბანში ოლთისის ოლქისა, და არტაანის ოლქის ცალკე სოფლებში, მაგ., სოფ. ველში.
სამივე მხარეში ახალციხე-ახალქალაქში, ბათომში და არტაანში ითვლება ქართველი მუსულმანობა: სოფლის მოსახლეობა 238.000 სული, ქალაქებში 5.000 სულამდე; მათ შორის ქართულ დედა-ენაზე ლაპარაკობს არა ნაკლები 140.000-ისა.

2. ქართველი ქრისტიანები. (მართლმადიდებელი და კათოლიკე). ესენი ითვლებიან აქ 50.000 სულამდე: სოფლებში (უმთავრესად ახალციხე-ახალქალაქის მხარეში) —30.000 სული, ქალაქებში — 20.000 სულამდე. ქრისტიანი ქართველების დედა-ენა — ქართულია12.
რაც შეეხება დანარჩენ ეთნოგრაფიულ ჯგუფებს — ესენია:

თურქები. მათი რიცხვი არც თუ ისე დიდია (ისინი აღწევენ აქ 20.000 სულამდე). თურქები მოსახლეობენ (თანახმად საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების სპეციალური გამოკვლევისა) არტაანის მხარის ცალკე კუთხეებში: ჩილდირში, ტამალის საზოგადოებაში, და პენიაკჩაის სათავეებში. რაც შეეხება ახალციხე-ახალქალაქისა და ბათომის მხარეებს, აქ თურქების მხოლოდ თითო-ოროლა სოფლებია, როგორაც — სოფ. გონია (ბათომის მხარეში) და სოფ. ყულალისი (ახალქ.ალაქის მაზრაში).

სომხები (კოლონისტები). მოსახლეობენ უმთავრესად ახალქალაქის მაზრის შუა სექტორში, აგრეთვე ქალაქებში. სომხობა გადმოსახლებულია ამ მხარეში რუსეთის მმართველობის მიერ 1829 წელს.

დანარჩენი პატარა ჯგუფებია: ქურთები, ბერძნები და რუსები.

საზოგადო სურათს მესხეთის სამთავე მხარის მოსახლეობისას წარმოგვიდგენს შემდეგი ცხრილი13:

ცხრილი 2.

ამნაირად მესხეთის პროვინციაში მოსახლეობის მთავარ ელემენტს შეადგენს ქართველობა.

ამავე დროს, — და ეს ყოვლის უწინარეს მისაღებია მხედველობაში — ქართველ ერს ამ მხარეზე წმიდა ისტორიული უფლება აქვს. ეს პროვინცია — ძირეული ქართული ქვეყანა არის, აკვანი ქართული კულტურისა, რასაც მისი ქვანიც კი ღაღადებენ, — მრავალფეროვან ქართულ კულტურის მონუმენტები...


პ.ი.
კონსტანტინეპოლი, 4-6 ივლისი, 1918



შენიშვნები

1 საქართველოს ამ სამი მხარის (ახალციხე-ახალქალაქის, ბათომის და არტაანის) შესახებ, რომლები დღეს ოსმალთა ჯარების მიერ არის დაჭერილი, — სტატისტიკრი ცნობები წარმოდგნილია ქვემოდ ცალკე.

2 აქ მითვლილია აგრეთვე საქართველოს მკვიდრი მცხოვრებნი, დროებით გასულნი სამუშაოდ ერთი პროვინციიდან მეორეში, სულ — 27.00,0 სული (ტფილისის გუბერნიაში — 14.000; ქუთაისისაში — 13.000).

3 ჯიქეთი დაცარიელდა ადგილობრივი მკვიდრი ელემენტის აფხაზ-უბიხების გადასახლებისა გამო თავისი მიწა-წყლიდან წარსული საუკუნის სამოციან წლებში, — რაც რუსეთის მმართველობის ბარბაროსული პოლიტიკის წყალობით მოხდა. ამის შემდეგ ეს ოლქი განზრახული იყო რუსული კოლონიების მოსაწყობად, მაგრამ რადგან მასსიური ჩამოსახლება რუსებისა ვერ მოხერხდა ადგილობრივი კლიმატიური პირობების გამო, ხოლო აფხაზ-ქართველებს დიდ დაბრკოლებას უჩენდნენ აქ მამულის შესაძენად, ამიტომ ეს მხარე დღემდის თითქმის დაუსახლებელი დარჩა. დღეს სოჭის ოლქში ითვლება მკვიდრი მოსახლეობა (გარდა დროებით მცხოვრებთა): სოფლებში — 15.000 სული, ქ. სოჭში — 2.000 სული, ე. ი. მთელი 4.000 კვადრატის კილომეტრის მანძილზე 17.000 სული. ეროვნებათა მიხედვით, ამათ შორის ქართველი არის 1.700, აფხაზი — 1.400, სხვებიც ასეთი პატარა ჯგუფებია: რუსები, ბერძნები, სომხები, მოლდაველები, ესტონელები და გერმანელები. (რაც შეეხება დროებით მცხოვრებთა — ამათ შორის ქართველია: სოფლებში 3.600, ქ. სოჭში 1.300 სული).

4 გარდა პატარა ქალაქის ზაქათალისა, სადაც ითვლება (იმავე წელს) 1.498 სული მკვიდრი მცხოვრები.
5 ეთნოგრაფიული შემადგენლობა ზაქათალის ოლქის მოსახლეობისა წარმოდგენილია საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების გამოკვლევის თანახმად; ამ საზოგადოების მიერ გაგზავნილ მკვლევართ საგანგებოდ შეადარეს თვითეულ სოფელზე ეთნოგრაფიული ცნობები ზემოდ-ნახსენები 1909 წლის ოფიციალური სტატისტიკისა.

6 ქრისტიანი ქართველების სოფლებია: კაკი, მეშაბაში, დიდი ალათემური, პატარა ალათემური, ბაზარ-თალა, ბახთალა, საკანი, ყარამეშა, ქეშ-გუთანი, ხარაბ-თალა, ალი-ბეგლო, ქოთუქლო, და ყორაღანი (ამ უკანასკნელში ნახევარი მოსახლეობისა ქრისტიანი ქართველებია; დანარჩენებში მარტო ქრისტიანი ქართველები მოსახლეობენ); მუსულმანი ქართველების სოფლებია: ალიაბათი (ანუ ელისენი), სოსკანი, მარსანი, ლალაფაშა, ჩუდულო, ძაგამი, თასმალო (რამდენიმე კომლი ქრისტიანი ქართველებიც ურევია), შოთავარი, ბაბალო, ვერხვიანი, ენგიანი, მოსული, ფადარი, ყანდახი, ყაფანახჩი, ითი-თალა.

7 ქართველობის იმ ერთ ნაწილს, რომლებიც გადასახლებული არიან ფერეიდანის მიდამოებში, (ისპაანის ახლოს), დღემდე წმიდათ დაუცავთ ქართული დედა-ენა და ქართული შეგნება. ამ ქართველების რიცხვი იქ აღწევს 50.000-მდე.

8 სახელდობრ ბამბაკში: სომეხი 40.000, თათარი 5.000, სხვები: 2.000; ხოლო ყაზახ-შამშადილში: სომეხი — 60.000, თათარი — 65.000, სხვები 6.000.

9 კერძოდ, სომხების ერთი ნაწილი ოსმალეთიდან არის გადმოხვეწილი მეცხრამეტე საუკუნის მანძილზე; ნაწილი გადმოსახლებულია მათისავე თხოვნით საქართველოს მეფის ერეკლე 11-ის მიერ მეთვრამეტე საუკუნის გასულს ყარაბაღიდან, საცა სომხობა დიდ დევნას განიცდიდა;


10 მთავარი წყარო საქართველოს მოსახლეობის ქვემოთ წარმოდგენილი ცხრილისა არის უკანასკნელი სტატისტიკა. სასოფლო-სამეურნეო აღწერა 1916-ის წლისა, მოხდენილი რუსეთის მმართველობის მიერ. ამ სტატისტიკის ცნობების სინამდვილეს ადასტურებს მეორე წყარო, რუსეთის სახელმწიფოს საყოველთაო აღწერა 1897 წლისა, რომლის მიხედვითაც ვღებულობთ თითქმის იმავე პროცენტებს საქართველოში მოსახლე ცალკე ეროვნებათა ჯგუფებისას.
ამ მთავარი წყაროდან (1916 წლის სასოფლო-სამეურნეო აღწერიდან) — ჩვენს სტატისტიკურ ცხრილში ნაჩვენებია პირველი სამი უმთავრესი რუბრიკა: მოსახლეობა ტფილისის გუბერნიისა, ქუთაისის გუბერნიისა და სამურზაყანო—აფხაზეთ-ჯიქეთის მხარისა (უქალაქებოდ).
რაც შეეხება ჩვენი ცხრილის დანარჩენს პატარა რუბრიკებს (მოსახლეობას ქალაქებისას, აღმოსავლეთ საქართველოს სანაპირო მხარისას, აგრეთვე საქართველოს მოძრავ მოსახლეობას) — ესენი ნაჩვენებია მეორე ოფიციალური წყაროდან (სამაზრო ადმინისტრაციის ოფიციალური ცნობებიდან) — იმავე 1916 წლისა, რადგან მთავარი წყარო ჩვენი ცხრილისა — სამეურნეო აღწერის სტატისტიკა — შეიცავს ცნობებს მარტოოდენ სოფლების მკვიდრი მოსახლეობის შესახებ და ამასთან აქ არ არის ჯერჯერობით დეტალურად დამუშავებული ცალკე რაიონებზე აღმოსავლეთ საქართველოს სანაპირო მხარე.
კერძოთ ქ. ტფილისის მოსახლეობა ნაჩვენებია თანახმად აღწერისა, რომელიც მოხდა წარსულ წელს საქალაქო არჩევნებისა და დამფუძნებელ კრების არჩევნებისათვის.
დასასრულ, საქართველოდან გაწვეული ჯარის რიცხვი, — ზედმიწევნითი სტატისტიკის უქონლობისა გამო, ნაჩვენებია სამხედრო საკრებულოს დაახლოებითი ცნობების თანახმად, რომლის მიხედვით 1916 წლის დამლევისათვის, რა დროსაც ეკუთვნის ჩვენი სტატისტიკა, კავკასიიდან და კერძოთ საქართველოდან — ჯარში გაწვეული იყო ცხრა პროცენტიდან ათ პროცენტამდე მთელი ქრისტიანი მოსახლეობისა (აფხაზებისა და ზაქათალის ოლქის ქრისტიან ქართველების გარდა).

11 ოფიციალური რუსული სტატისტიკით 1916 წლისა, რომელიც ამ შემთხვევაში ენის პრინციპით ხელმძღვანელობს, ამ მხარის 59.000 მუსულმანი ქართველებიდან ქართულად მოლაპარაკე ჯგუფში ნაჩვენებია 38.000 სული.

12 მარტო ერთი ნაწილი ქართველ კათოლიკეთა, ეგრეთ წოდებული "ველელი" კათოლიკე ქართველები, გადმოსახლებულნი არტაანის მხარიდან, — ლაპარაკობენ თურქულს. მათი რიცხვი აღწევს 5.000-მდე; მოსახლეობენ ისინი სოფლებში: ხულგუმოს, კარტიკამს, ბავრას, ტურცხს და ნაწილად ვარევანს. (რაც შეეხება ქართულ დედა-ენაზე მოლაპარაკე ქართველ კათოლიკეებს — ესენი მოსახლეობენ: ქ. ახალციხეს, სოფლებში — უდეს, ვალეს, არალს, ბოლაჯურს, ბნელას, ხიზაბავრას და ვარგავს
13 მესხეთის მოსახლეობის ქვემოდ წარმოდგენილი ცხრილი შედგენილია თანახმად ადმინისტრაციის ოფიციალური ცნობებისა. — ადმინისტრაციის სტატისტიკაში მოსახლეობის დანაწილება ცალკე ჯგუფებად ნაჩვენებია უმთავრესად სარწმუნოების მიხედვით, ჩვენს ცხრილში ბოლომდე გატარებულია ეროვნული პრინციპი. ამ კორეკტივის შეტანის დროს ვხელმძღვანელობდით სპეციალური გამოკვლევით საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოებისა ამ საგანზე, რომლიდანაც არის ნაჩვენები ზემოდ ტექსტში ცნობები მესხეთის ეთნოგრაფიაზე.
ახალციხე-ახალქალაქის მხარისათვის აღებულია 1916 წლის უკანასკნელი ოფიციალური ცნობები; ბათომის მხარისათვის — რადგან იგი ომის ასპარეზად გადაიქცა 1915-1916 წლებში — აღებულია ომის წინადროინდელი — 1914 წლის სტატისტიკა. ხოლო არტაანის მხარისათვის — უცვლელად განმეორებულია ადმინისტრაციის ოფიციალური სტატისტიკა 1909 წლისა, ადგილობრივ შედარებული საისტორიო-საეთნოგრაფიო საზოგადოების კომისიის მიერ.
ჩვენი ცხრილი უჩვენებს სოფლების მოსახლეობას. ქალაქებს ამ მხარეში ეთნოგრაფიული კუნძულების ხასიათი აქვს და ისინი მხარის ზოგადი ეთნოგრაფიული სურათის წარმოდგენის დროს მხედველობაში ვერ მიიღება. სულ აქ არის ორი დიდი ქალაქი: ბათომი და ახალციხე, და ოთხი პატარა დაბა-ქალაქები: ართვინი, ახალქალაქი, არტაანი და ოლთისი. მთავარი ქალაქებიდან — 1) ბათომში ითვლება 39.000 სული მცხოვრები: მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენს ქართველები (ქრისტიანები), შემდეგი ადგილი უჭირავს სომხებს და რუსებს. 2) ახალციხეში ითვლება 24.000 სული: უმრავლესობა არის სომხები, შემდეგ მოსდევს ქართველები (ქრისტიანები) და ქართველი-ებრაელები. — რაც შეეხება დანარჩენ ოთხ პატარა დაბა-ქალაქებს აქ ოთხთავეში ითვლება ერთად — 22.000 სული, მათ შორის — სომხები უმთავრესად, აგრეთვე ქართველები, რუსები და სხვ..


bimo
სამოქალაქო ომად მონათლა რუსეთმა
bimo
ა რუსეთმა და შევარდნაძე
bimo
შევარდნაძე
bimo
!თბილისში 1991-92 წწ. იყო ბრძოლა საქართველოს და რუსეთს შორის ,რომელმაც ორჯონიკიძის რევკომივით დაგვისვა სახელმწიფო საბჭო...და სხვა საოკუპაციო ადმინისტრაციები,რომლებმაც რუსეთს შეუსრულეს ყველაფერი ...1992 წ.24 ივნისს დაგომისის გარიგებით შევარდნაძე რუს და ოს ოკუპანტებს,როგორც"მშვიდობისმყოფელებს"შემოუძღვა სამაჩაბლოში,გაგრის გადაცემა მოსკოვის 1992წ. 3 სექტემბრის ხელშეკრულებით მოხდა ,როცა ქართული ჯარი და ტექნიკა ცალმხრივად გააყვანინა..ასევე 1993წ.27 ივლისს სოჭის შეთანხმებით სოხუმიდან გამოიყვანეს ტექნიკა და ჯარი,რის გამოც დაეცა სოხუმი, მთლიანად აფხაზეთი რუსებს გადაეცათ.(იხ.მა ვიდეო-"აფხაზების სიმხეცე" გამყიდველი ხელშეკრულება სრულად არის ნაჩვენები)....
bimo
რუსეთმა საქართველოში დასვა თავისი საოკუპაციო რეჟიმი(შევარდნაძე),როგორც 1921წ.ორჯონიკიძის რევკომი, რის შედეგადაც რუსეთს ხონჩით მიართვეს აფხაზეთი და სამაჩაბლო, როგორცეს გააკეთა ორჯონიკიძემ სოჭის,დვალეთის,საინგილოს,ალა
bimo

ბრძოლა აფხაზეთისათვის (II ნაწილი)
ავტ.: არზუ ორბელი : 1/26/2005

ხედავდა რა, რომ ფრონტზე იყო კატასტროფული მდგომარეობა, რომ ხორციელდებოდა მზაკვრული გეგმა სოხუმის ჩაბარებისა, რომ ე.შევარდნაძის ყოფნა სოხუმში, პირიქით, ხელს უშლიდა სოხუმის დამცველებს, არ იყო სამხედრო ნაწილებს შორის ურთიერთთანხმობა, რაც იწვევდა პანიკას და ჯარისკაცების დემორალიზებას, ზვიად გამსახურდიამ აიღო ინიციატივა გაერთიანებულიყვნენ კანონიერი ხელისუფლებისა და ფაქტობრივი ხელისუფლების ძალები. ამ გზით იგი ?; სექტემბერს მიდის ოჩამჩირის 24-ე ბრიგადის შტაბში. ხუნტის გენერლებს ზვიად გამსახუდრიამ განუცხადა:

„... დაარწმუნეთ თქვენ თქვენი მხარე, ვინც აქა ხართ მათი წარმომადგენლები, რომ ჩვენ მზად ვართ ამისათვის ( ძალების გაერთიანებისთვის. - რედ.) და გავაერთიანოთ ყველაფერი, ტექნიკური რესურსები, ყველაფერი უნდა გაერთიანდეს და წავიდეს ერთად მოქმედება, ბრძოლა...

თქვენ ხომ იცით, ავღანეთის ომი ათი-თერთმეტი წელიწადი რატომ გაგრძელდა? იმიტომ რომ იქ იბრძოდნენ სხვადასხვა დაჯგუფებები, რომლებსაც ერთმანეთში ჰქონდათ ჩხუბი. აი, ეს იყო ძირითადი. არ ჰქონდათ ერთიანი ფრონტი, არ ჰქონდათ ერთიანი ხელმძღვანელობა. იქ ყველა ხელმძღვანელი იყო, ყველას თავისი ჯგუფი ეკუთვნოდა...

ერთიანი ეროვნული არმიის სტრუქტურაში უნდა გაერთიანდეს ყველა. სხვა გამოსავალი ჩვენ არა გვაქვს. აი, სოხუმის წაგება ამის შედეგია... ე.შევარდნაძემ მოაწერა ხელი პირდაპირ სოხუმის ჩაბარებას. მითხარით ვინმემ, არა ვარ ამაში სწორი? მოაწერა ხელი თუ არა მან, რომ ყველა შეიარაღებული ქართული ძალა გამოყვანილი ყოფილიყო სოხუმიდან? მოაწერა თუ არა ხელი რომ მთელი ტექნიკა გაყვანილი ყოფილიყო აფხაზეთიდან? მოაწერა თუ არა ხელი, არძინბა დაბრუნებულიყო სოხუმში?..

ჰოდა, რაზეც მაგან ხელი მოაწერა, ის შესრულდა... იძახის (ე. შევარდნაძე- რედ.), რომ აი, ესენი, ოჩამჩირის ფრონტი, არ მომეხმარაო, არ შემოვიდნენ დროზეო და მოღალატეები არიანო... თვითონ არის მოღალატე, მაგან ჩააბარა სოხუმი და ახლა არ მივცემთ საშუალებას, რომ ჩააბაროს ოჩამჩირის რაიონი. მაგას ამის ნებას არ მივცემთ. სოხუმსაც დავიბრუნებთ, თუ ჩვენ ერთად ვიქნებით... აი, გეუბნებით მე თვენ, არ მოვშორდები აქაურობას, სულ აქ ვიქნებით ახლა დღე და ღამე..

ჩემზე ავრცელებს ე. შევარდნაძე ჭორებს... იძახისო, რომ არ წახვიდეთ, არ იომოთ აფხაზეთშიო, წავიდეთ, თბილისი ავიღოთო (ხმა: აფხაზეთი თუ დავკარგეთ, თბილისი რად გვინდა...). ჰო, რად გვინდა... მთელი ძალები ჰყავს მაგას სამტრედიაში და ფოთში, მთელი ტექნიკა იქა ჰყავს... და დავიცვათ ქუთაისი, დავიცვათ თბილისიო. ვინ ესხმის, რად გვინდა ჩვენ ახლა იქით წასვლა. შავნაბადას ბატალიონი ფოთში უყენია. მე როგორც კი ჩამოვედი ზუგდიდში, პირველ დღესვე მოვიდა იმ შავნაბადას ბატალიონის მეთაური და კომენდანტი და აი, ახლავე წავალთო აფხაზეთში. რატომ არ წამოვიდა? შევარდნაძეს უნდა ჩააბაროს მთელი აფხაზეთი, როგორც სოხუმი. ამას აკეთებს შეგნებულად.

გაგრაში რა გააკეთეს? გაგრაში იგივე არ იყო? გაგრის ჩაბარების დღეს ჩაბარდა სოხუმი, იმიტომ, რომ გახსნილია რუსეთის საზღვარი, ზურგი ღიაა, ე. ი. აფხაზების მთელი ზურგი არის რუსეთი. ამოდენა ზურგი გაუხსნა აფხაზებს ამ გაგრის ჩაბარებით.სოხუმი იმ დღეს იყო ჩაბარებული, გვიკვირს რამე?...

სოხუმში ვიტომ მშვიდობა დამყარდა, ყველა ჩავიდა... ყველა ჩავიდა სოხუმში... ხაფანგში გააბა ხალხი... სანამ ყველას არ გავიყვან არ გავალო, ე. ი. ყველა ქართველი უნდა გაიყვანოს აფხაზეთიდან. ეს არის მაგის მიზანი (ხმა: უკვე თბილისშია). უკვე თბილისშია არა? ხომ ხედავთ. ახლა ზეიმი იქნება თბილისში - დაგვიბრუნდა მეთაური, ეროვნული გმირი, ე. ი. ჩააბარა სოხუმი და გმირი გახდა... შეიძლება ახლა მოვიდა ბრძანება - გაიყვანეთ ტექნიკა და გადიწო არაფერი არ დაუთმოთ, არ დაემორჩილოთ თბილისიდან ბრძანებას. ჩვენ უნდა გავერთიანდეთ და ერთიანი ფრონტით უნდა ვიბრძოლოთ აფხაზეთის დასაცავად.

მოკლედ, ამაზე უნდა შევთანხმდეთ: ერთიანი შტაბი, ერთიანი მოქმედება, ერთიანი გეგმა...„

ოჩამჩირიდან მობრუნებულ პრეზიდენტს გალში დახვდა სახელდახელოდ შეკრებილი მოსახლეობა, რომელსაც მან გააცნო ფაქტობრივი ხელისუფლების გენერლებთან ოჩამჩირის შტაბში მიღწეული შეთანხმების დეტალები, თავისი ჩამოსვლის მიზნები:

„მე მინდა დეტალურად გვესაუბროთ. მე მინდა დავიწყო თავიდან. საქართველოში საქართველოდან ჩემი ჩამოსვლის პირველი დღიდან, მართალია, დაგვიანდა ეს ჩამოსვლა, მეგობრებო, ალბათ თქვენ ყველას გაინტერესებთ, რატომ დაგვიანდა. იმიტომ, რომ მე მქონდა უამრავი დაბრკოლება და ვერ ვახერხებდი გამოღწევას იმ ქვეყნიდან, რომელიც აგრეთვე თვითონ არის ბლოკადაში მოქცეული. მაგრამ ბოლოს მაინც მივაღწიე, მოვახერხე და დღეს თქვენთან ვარ, მოგობრებო. პირველივე დღიდან, პირველივე დღიდან, პირველივე მიტინგიდან, რომელიც ჩავატარე ზუგდიდში, მე მოვუწოდებ ხალხს, მე მოვუწოდებ ქართველ ერს არ დათმონ აფხაზეთის ძირძველი კუთხე, არ დათმონ მამა-პაპათა საფლავები, გაერთიანდნენ კანონიერი ხელისუფლების შეიარაღებული ძალების გარშემო და ერთიანი ძალისხმევით დავიბრუნოთ ის, რასაც გვართმევენ მოღალატენი, ჩვენი სამშობლოს გამყიდველები, ჩვენი სამშობლოს მტრებთან ალიანსში მყოფი მოღალატეები.

მეგობრებო! ხუნტა თესავს პანიკას, იგი ცდილობს ჭპრებით, ათასგვარი ცრუ ხმების გავრცელებით, დაამახინჯოს ჩვენი პოზიცია აფხაზეთის მიმართ, დაამახინჯოს კანონიერი ხელისუფლების პოზიცია. ვაფრთხილებ უკანონო ხელისუფლებას, თუ რაიმე დაბრკოლება იქნება, კატასტროფულ შედეგებს მოგვიტანს ეს. ასე რომ , მეგობრებო, გთხოვთ, ამოგვიდგეთ მხარში, ყველას გთხოვთ, ამოგვიდგეთ მხარში, ყველას, ყველას გთხოვთ, მთელი რაიონის მოსახლეობას, ქალაქის მოსახლეობას; უნდა მოხდეს ერთი რამ: მე ვიცი, რომ აქ გარდა იმისა, რომ არის ჩვენი ბატალიონი, არის სამურზაყანოს ჯგუფი, რომელიც აგრეთვე კარგად იბრძვის დღეს იქ. მოსახლეობას აუცილებლად, თავშემონახულ კარგ ვაჯკაცებს აუცილებლად ექნებათ იარაღი. ამას იმიტომ ვამბობ, რომ იქმნება სახალხო ლაშქარი. ამ ლაშქარში უნდა შემოვიდეს ყველა, ვინც თავის თავს ქართველად თვლის და ვინც კაცად თვლის, ყველა უნდა შემოვიდეს ამ ლაშქარში და სასურველია რომ მოხვიდეთ თქვენივე იარაღით. ჩვენ იარაღს კიდე ვიშოვით, მაგრამ გვჭირდება, თქვენივე იარაღით მოდით, ჩაეწერეთ ლაშქარში, რომელიც დადგება საქართველოს სადარაჯოზე, დადგება ჩვენი ოჯახების სადარაჯოზე, დადგება ჩვენი მშვენიერი კუთხის სადარაჯოზე და ამ ბრძოლას გამარჯვებით მიიყვანს ჩვენი ძლევამოსილი მხედრობის ხელმძღვანელობით„.

ზვიად გამსახურდიამ ყველაფერი გააკეთა იმისათვის, რომ აფხაზეთში მებრძოლი ყველა სამხედრო ძალა გაერთიანებულიყო და ერთიანი ფრონტით ებრძოლა აფხაზეთის გადასარჩენად. სამწუხაროდ და საუბედუროდ, შევარდნაძემ და მისმა დაქვემდებარებულმა სამხედრო ნაწილმა კვლავ ღალატის გზა აირჩიეს და თვითნებურად დატოვეს ფრონტის ხაზი. კანონიერი ეროვნული გვარდიის ნაწილები ვაჟკაცურად იბრძოდნენ, მაგრამ მოწინააღმდეგის რიცხობრივი უპირატესობის გამო იძულებულნი გახდნენ უკან დაეხიათ.
bimo

ზვიად გამსახურდია: მიმართვა სოხუმის, ოჩამჩირისა და გალის ქართველი მეომრებისადმი.


ძვირფასო თანამემამულენო!

მოგმართავთ ერთობლივად, ვინც დღეს იბრძვის აფხაზეთში, ვინაიდან არ მსურს თქვენი დაყოფა ჩემს მომხრეებად და არამომხრეებად. დღეს ყოველი თქვენთაგანი საქართველოს სახელმწიფოებრივი ინტერესებისა და მისი ტერიტორიული მთლიანობის სადარაჯოზე დგას და პასუხისმგებელია ღვთისა და ერის წინაშე.

მსურს თქვენი ყურადღება მივაპყრო შევარდნაძის მოღალატურ პოლიტიკას, რომელმაც მტერს ჩააბარა საქართველოს ტერიტორია გუმისთიდან ფსოუმდე ისევე, როგორც მთელი სამაჩაბლო და ამჟამად ამზადებს გაუგონარ ღალატს-სოხუმისა და ოჩამჩირის ჩაბარებით. მისი დეკლარაციები და განცხადებები არ უნდა ირწმუნოთ, ქართველი ხალხის ზურგს უკან, მისი საეჭვო ვიზიტები სოხუმში, აგრეთვე მისი განცხადება: ”თუ სამეგრელოში არ დავშოშმინდებით, აფხაზეთში უარესი მოგვივა, ვიდრე სამაჩაბლოში” ნათელყოფენ მის ალიანსს აფხაზ კომუნისტ სეპარატისტებთან და რუსეთის რეაქციულ ძალებთან. აფხაზეთის ომის შეწყვეტა მას არ აწყობს-ვინაიდან ამას მოყვება მისი უკანონო ხელისუფლების დამხობა. შეგახსენებთ, აგრეთვე, რომ შევარდნაძემ ჩაშალა ჩვენი ჯარების გუმისთაზე გადასვლა და ტყვარჩელისა და გუდაუთის აღება, რაც მტრებთან მისი გარიგების შედეგი იყო.

ძმებო! გახსოვდეთ, რომ აფხაზეთის ქართული მოსახლეობა განწირულია, თუ არ აღდგა კანონიერი ხელისუფლება. ჩემი დისკრედიტაციის მიზნით შევარდნაძე და მისი მაფიოზურ-კომუნისტური ხუნტა ავრცელებდა ჭორებს თითქოს აფხაზეთში მე შემოვიყვანე ჩვენი მეომრები. თქვენ უნდა იცოდეთ სიმართლე ყოველივე ამის შესახებ. ომის დაწყებისთანავე ჩეჩნეთის პრეზიდენტმა, ჯოხარ დუდაევმა გამოაცხადა, რომ ჩეჩნეთი არ ჩაერევა ამ ომში, მაგრამ იმპერიის აგენტურამ ე.წ. კონფედერაციამ გაგზავნა აფხაზეთში თავისი მოხალისეები, რომლებიც დუდაევს არ ემორჩილებოდნენ (დღეს, როდესაც კონფედერაციის ავტორიტეტი დაეცა, დუდაევმა მიაღწია მათ გამოყვანას აფხაზეთიდან).

ხუნტამ კი შეთითხნა ყალბი მიმართვები ვითომდაც ჩემი სახელით, დაამონტაჟა ყალბი “სატელეფონო საუბრები”, რომლებსაც თბილისის ტელევიზიის თანამშრომლები ახმოვანებდნენ ჩემი ხმის მიბაძვით, რათა ქართველი ხალხი დაერწმუნებინათ, თითქოს მე ვხელმძღვანელობდი ჩეჩნებს. თითქოს გაგრის დაკარგვა ჩემი ბრალი იყო და არა შევარდნაძისა, რომელმაც გაგრა რუსეთს მიჰყიდა დაგომისის გარიგებით სამაჩაბლოსთან ერთად. მე შეგახსენებთ გ. ყარყარაშვილის ინტერვიუს და განცხადებებს, რომელიც ყოველივე ამასს ადასტურებს. სირცხვილი მას, რომ ამის შემდეგ იგი დათანხმდა შევარდნაძეს მინისტრობაზე.

ხუნტა აცხადებს, რომ მე ხელს ვუწყობდი აფხაზ სეპარატისტებს. სინამდვილეში ჩემი პრეზიდენტობის პერიოდში აფხაზეთში ჩვენი ეროვნული გვარდია იდგა და აფხაზეთის გვარდია არ არსებობდა. მილიცია თითქმის მთლიანად ჩვენი იყო. არძინბას დანიშვნას მე ხელს ვერ შევუშლიდი, რადგან არ მქონდა კონსტიტუციით მონიჭებული უფლებები საამისოდ. სამაგიეროდ, არძინბა ჩემს დროს, თბილისში ვერ ჩამოდიოდა დაპატიმრების შიშით და ვერც ვერაფერს ბედავდა. ვერც მისმა პარლამენტმა გაბედა სეპარატისტული ნაბიჯების გადადგმა იმ პერიოდში, ვინაიდან ის უმრავლესობა, რომელიც მათ ჰქონდათ, კონსტიტუციური ცვლილებების უფლებას არ იძლეოდა, მაგრამ როგორც კი დაინახეს კანონიერი ხელისუფლების განდევნა, კონსტიტუციის გაუქმება და უკანონო ხუნტის მოსვლა ხელისუფლებიშ სათავეში, ჩაიდინეს ყოველივე ის, რამაც მოგვიყვანა დღევანდელ დღემდე.

ხუნტამ სოხუმში გაავრცელა აგრეთვე ჭორი, თითქოს მე ტყვარჩელის აღების წინააღმდეგი ვარ. სინამდვილეში ჩემი პოზიცია ასეთია: თუ ოჩამჩირის აფხაზობა უარს იტყვის ჩვენთან შემორიგებაზე, ტყვარჩელი აუცილებლად უნდა იქნას აღებული, რათა ოჩამჩირეც არ დავკარგოთ და სოხუმი ალყაში არ აღმოჩნდეს.

ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, მე, საქართველოს რესპუბლიკის კანონიერი პრეზიდენტი, ჩემი ქვეყნიდან კომუნისტურ-მაფიოზური პროიმპერიული ხუნტის მიერ ძალადობით განდევნილი, რომელსაც ფიცი აქვს დადებული საქართველოს კონსტიტუციისა და მისი ინტერესების ერთგულებისა, ჩემს თავს მოვალედ ვრაცხავ, გამცნოთ შემდეგი: დღეს უდიდესი საფრთხე ემუქრება საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას და დგას ჩვენი ერის ყოფნა-არყოფნის საკითხი.

დღეს, როგორც არასოდეს, აუცილებელია, ჩემი ყოფნა ჩემს ხალხთან. განსაკუთრებით, ისეთ რეგიონებში, სადაც მას ყველაზე მეტად უჭირს. ასეთი რეგიონია აფხაზეთი, სადაც ხუნტამ იმპერიის კარნახით გააჩაღა ძმათამკვლელი ომი, რომლის მიზანია აფხაზეთის ქართული მოსახლეობის განადგურება და ამ კუთხის მტრისათვის გადაცემა. მიუხედავად ჩემი არაერთგზის ცდისა, შევარდნაძის, იოსელიანის, ბათიაშვილის სპეცსამსახური მიქმნის ყოველგვარ დაბრკოლებას, რათა ვერ ჩამოვიდე საქართველოში. შეგახსენებთ, რომ ჩემი ჩამოსვლა გამოიწვევს არა მარტო მოსახლეობის კონსოლიდაციას, არამედ სრული და საყოველთაო მობილიზაციის დაწყებას მთელი საქართველოს და განსაკუთრებით სამეგრელოს მასშტაბით აფხაზეთის ქართველობის დასახმარებლად.

თქვენ კარგად იცით, რომ შევარდნაძის და მისი ხუნტის მოწოდებით არავის სურს ჯარში წასვლა. ამიტომ ჩაიშალა მობილიზაცია. ჩემი საქართველოში ჩამოსვლა და კერძოდ, აფხაზეთში გამოჩენა კარდინალურად შეცვლის მდგომარეობას და ომის ბედიც ჩვენს სასარგებლოდ გადაწყდება.

ამავე დროს, ჩემი ჩამოსვლა სოხუმში მეტად დააფიქრებს აფხაზურ და რუსულ მხარეს, რაც შესაძლებლობას შექმნის რეალური მოლაპარაკებისას, რომელიც ჩვენ უნდა ვაწარმოოთ ძალის პოზიციიდან.

ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, წინადადებას გაძლევთ, დაუყოვნებლივ დაიწყოთ მეომრების ხელმოწერების შეგროვება, რათა გადადგეს შევარდნაძე და მისი კომუნისტურ-მაფიოზური ხუნტა, აღდგეს კანონიერი ხელისუფლება და მე მომეცეს საშუალება საქართველოში დაბრუნებისა. თქვენ ძალგიძთ ამის გაკეტება, თუ მოინდომებთ. გახსოვდეთ, რომ ამაზეა დამოკიდებული არა მხოლოდ აფხაზეთის ქართველი მოსახლეობის, აფხაზეთის ფრონტზე მებრძოლი ქართველი მხედრობის, არამედ სრულიად საქართველოს ბედი და თუ ეს უახლოეს ხანში არ მოხდა, აფხაზეთი დაიკარგება, საქართველო განადგურდება და აღარც აღარაფერი გექნებათ დასაცავი. მოველი თქვენგან სწრაფ მოქმედებას და წერილობით პასუხს.
ძმური სალმით

საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი

ზვიად გამსახურდია

1993 წლის 7 ივნისი
bimo
1991 წლის მაისის მოლაპარაკებების შედეგად (მასში მეც ვმონაწილეობდი) სსრკ-ს,რუსეთის,საქართველოს პარლამენტებმა (მეთვალყურის სტატუსით ოსები მონაწილეობდნენ),პარაფირება მოვახდინეთ დოკუმენტისა ,რომელიც შემდეგ დადგენილება მიიღო სსრკ-ს უმაღლესმა საბჭომ,სადაც დაფიქსირდა ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქი,ცხინვალში საკითხების გადაწყვეტა ქართული მხარის პრეროგატივად გამოცხადდა და ჯარების სამაჩაბლოდან გაყვანაზე ც მიიღეს დადგენილება!!!ეს იყო საერთაშორისო სამართლით სრულიად ნორმალური გადაწყვეტილებები...
bimo
ყარყარაშვილის ფანებისათვის-(კერპთაყვანისმცემლობა დიდი ცოდავაა!!!)1992წ.3იანვარს დიდუბის მეტროსთან,7 იანვარს დელისის მეტროსთან,2თებერვალს ცირკთან დახვრეტილ გიზო ხატიაშვილის,გივი რეხვიაშვილის,ბაადურ მჭედლიშვილის ჯავახიშვილის... სხვათა დახვრეტის დროს ყარყარაშვილი თბილისის კომენდატი ანუ რუსეთის გუბერნატორი იყო,სამეგრელოს ეგზეკუციებისას ჯაბასთან ერთად მშვიდობიანი მოსახლეობა მრავალგზის ააწიოკა,გაძარცვა,დახვრიტა...1993 წლის 27 ივლისის სოჭის გარიგებით მხოლოდ ქართულმა მხარემ გამოიყვანა,მძიმე ტექნიკა,ჯარი ,რუსული გემებით ყარყარაშვილმა და დათუაშვილმა,რუსებისათვის გაწეული სამსახურისათვის იგი და დათუაშვილი მოსკოვის სამხედრო აკადემიის მსმენელები გახდნენ? მისმა სიტყვებმა აფხაზები ერთი სტადინიოს ხელაა,90 ათასს გავწვეტთ...ამან მსოფლიო შემოიარა და ჩვენ მცირე ერების გენოციდში რუსებმა დაგვადანაშაულეს...გორში ფიცს იძლევა ცხინვალთან ბრძოლისას და ორ კვირაში ფიცს ტეხს,რუსების დავალებით თბილისში 1991 წ. 22 დეკემბრიდან მთავრობის სახლს უტევს..გავაგრძელო უფრო კონკრეტული ფაქტებით?!
bimo
მთელი ევროპა რუსებს ეხუტება... და ეს არის ერთადერთი სწორი არჩევანი © ნეტარი ГРЕЧИХА
- შოთა გორგოძე და ჯუმბერა პატიაშვილი ნამდვილი პატრიოტები არიან და 20 წელია იმ სევდას დაატარებენ © ნეტარი ГРЕЧИХА
-ბაღაფში კაი კაცი ყოფილა, ჩვენ ვერ გავუგეთ ქართველებმა აფხაზებს © ნეტარი ГРЕЧИХА
- ყველაფერში ამერიკაა დამნაშავე © ნეტარი ГРЕЧИХА
- ერთმორწმუნე რუსეთთან სიმპატიები ვისაც გვაქვს, ლაო მიშიკო აგენტობაში გვდებ ბრალს? © ნეტარი ГРЕЧИХА
- ამ ხელისუფლების პირველი შევარდნა რომ იყო ოსეთში და სიმაღლეების დაკავება... © ნეტარი ГРЕЧИХА
- შევარდნაძეს ტერიტორიები არ დაუკარგია © ნეტარი ГРЕЧИХА
- კაცო ვაღიაროთ აფხაზეთი, მაინც აქ არ იქნება, ხომ არ გარბის?" © ნეტარი ГРЕЧИХА
- მოსკოვში რა ხდება მაკაააა? - აზრზე არ ვარ გია, მე ხომ შვეიცარიაში ვარ 2 წელია © ნეტარი ГРЕЧИХА
- თინა კანდელაკი რუსეთში ქართულ საქმეს აკეთებს © ნეტარი ГРЕЧИХА
-გვატყუებენ, რომ რუსეთი ჩვენი მტერია © ნეტარი ГРЕЧИХА
- შევარდნაძის დროს კარგად ვცხოვრობდით, ჩახუტებულებიც ვიყავით... რუსებმა კიდევ იმიტომ დაგვარტყეს, რომ ჩვენ ვუკიკინებდით © ნეტარი ГРЕЧИХА
- დაუშვათ შეხვედი რესტორანში და სხედან კანადელები, ევროპელები, ამერიკელები და რუსები. ვისთან დაჯდები? ხო რუსებთან დაჯდები? © ნეტარი ГРЕЧИХА
- აფხაზები და ოსები ქვეყნები არის @ ნეტარი ГРЕЧИХА
- ეს არ ეხება მხოლოდ აფხაზეთსა და ოსეთს, ეს ეხება ყველა ქვეყანას @ ნეტარი ГРЕЧИХА
- რაც შეეხება ნატოს წვრთნებს საქართველოში... ქვეყანაში მიმდინარე შიდაპოლიტიკური მოვლენების ფონზე არ არის პრიორიტეტული, აბსოლუტურად არ არის პრიორიტეტული. ამაზე ქართველი ხალხი არც ფიქრობს @ ნეტარი ГРЕЧИХА
- ოსეთში რომ შევარდნენ ესენი... © ნეტარი ГРЕЧИХА
- ლავროვი მირჩევნია სააკაშვილს © ნეტარი ГРЕЧИХА
- მჟავანაძეს დროს საქართველოში ისეთი თავისუფლება იყო, ხალხი აქ ჩამოდიოდა საბჭოთა კავშირის სხვა ქვეყნებიდან © ნეტარი ГРЕЧИХА


ეს ერთი და სხვა მრავალი.
fisherman -თანაავტორია და მას მადლობა ამისთვის!!!

მიშა სააკაშვილმა მსოფლიო ეკონომიკური კრიზისი გამოიწვია-ნეტარი ГРЕЧИХА...წყარო აქუ და მა ვიდეო...
tam-a
ეს რაა ახლა? თემას ნუ უცვლით არსს!
Fernando
ციტატა
ყარყარაშვილის ფანებისათვის-(კერპთაყვანისმცემლობა დიდი ცოდავაა!!!)

ყარყარაშვილის ფანები ნაკლებად მეგულება სადმე.
კერპთაყვანისმცემლობა კი ვისი პოსტებიდან მოდის, სრულიად აშკარაა.
ბიმო, დაასახელეთ რა თქვენი მეორე კერპი თქვენ თვითონ rolleyes.gif
Fernando
ველოდი, რომ ბატონი Bimo(naau) ამ სიასაც გამოაქვეყნებდა, მაგრამ ეტყობა რაღაც უშლის ხელს unsure.gif
1924 წლის აჯანყების მონაწილე დახვრეტილ პირთა სია.
პიროვნება დაბადების
თარიღი
ეროვნება საცხოვრებელი
ადგილი პარტიულობა განაჩენის
აღსრულების
თარიღი

აბაზაძე ილია დავითის ძე 1874 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
აბაზაძე დიმიტრი მიხეილის ძე 1903 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
აბაშიძე გიორგი გედევანის ძე 1866 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
აბაშიძე დავითი სიმონის ძე 1874 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
აბაშიძე მამუკა გიორგის ძე 1874 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
აბაშიძე ისმაილი გიორგის ძე 1875 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
აბაშიძე დიმიტრი 1879 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
აბაშიძე ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე 1886 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
აბაშიძე გიორგი არქიპოს ძე 1887 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
აბაშიძე დავითი არჩილი 1888 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
აბაშიძე ლევანი სიმონეს ძე 1889 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
აბაშიძე ნიკოლოზი ილიას ძე 1889 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
აბაშიძე ზურაბი ვასილის ძე 1891 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
აბაშიძე შალვა დავითის ძე 1892 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
აბაშიძე ალუა სამუილის ძე 1892 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
აბაშიძე ალექსანდრე იოსების ძე 1894 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
აბაშიძე გიორგი ლავრენტის ძე 1896 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
აბაშიძე გრიშა ოთარის ძე 1897 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
აბაშიძე გიორგი ივანეს ძე 1898 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
აბაშიძე დავითი გრიგოლის ძე 1898 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
აბაშიძე შალვა თევდორეს ძე 1898 ქართველი ქ.თბილისი ედპ 01/09/1924
აბაშიძე ფრიდონი სიმონის ძე 1900 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
აბაშიძე მიშა ილიკოს ძე 1901 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
აბაშიძე მიშა ალექსანდრეს ძე 1907 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
აბესაძე ავქსენტი ბესარიონის ძე 1875 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
აბზიანიძე ივანე გიორგის ძე 1892 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
აბრამიძე აკაკი ლუკას ძე 1899 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
აბულაძე გიორგი 1894 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
აბულიანი სანდრო 1884 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
აგურაშვილი ქრისტეფორე სიმონის ძე 1889 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
ადამია აკაკი ევგენის ძე 1900 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ადეიშვილი ივანე პავლეს ძე 1893 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ავალიშვილი დიმიტრი ზაქარიას ძე 1868 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ავალიშვილი იოსები აბელის ძე 1889 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ალექსაშვილი შაქრო ნიკოლოზის ძე 1895 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ამილახვარი სიმონი ალექსანდრეს ძე 1876 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ამილახვარი გრიგოლი გრიგოლის ძე 1885 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ამილახვარი კოტე 1888 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ამილახვარი ირაკლი სიმონის ძე 1895 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ამილახვარი ოთარი გიორგის 1904 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ანდრონიკაშვილი დომენტი დიმიტრის ძე 1889 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ანდრონიკაშვილი ალექსანდრე რევაზის ძე 1892 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ანდრონიკაშვილი სოსო(იოსები) რევაზის ძე 1893 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ანდრონიკაშვილი ლადო აბელის ძე 1897 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ანდრონიკაშვილი გიორგი მიხეილის ძე 1902 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ანდრონიკოვი გრიგოლი თომას ძე 1878 სომეხი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
ანდღულაძე დიმიტრი ირაკლის ძე 1900 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ანთაიძე ფანხო ეგნატეს ძე 1901 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ანთელავა აკაკი ბესარიონის ძე 1900 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
ანთია პროკოფი ალექსანდრეს ძე 1901 ქართველი ზუგდიდის მაზრა სდმ 01/09/1924
ანჩაბაძე მიხეილი თამშუკის ძე 1897 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ანჩაბაძე ტარასი თამსუგის ძე 1904 ქართველი აფხაზეთი უპარტიო 01/09/1924
არაბიძე არჩილი დიმიტრის ძე 1883 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
არაბიძე არჩილი 1884 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
არეშიძე ანიკიტი ივლიანეს ძე 1900 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
არონეშიძე გრიგორი ერასტეს ძე 1902 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
არსენიძე ვლადიმირი 1897 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
არსენიძე ვალიკო ტარასის ძე 1900 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
არსოშვილი ილო ზაქარიას ძე 1894 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
არუცევი მიხეილი ალექსანდრეს ძე 1890 რუსი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
არშაკუნი სტეფანე გიორგის ძე 1872 სომეხი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ასათიანი ბეგლარი როსტომის ძე 1854 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ასათიანი მიხეილი ყარამანის ძე 1877 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ასათიანი თევდორე იოსების ძე 1885 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ასათიანი კონსტანტინე პავლეს ძე 1889 ქართველი ოზურგეთის რაიონი უპარტიო 01/09/1924
ასათიანი გრიგოლი სარდიონის ძე 1892 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ასათიანი გერასიმე ბიჭის ძე 1893 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ასათიანი გერასიმე ილიას ძე 1894 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ასათიანი მიხეილი იასონის ძე 1894 ქართველი აფხაზეთი უპარტიო 01/09/1924
ასათიანი არქიპო დეისმანის ძე 1897 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ასათიანი ლადიკო დათოს ძე 1899 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ასათიანი გერონტი კაციას ძე 1901 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ასათიანი ჯუტა გუჩის ას 1904 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ასლამაზაშვილი ივანე ქრისტეფორეს ძე 1895 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
აფროსიძე ბესარიონი გიორგის ძე 1889 ქართველი აფხაზეთი უპარტიო 01/09/1924
ახვლედიანი შალვა 1889 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ახვლედიანი ვუჩუ ლევანის ძე 1894 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ახვლედიანი ერემია დომენტის ძე 1898 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ახვლედიანი მინა მინას ძე 1901 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ახვლედიანი ალექსი მიხეილის ძე 1902 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ახობაძე ვასილი ნიკოლოზის ძე 1869 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ბაბუნიძე იოსები ლუარსაბის ძე 1898 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
ბაგრატიონი დავითი 1899 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ბაირამოვი კიჩიკი ხაჩიკ ბალი ოღლის ძე 1890 აზერბაიჯანელი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ბაკაშვილი ზაქარია ივანეს ძე 1871 ქართველი სიღნაღის რაიონი სფპ 01/09/1924
ბაკაშვილი იოსები ივანეს ძე 1884 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ბაკურაძე გიორგი ალექსის ძე 1885 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ბაკუტოვი დიმიტრი 1896 რუსი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ბანძალაძე ნიკო ალექსის ძე 1884 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ბარათაშვილი ბესარიონი ნესტორის ძე 1903 ქართველი ქ.თბილისი ედპ 01/09/1924
ბარამიძე ვენიამინი ნიკიფორეს ძე 1901 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ბარუთაშვილი იოსები სოლომონის ძე 1891 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ბაქრაძე კოტე ყარამანის ძე 1890 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ბაშარაძე თორა ზურაბის ძე 1899 ქართველი დუშეთის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
ბაძაღუა ივანე ჯაგოს ძე 1885 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ბახუტაშვილი ალექსანდრე რევაზის ძე 1894 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ბებიაშვილი იოსები ივანეს ძე 1875 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ბეჟაშვილი ნიკოლოზი გიორგის ძე 1902 ქართველი სიღნაღის რაიონი ამო 01/09/1924
ბერიძე ანტონი მაქსიმეს ძე 1882 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
ბერძენიშვილი ილიკო 1879 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ბექაური გიორგი ივანეს ძე 1869 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ბიბილური გიორგი მოსეს ძე 1891 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ბილანიშვილი ზაქარია სოლომონის ძე 1874 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ბილანიშვილი ვლადიმირი გიორგის ძე 1888 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ბილანიშვილი გიორგი ივანეს ძე 1896 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ბობოკაშვილი სოლომი პეტრეს ძე 1891 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ბოკერია მიხეილი მაქსიმეს ძე 1891 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ბოჩორიშვილი ნიკოლოზი სამსონის ძე 1905 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ბოჭორიშვილი ტერენტი ერასტეს ძე 1892 ქართველი რაჭის მაზრა ედპ 01/09/1924
ბრეგვაძე ვლადიმირი დავითის ძე 1894 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ბუაძე ვასილი (ვარდენი) რაჟდენის ძე 1895 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ბუაძე ევსეი (სოსო) რაჟდენის ძე 1900 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ბუკია სიმონი გრიგოლის ძე 1891 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ბურდული ევგენი ნიკოლიზის ძე 1894 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ბურშალიანი გრიგოლი დავითის ძე 1889 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ბურჯანაძე ვლადიმირი ალექსანდრეს ძე 1892 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
გაბადაშვილი სანდრო ხარებას ძე 1876 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გაბარაშვილი ივანე დავითის ძე 1891 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გაბატაშვილი დიანოსი რაჟდენის ძე 1894 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გაბიძაშვილი სერგო უსეინის ძე 1884 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გაბუნაშვილი ნესტორი ვასილის ძე 1888 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გაბუნია გიორგი დავითის ძე 1898 ქართველი ქ.თბილისი ედპ 01/09/1924
გოგნიაშვილი დიმიტრი ივანეს ძე 1901 ქართველი ქ.თბილისი ედპ 01/09/1924
გაგნიძე ზაქარია ივანეს ძე 1872 ქართველი გორის მაზრა სდმ 01/09/1924
გაგნიძე ფირუზი ივანეს ძე 1888 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გამრეკელიძე კონსტანტინე ეფრემის ძე 1898 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
გამყრელიძე ირაკლი არჩილის ძე 1884 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
გამყრელიძე გრიშა ალექსანდრეს ძე 1890 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გამყრელიძე აკაკი ივანეს ძე 1892 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გამყრელიძე კოლია დავითის ძე 1898 ქართველი შორაპნის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
გამყრელიძე ვლადიმირი ვიქტორის ძე 1901 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
გარდაბხაძე ნესტორი გრიგოლის ძე 1867 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
გარსევანიშვილი დავითი ილიას ძე 1892 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
გაფრინდაშვილი ალექსანდრე 1884 ქართველი შორაპნის მაზრა ესერების პარტია 01/09/1924
გაფრინდაშვილი ალექსანდრე 1887 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გაფრინდაშვილი დავითი დიმიტრის ძე 1897 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გაჩეჩილაძე ამბროსი ნიკოლოზის ძე 1900 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გაწერელია დავითი ამბროსის ძე 1894 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გახნიაშვილი სულიკო ვასილის ძე 1886 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
გეგელია იოსები თევდორეს ძე 1885 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
გეგიაძე დიომიდი ალექსანდრეს ძე 1881 ქართველი აჭარა სდმ 01/09/1924
გეგიაძე გიორგი 1893 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
გეგიძე ალექსანდრე გრიგოლის ძე 1888 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გეგუჩაძე ლავრენტი აბრაამის ძე 1881 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გედევანიშვილი ავთანდილი ალექსანდრეს ძე 1903 ქართველი ქ.თბილისი ედპ 01/09/1924
გეთაშვილი-ოტარაშვილი შაქრო გიორგის ძე 1892 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გელაშვილი ივანე დიმიტრის ძე 1892 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გელაშვილი სერგო 1894 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
გელოვანი ლექსო ვახტანგის ძე 1864 ქართველი ცაგერის რაიონი ედპ 01/09/1924
გელოვანი ინდიკო დავითის ძე 1874 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გელოვანი სერაფიონი 1890 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გელოვანი მიხეილი აბესალომის ძე 1891 ქართველი რაჭის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გენცაძე გრიგოლი ალექსის ძე 1885 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
გვარამია პეტრე (ტუტკუ) იოსების ძე 1885 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
გვერდწითელი გრიგოლი მიხეილის ძე 1892 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გიბრაძელი ვლადიმირი დიმიტრის ძე 1894 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
გიგაური აბიკი ბაბას ძე 1897 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
გინუნაშვილი გიორგი დავითის ძე 1888 ქართველი სიღნაღის რაიონი სფპ 01/09/1924
გიორგაძე მიხეილი გიორგის ძე 1857 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
გიორგაძე იულონი სპირიდონის ძე 1864 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
გიორგაძე მიტროფანე ზაქარის ძე 1892 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გიორგაძე კონსტანტინე იასონის ძე 1901 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
გიორგაძე პოლიკარპე იასონის ძე 1903 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
გიჯიშვილი დათა გიორგის ძე 1900 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გობეჩია ვარლამი ევგენის ძე 1883 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
გოგელაძე კონსტანტინე მიხეილის ძე 1892 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გოგიაშვილი შაქრო გიორგის ძე 1889 ქართველი სიღნაღის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გოგიაშვილი დიმიტრი ანდროს ძე 1897 ქართველი სიღნაღის რაიონი სფპ 01/09/1924
გოგიბერიძე თევდორე ირაკლის ძე 1896 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
გორგაძე სიმონი თადეოზის ძე 1900 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გორგოძე კირილე ნარიმანის ძე 1899 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
გორგოძე გიორგი სიბიტოს ძე 1904 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
გორდელაძე ბესარიონი 1886 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
გოჩიჩილაძე დოსიფე ნიკოლოზის ძე 1894 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გოცირიძე ნიკოლოზი ილიას ძე 1894 ქართველი ბორჩალოს მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გრიგოლია სარდიონი ანდროს ძე 1896 ქართველი ზუგდიდის მაზრა სდმ 01/09/1924
გრიგოლია ფილიპე ანდროს ძე 1901 ქართველი ზუგდიდის მაზრა სდმ 01/09/1924
გუგავა მაქსიმე 1883 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გურული კოწია მალანის ძე 1896 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
გურული პავლე იოსების ძე 1900 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
გუჯეჯიანი გიორგი 1865 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
დაბრუნდაშვილი მიხეილი 1884 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
დადეშქელიანი კონია ქართველი აფხაზეთი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
დადიანი მუშნა (ივანე) კონსტანტინეს ძე 1875 ქართველი ქ.თბილისი სფპ 01/09/1924
დადიანი ოთარი 1888 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
დადიანიძე ლუკა ივანეს ძე 1876 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
დავითაშვილი მელანია გიორგის ას 1895 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
დათუნაშვილი გიორგი გრიგოლის ძე 1897 ქართველი ოზურგეთის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
დალოქაშვილი შაქრო არტემის ძე 1899 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
დარასელია მაკარი ბინოს ძე 1898 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
დარჩია ისიდორე ავქსენტის ძე 1889 ქართველი ოზურგეთის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
დარჩიაშვილი ქრისტეფორე ზაქსრიას ძე 1904 ქართველი სიღნაღის რაიონი ამო 01/09/1924
დგებუაძე რაჟდენი ტოტიას ძე 1885 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
დგებუაძე გრიგორი ნესტორის ძე 1890 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
დგებუაძე ლეონი ნიკოლოზის ძე 1897 ქართველი ქ.თბილისი ედპ 01/09/1924
დგებუაძე ნიკოლოზის ნიკოლოზის ძე 1899 ქართველი ქ.თბილისი ედპ 01/09/1924
დგებუაძე ბენედიქტი არისტოს ძე 1899 ქართველი ზუგდიდის მაზრა სდმ 01/09/1924
დგებუაძე მიხეილი სოლომონის ძე 1903 ქართველი ფოთის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
დედაბრიშვილი გიორგი ზაქარიას ძე 1879 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
დვალი დავითი სტეფანეს ძე 1874 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
დიდებულიძე ალექსანდრე პლატონის ძე 1900 ქართველი ქ.თბილისი სფპ 01/09/1924
დიდიძე ირაკლი ჰესტორის ძე 1898 ქართველი ქ.თბილისი სდმ 01/09/1924
დოლბაია ვლადიმირი მარკოზის ძე 1878 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
დოლიძე შალიკო 1889 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
დოლიძე შალვა ნიკოლოზის ძე 1897 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
დოლიძე პეტრე ალექსანდრეს ძე 1901 ქართველი ქ.თბილისი ამო 01/09/1924
დოლიძე აკაკი ალექსანდრეს ძე 1901 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
დონაძე მოსე ნიკოლოზის ძე 1892 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
დოღონაძე კაპიტონი მეფოდის ძე 1901 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ეპიტაშვილი ვანო იგორის ძე 1896 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ერგემლიძე ჩაჩულა გიორგის ძე 1899 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ერისთავი გრიგოლი ნიკოლოზის ძე 1873 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ერისთავი რევაზი იასონის ძე 1874 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ესელინი გოლა 1898 რუსი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
ექვთიმიშვილი პავლე აბრაამის ძე 1885 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ეშბა თარასხონი დიმიტრის ძე 1887 აფხაზი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ვარდიაშვილი დიმიტრი ნიკოლოზის ძე 1872 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ვასილაძე სერგო ბაგრატიონის ძე 1897 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ვასილევი ალექსანდრე ვლადიმირის ძე 1905 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ვაშაძე ვლადიმირი სიმონის ძე 1892 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ვაშაძე იონა სიმონის ძე 1896 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ვაჩნაძე ნიკოლოზი ალექსანდრეს ძე 1856 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ვაჩნაძე იასე კონსტანტინეს ძე 1864 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ვაჩნაძე მიხეილი ზაქარიას ძე 1872 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ვაჩნაძე კოტე დავითის ძე 1889 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ვაჩნაძე ანდრო კონსტანტინეს ძე 1890 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ვაჩნაძე ნიკოლოზი დავითის ძე 1893 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ვაჩნაძე ვიქტორი გიორგის ძე 1897 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ვაჩნაძე კონსტანტინე მიხეილის ძე 1900 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ვახვახიშვილი შალვა გიორგის ძე 1887 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ვახვახიშვილი ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე 1888 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ვეზირიშვილი ოქრო იოსების ძე 1881 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ვეკუა თადეოზი სტეფანეს ძე 1896 ქართველი ზუგდიდის მაზრა სდმ 01/09/1924
ზაალიშვილი სიკო გლახოს ძე 1884 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ზაალიშვილი მიხეილი ილიას ძე 1888 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ზაალიშვილი დიმიტრი გედევანის ძე 1889 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ზაალიშვილი იაშა ლავანის ძე 1892 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ზაალიშვილი კოტე ყარამანის ძე 1896 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ზაალიშვილი გოგლა ყარამანის ძე 1900 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ზაბახიძე ვლადიმირი 1881 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ზაბახიძე ვლადიმირი 1884 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ზაბახიძე გერვასი გიორგი 1897 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
ზაქარიაძე ვასილი ირაკლის ძე 1900 ქართველი ოზურგეთის რაიონი უპარტიო 01/09/1924
ზედგენიძე ვასილი იოსების ძე 1892 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ზედგენიძე ივანე ალექსანდრეს ძე 1893 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
თავგამაძე დომენტი ივანეს ძე 1897 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
თავლაშვილი სიკო თომას ძე 1901 ქართველი სიღნაღის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
თავხელაშვილი ვლადიმირი დიმიტრის ძე 1886 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
თავხელიძე ილია სამსონის ძე 1902 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
თათრიშვილი პეტრე ზაალის ძე 1872 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
თარხანმოურავი ელენე 1884 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
თარხნიშვილი გიორგი დავითის ძე 1874 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
თარხნიშვილი დიმიტრი ზაქარიას ძე 1884 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
თაყაიშვილი გიორგი კონსტანტინეს ძე 1880 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
თედევანიშვილი პანტელეიმონი გედევანის ძე 1864 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
თევდორაშვილი გიორგი გაბრიელის ძე 1896 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
თევზაძე სარდიონი ამინის ძე 1882 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
თვალთვალაძე ვლადიმირი გიორგის ძე 1905 ქართველი ფოთის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
თინაშვილი ალექსანდრე ტატოს ძე 1890 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
თინაშვილი კაპიტონი ნიკოლოზის ძე 1894 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
თოდუა შალვა ალექსის ძე 1902 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
თოკაიშვილი მიხეილი ერმილეს ძე 1889 ქართველი აჭარა უპარტიო 01/09/1924
თუთბერიძე ნიკოლოზი ერასტეს 1893 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
თურმანაული გიგო გიორგის ძე 1902 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
თუშმალიშვილი ივანე მიხეილის ძე 1861 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
თუშმალიშვილი გრიგოლი სოლომონის ძე 1878 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
თუხაშვილი გიგა დავითის ძე 1878 ქართველი სიღნაღის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
თუხაშვილი ივანე დავითის 1880 ქართველი სიღნაღის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
იაშვილი ჩუნია ჯიბოს ძე 1899 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
იაშვილი დავითი იოსების ძე 1902 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
იმნაძე იაკობი ანდროს ძე 1883 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
იმნაძე სევერიანი გრიგოლის ძე 1900 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ინაშვილი გიორგი იოსების ძე 1876 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ინურიძე გიორგი 1873 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
იოსებაშვილი ამბროსი ეგნატეს ძე 1877 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ისკანდარაშვილი ვახტანგი იოსების ძე 1897 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
კავკასიძე ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე 1898 ქართველი ბორჩალოს მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კაკაბაძე კორნელი ბესარიონის ძე 1899 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კაკოიშვილი ბიკენტი მიხეილის ძე 1906 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
კალანდარიშვილი კლემენტი დიმიტრის ძე 1893 ქართველი ქ.თბილისი ედპ 01/09/1924
კალანდია ვასილი კოსტას ძე 1865 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
კალაშნიკოვი ალექსანდრე ივანეს ძე 1889 რუსი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კალინკაროვი საავა რუსი ბორჩალოს მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კამლაძე ვასილი დავითის ძე 1895 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კამლაძე ნესტორი მიხეილის ძე 1900 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კანდელაკი დავითი პორფილეს ძე 1904 ქართველი ქ.თბილისი სფპ 01/09/1924
კაპანაძე ვიქტორი სისოს ძე 1889 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კაპანაძე ვარლამი გაბრიელის ძე 1891 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კაპანაძე ირაკლი იოსების ძე 1897 ქართველი რაჭის მაზრა სდმ 01/09/1924
კაპანაძე ალექსანდრე გიორგის ძე 1903 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კაპანაძე ვასილი გიორგის ძე 1904 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კარბელასვილი ანდრო გრიგოლის ძე 1876 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
კარბელასვილი პეტრე გრიგოლის ძე 1879 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
კარგარეთელი პეტრე ლევანის ძე 1894 ქართველი დუშეთის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
კასპიშვილი ალექსი ანდროს ძე 1884 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კასრაძე ივანე კონსტანტინე 1869 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კასრაძე ანტონი ანტონის ძე 1878 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კასრაძე სიმონი ივანეს ძე 1900 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კაშია ონისიმე მაქსიმეს ძე 1872 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
კახაბერი დავითი 1863 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კახაძე გრიგოლი რაჟდენის ძე 1903 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კახიძე ვალოდია კოზმას ძე 1901 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
კახუაშვილი ალექსანდრე ზაქარიას ძე ქართველი ქ.თბილისი სკკპ წევრი 01/09/1924
კეიდია (კედია) ტიხონი კონსტანტინეს ძე 1903 ქართველი ფოთის რაიონი სფპ 01/09/1924
კეკელიძე ილიკო 1889 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კეკელიძე გრიშა 1900 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კენჭაძე ანდრო (ამბაკო) მაშვას ძე 1887 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კერესელიძე რაჟდენი არდევანის ძე 1889 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კერესელიძე ივანე გიორგის ძე 1900 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კვერნაძე ნიკოლოზი ნიკოლოზის ძე 1894 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კვერნაძე ბიძინა ილარიონის ძე 1897 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კვიჟინაძე ვასილი მიოს ძე 1878 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კიკაჩაია მიხეილი სოლომონის 1890 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
კიკვაძე ვასილი არისტიდო 1890 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კიკურაზე (კიღურაძე) პროკოფი პავლეს ძე 1882 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კილასონია კალისტრატე პეტრეს ძე 1894 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
კიმბარიშვილი გიორგი თევდორეს ძე 1904 ქართველი ქ.თბილისი სკკპ წევრი 01/09/1924
კიწურაშვილი ალექსანდრე დავითის ზე 1897 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კლიმიაშვილი გიორგი იოსების ძე 1896 ქართველი დუშეთის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კობაშვილი დათა სიმონის ძე ქართველი სიღნაღის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კობახიძე გერასიმე ფარნაოზის ძე 1902 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
კობიაშვილი ანტონი ალექსის ძე 1889 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კოელიშვილი იოსები სიმონის ძე 1894 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
კოზმოვი ვასილი ივანეს ძე 1866 რუსი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კომახიძე ივანე გიორგის ძე 1900 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კომლაძე ნიკა ივანეს ძე 1900 ქართველი დუშეთის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კორსანტია მაქსიმე სპირიდონის ძე 1889 ქართველი აფხაზეთი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კოღუაშვილი მიხეილი ერასტეს ძე 1892 ქართველი ქ.თბილისი სფპ 01/09/1924
კოშერიძე ნიკოლოზი სპირიდონის ძე 1874 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კოჩორავა კონსტანტინე ივანეს ძე 1896 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კრაწაშვილი ნიკოლოზი ალექსანდრეს ძე 1902 ქართველი სიღნაღის რაიონი ამო 01/09/1924
კუკავა ბაქირბეი ეგნატეს ძე 1883 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
კუკავა გრიგოლი გუჯუს ძე 1889 ქართველი ზუგდიდის მაზრა სდმ 01/09/1924
კურბანოვი კარილე 1897 რუსი ბორჩალოს მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კურცხალია შალვა დავითის ძე 1887 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
კურცხალია პავლე ომანოს ძე 1898 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
კურცხალია ივანე ექვთიმეს ძე 1901 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
კუსიტაშვილი შაქრო ანდროს ძე 1874 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კუშიტაშვილი სოლომონი ნიკოლოზის ძე 1899 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
კუხალეიშვილი კონსტანტინე ეგნატეს ძე 1897 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
Fernando
გაგრძელება
კუხიანიძე ბესარიონი სოფრომის ძე 1871 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ლასხიშვილი აკაკი მიხეილის ძე 1901 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ლაფერაშვილი თევდორე სიმონის ძე 1874 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ლეონიძე ივანე ალექსანდრე 1889 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ლეონიძე ივანე ალექსანდრეს ძე 1892 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ლეჟავა ნაზარი ანდროს ძე 1868 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ლომიძე სიმონი გრიგოლის ძე 1892 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ლომიძე თეოფილე სევასტის ძე 1895 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ლომჟორია თედრო (თედო) ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ლორთქიფანიძე ანაპოლისი ვასილის ძე 1897 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ლორთქიფანიძე ნიკოლოზი ივანეს ძე 1900 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ლორთქიფანიძე ანაპოლისი ვიქტორის ძე ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
მაზმარაშვილი ვლადიმირი სიმონეს ძე 1872 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
მათუა თადეოზი სტეფანეს ძე 1884 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
მაისურაძე არჩილი სიმონის ძე 1894 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
მაისურაძე ილია ზაქარიას ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მაკარიძე გიორგი მათეს ძე 1900 ქართველი ქ.თბილისი ედპ 01/09/1924
მამალაშვილი იორდანე პავლეს ძე 1884 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
მამალაძე გიორგი სარდიონის ზე 1904 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მამისეიშვილი რაჟდენი მარკოს ძე 1886 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
მამუჩაშვილი ნესტორი გიორგის ძე 1891 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მამუჩაშვილი კოტე დიმიტრის ძე 1892 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მანგიშვილი სანდრო ევგენის ძე 1899 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მანუქიძე გიორგი ვასილის ძე 1871 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მარჯანიძე სიკო სოლომონის ძე 1903 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მაქაცარია ვარლამი როსტიას ძე 1896 ქართველი ზუგდიდის მაზრა სდმ 01/09/1924
მაღრაძე გიორგი ალექსის ძე 1897 ქართველი ქ.თბილისი სფპ 01/09/1924
მაყაშვილი გიორგი დავითის ძე 1866 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
მაყაშვილი ლუარსაბი გიორგის ძე 1870 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
მაყაშვილი ალექსანდრე გაბრიელის ძე 1874 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
მაყაშვილი არჩილი ზაქარიას ძე 1878 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
მაყაშვილი ათანასი კონსტანტინეს ძე 1887 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
მაყაშვილი ნიკოლოზი კონსტანტინეს ძე 1897 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
მაყაშვილი ბიძინა გიორგის ძე ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
მაყულაშვილი ლევანი ივანეს ძე 1882 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მაჩაბელი ნიკოლოზი ივანეს ძე 1892 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
მაჭავარიანი სოლომონი ზაალის ძე 1887 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
მაჭავარიანი სიმონი როსანის ძე 1889 ქართველი გორის მაზრა სფპ 01/09/1924
მაჭავარიანი დავითი ბიჭის ძე 1889 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მაჭავარიანი დავითი გიგოს ძე 1900 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მაჭარაშვილი ალექსანდრე ილარიონის ძე 1882 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მაჭარაშვილი შალვა დავითის ძე 1888 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მაჭარაშვილი იასონი მარკოზის ძე 1889 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მაჭარაშვილი სერაფიონი ოქროპირის ძე 1894 ქართველი შორაპნის მაზრა სფპ 01/09/1924
მაჭარაშვილი ვალერიანი ოქრქპირის ძე 1896 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მაჭარაშვილი გრიგოლი გიორგის ძე 1901 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მახალდიანი ვასილი სპირიდონის ძე 1879 ქართველი ქ.თბილისი სფპ 01/09/1924
მახარაძე ილია იგორის ძე 1900 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
მახარაძე რაფაელი ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
მგელაძე ვასილი ილარიონის ძე 1868 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
მებურიშვილი იოანე 1887 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მედელაშვილი ნიკოლოზი ივანეს ძე 1896 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
მეიფარიანი მიხეილი გრიგოლის ზე 1902 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მეკანოროვი ალექსანდრე კირილეს ძე 1866 რუსი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მელია იოსები დიმიტრის ძე 1894 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
მელიქოვი ვიქტორი ბეჟანის ძე 1879 სომეხი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მენაბდე გიორგი სიოს ძე 1899 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
მენაბდიშვილი ევსტაფი დავითის ძე 1894 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მენთეშაშვილი გრიგოლი ისლამის ძე 1894 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მენთეშაშვილი შალვა ილიას ძე 1896 ქართველი სიღნაღის რაიონი სფპ 01/09/1924
მერაბაშვილი მიხეილი სარქისის ძე 1890 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მერაძე პავლე 1900 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მერებაშვილი მიტრო ისააკის ძე 1901 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
მერკუროვა ოლღა ევსტაფეს ძე 1871 რუსი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მესხია ალექსანდრე ჯემ.-ის ძე 1897 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
მესხიშვილი ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე 1892 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მესხიშვილი იაკინტი ნიკოლოზის ძე 1895 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
მეღვინეთუხუცესი ილია ზაქარიას ძე 1866 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
მეღვინეთუხუცესი ივანე გიორგის ძე 1882 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
მეძმარიაშვილი თევდორე დიმიტრის ძე 1891 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მთვარელაშვლი გიორგი აბრაამის ზე ქართველი სიღნაღის რაიონი სფპ 01/09/1924
მთვარელაშვლი დათა ქართველი სიღნაღის რაიონი სფპ 01/09/1924
მთვარელაშვლი სანდრო ქართველი სიღნაღის რაიონი სფპ 01/09/1924
მიკირტუმოვი კარაპეტი მიკირტის ძე 1895 სომეხი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
მიკოლაიშვილი მალაქია ბრაჟდენის ძე 1888 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მინაშვილი არსენი ოქროპირის ძე 1883 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მინდადაური იოსები 1893 ქართველი ბორჩალოს მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მისრაშვილი ალექსი გალიდონის ძე 1892 ქართველი დუშეთის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მიქაელიანცი არტაშა ზაქარიას 1899 სომეხი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მიქაშავიძე ვალერიანი 1879 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მიქაძე ვახვახი სერაფიონის ზე 1870 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მიქაძე ვარდენი ბექას ძე 1885 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მიქაძე პოლიკარპე ლუკას ძე 1892 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
მიქელაძე ნიკოლოზი ლავრენტის ძე 1887 ქართველი ქ.თბილისი ედპ 01/09/1924
მიშველიძე კირილე იოსების ძე 1879 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
მიხაილოვი სიმონი ტატოს ძე 1895 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
მოდებაძეE ასპანი პავლეს ძე 1870 ქართველი შორაპნის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
მომცემლიძე ალექსანდრე გიორგის ძე 1905 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მოსიაშვილი სიმონი ზაქარიას ძე 1901 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მრუვლიშვილი ანდრო მიხეილის ძე 1903 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მუმლაური თევდორე ალექსის ძე 1884 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
მურმანიშვილი ირაკლი 1901 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მურმანოვი დავითი ივანეს ძე 1897 რუსი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
მუტაშვილი შალვა მიხეილის ძე 1902 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მუშკუდიანი ივანე გიორგის ძე 1889 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მუშკუდიანი არკადი სამსონის ძე 1900 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
მჭედლიშვილი ვასილი ივანეს ძე 1892 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
მჭედლიძე სიმონი მიხეილის ძე 1864 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
მჭედლიძე ალექსანდრე ბესარიონის ძე 1886 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
მხეიძე გიორგი სოლომონის 1898 ქართველი ქ.თბილისი ედპ 01/09/1924
ნადარეიშვილი ევგენი მაქსიმეს ძე 1887 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ნადირაშვილი ალექსანდრე ვასილის ძე 1871 ქართველი სიღნაღის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ნადირაძეE ვლადიმირი ტატიას ძე 1881 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ნადირიშვილი ნიკოლოზი ანდროს ზე 1884 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ნადირიშვილი გიორგი ანდროს ძე 1889 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ნაზარაშვილი ვლადიმირი დავითის ძე 1904 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ნაზაძე დარიკო 1881 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ნათიაშვილი გიორგი რაჟდენის ძე 1895 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ნაკაშიძე კონსტანტინე მელქისედექის ძე 1880 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ნაკაშიძე ფოსტა ბეგლარის ძე 1895 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ნასყიდაშვილი ნიკოლოზი მიხეილის 1884 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ნაფეტვირიძე გიორგი რაჟდენის ძე 1891 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ნაცვლიშვილი იოსები რომანის ძე 1878 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ნაცვლიშვილი გიორგი დავითის ძე 1880 ქართველი სიღნაღის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ნაცვლიშვილი ივანე ლევანის ძე 1894 ქართველი სიღნაღის რაიონი სფპ 01/09/1924
ნაციაშვილი შაქრო დიმიტრის ძე 1899 ქართველი სიღნაღის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ნემსაძე დავითი 1879 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ნემსაძე ევტიხი ილარიონის ძე 1900 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ნეფარიძე ვლადიმირი ლუკას ძე 1895 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ნიკოლაძე ერთაოზი ანდროს ძე 1865 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ნიკურაძე კირილე სოლომონის ძე 1900 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ნიჟარაძე მიხეილი პარმენის ძე 1903 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ოთხმეზური გიორგი დავითის ძე 1879 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ომიაძე ვარდენი კანსტანტინეს ძე 1892 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ომსარაშვილი გიორგი იოსების ძე 1901 ქართველი სიღნაღის რაიონი ამო 01/09/1924
ონოფრიშვილი ივანე მიხეილის ძე 1866 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ორბელია ჯვაბე ბიბოს ძე 1874 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
ორკოდაშვილი პეტრე მათეს ძე 1889 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ორჯონიკიძე პავლე 1882 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ოსიფაშვილი დარიკო 1898 ქართველი ბორჩალოს მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ოქრაპირიძე დავითი 1881 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ოქრუაშვილი ტატო გრიგოლის ძე 1893 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
პარკაძე გაბრიელი ვასილის ძე 1873 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
პატარავა ნოი ივანეს ძე 1890 ქართველი აჭარა უპარტიო 01/09/1924
პატარაია გრიგოლი პორფირეს ძე 1893 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
პერმესაშვილი ვასილი დიმიტრის ძე 1889 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
პეტრიაშვილი ზაალი ალექსანდრეს ძე 1859 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
პეტრიაშვილი ილია ივანეს ძე 1865 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
პეტრიაშვილი ილია ზაალის ძე 1902 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
პოპანდოპულო ნიკოლოზი სავას ძე 1884 ებრაელი ბორჩალოს მაზრა სდმ 01/09/1924
ჟვანია სევერიანე ოქროპირის ძე 1872 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჟვანია მიხეილი გრიგოლის ძე 1885 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჟორჟოლიანი სოლომონი ზაალის ძე 1866 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
რაზმაძე კონსტანტინე ნიკოლოზის ძე 1871 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
რაზმაძე ნიკოლოზი კირილეს ძე 1871 ქართველი თელავის მაზრა ედპ 01/09/1924
რაზმაძე დავითი გრიოლის ძე 1895 ქართველი დუშეთის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
რამაიშვილი რაფაელი გიორგის ზე 1881 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
რამიშვილი ნიკოლოზი ალექსის ძე 1892 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
რაფავა ლეონტი ბაბითას ძე 1898 ქართველი ზუგდიდის მაზრა სდმ 01/09/1924
როსტიაშვილი პავლე ივანეს ძე 1888 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
რუსეიშვილი ილარიონი როსტომის ძე 1887 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
რუსია ირაკლი აფანასის ძე 1876 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
რუსიშვილი პლატონი ალექსის ძე 1899 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
რუხაძე ილარიონი მიხეილის ძე 1885 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
საბაშვილი მიხეილი სამსონის ძე 1890 ქართველი აჭარა სდმ 01/09/1924
საგანელიძე ირაკლი მაისეის ძე 1886 ქართველი რაჭის მაზრა სდმ 01/09/1924
სადრაძე ილია ვასილის ძე 1899 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
სალუქვაძე გიორგი ალექსანდრეს ძე 1886 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
სამათავა კონდრატე მარკოზის ძე 1889 ქართველი ზუგდიდის მაზრა სდმ 01/09/1924
სამჭკუაშვილი სპირიდონი იაკობის ძე 1879 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
სამხარაძე ვასილი დარარისპანის ძე 1899 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
სამხარაძე პარმენი იაკობის ძე 1903 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
სანადირაძე გრიგოლი ტარიელის ძე 1871 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
სანიკიძე ბარნაბი იასონის ძე 1897 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
სარალიძე კალისტრატე ნიკოლოზის ძე 1894 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
სარალიძე კოლია (ნიკოლოზი) 1902 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
სასანია კლიმენტი ნიკოლოზის ძე 1901 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
საღარიშვილი საბა ეგნატეს ძე 1899 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
საყვარელიძე ალექსანდრე ივანეს ძე 1894 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
საყვარელიძე ტიტიკო იოსების ძე 1896 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
საყვარელიძე ტიტიკო 1897 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
საძაგლიშვილი შაქრო 1871 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
სესიაშვილი გიორგი ლაზარეს ძე 1899 ქართველი სიღნაღის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
სვანაძე ისიდორე სიმონის ძე 1894 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
სვანაძე ვარლამი დარისპანის ძე 1899 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
სვანიძე ილია თომას ძე 1888 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
სვანიძე გედეონ დავითის ძე 1896 ქართველი ქ.თბილისი სფპ 01/09/1924
სვანიძე პავლე არსენის ძე 1901 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
სვიმონიშვილი ზაქარია რევაზის ძე 1903 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
სიდამონ-ერისთავი შალვა იოსების ძე 1897 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
სინჯიკაშვილი ივანე ალექსანდრეს ძე 1902 ქართველი ქ.თბილისი ედპ 01/09/1924
სირაძე აკიმი გრიგოლის ძე 1894 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
სიჭინავა მიხეილი ბიდოს ძე 1858 ქართველი ზუგდიდის მაზრა სდმ 01/09/1924
სიჭინავა ვარლამი როსტომის ძე 1881 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
სიჭინავა ირაკლი მარუას ძე 1887 ქართველი ზუგდიდის მაზრა სდმ 01/09/1924
სიჭინავა ამბროსი ქუნას ძე 1896 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
სოსიაშვილი ნიკოლოზი გიორგის ძე 1884 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
სოფრომაძე ივანე ნაისეის ძე 1905 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
სრესელი დავითი ალექსანდრეს ძე 1878 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
სრესელი სერგო ერიათის ძე 1890 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
სტურუა ანანი ანდროს ძე 1895 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
სუკაჩევი მიხეილი ნიკოლოზის ძე 1882 რუსი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
სულიაშვილი ანდრო სოკრატეს ძე 1892 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
სულხანიშვილი დავითი პაატას ძე 1877 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
სულხანიშვილი ვახტანგი ბლადიმირის ძე 1900 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
სულხანოვი მიხეილი რევაზის ძე 1876 რუსი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
სხილაძე გიორგი ეგნატეს ძე 1871 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ტაბატაძე ალექსანდრე ლევანის ძე 1860 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ტაბატაძე გრიგოლი ილარიონის ძე 1886 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ტაბატაძე გრიგოლი ილარიონის ძე 1889 ქართველი შორაპნის მაზრა სფპ 01/09/1924
ტაბიძე ისიდორე ივანეს ძე 1889 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ტატიშვილი ფირუზი 1896 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ტერ-პეტროსიანი პერსესი ტერ-დავითის ძე 1864 სომეხი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ტყავაძე კონსტანტინე ესოს ძე 1869 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ტყემალაძე ირაკლი აბესალომის ძე 1897 ქართველი ქ.თბილისი სფპ 01/09/1924
უგრეხელიძე ალექსანდრე კონსტანტინეს ძე 1900 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
უგულავა კონსტანტინე პეტრეს ძე 1878 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
უთნელიშვილი გიორგი კონსტანტინეს ძე 1886 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
უთნელიშვილი მიხეილი ივანეს ძე 1894 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
უნაპკოშვილი ივანე იგორის ძე 1897 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ურუშაძე გრიგოლი ქრისტეფორეს ძე 1881 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ურუშაძე ვასილი ალმასხანის ძე 1891 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ურუშაძე გრიგოლი ილიას ძე 1897 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
უსტიაშვილი დიმიტრი ივანეს ძე 1871 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
უსტიაშვილი სოლომონი ედიშერის ძე 1899 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ფარცხალაიშვილი გერასიმე მაქსიმეს ძე 1903 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ფაჩულია ეგნატე დიმიტრის ძე 1877 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ფერაძე სამსონი 1882 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ფიფია დანიელი პავლეს ძე 1895 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ფიცხელაური ნიკოლოზი გიორგის ძე 1903 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ფრუიძე არქიპო გიორგის ძე 1884 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ფრუიძე ეპიფანე თომას ძე 1897 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ფუთურიძე ვიქტორი პავლეს ძე 1887 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ფუთურიძე პარმენი ნიკიფორეს ძე 1889 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ფუთურიძე ტიხონი (ტრიხონი) ექვთიმეს ძე 1896 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ფურცელაძე ერასტი 1874 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ფურცელაძე ნიკოლოზი 1884 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ფურცელაძე ალექსანდრე მიხეილის ძე 1888 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ფურცელაძე გიორგი ნიკოლოზის ძე 1895 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ფუხალაშვილი ისააკი ანდროს ძე 1897 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ფხალაძე კონსტანტინე ალექსის ძე 1861 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ფხალაძე გადევანი 1881 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ფხალაძე ივანე სერგოს ძე 1902 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ქავთარაძე ბადუ იოსების ძე 1870 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
ქავთარაძე თეოფილე თომას ძე 1889 ქართველი შორაპნის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
ქავთარაძე ნიკიტა ყარამანის ძე 1901 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ქარასანიძე გერმანე ნიკოლოზის ძე 1891 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ქართველიშვილი ილიკო გიორგის ძე 1898 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ქარსელაძე პეტრე 1882 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ქარსელაძე მელქესი 1885 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ქარცივაძე დავითი ერდიშხის ძე 1883 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ქებულაძე გრიგოლი პავლეს ძე 1891 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ქედია ალექსანდრე სამსონის ძე 1903 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ქვათამიძე იაშა 1899 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ქვარიანი ინდიკო გიორგის ძე 1890 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ქველაძე პარმენი ივანეს ძე 1889 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ქიტიაშვილი ზაქარია დიმიტრის ძე 1884 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ქოზუა კოსმანი როსტომის ძე 1893 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
ქუთელია სოლომონი ქერამდუხის ძე 1874 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
ქუთელია გრიგოლი ვასილის ძე 1886 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ქურციკიძე დავითი არსენას ძე 1898 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ქურხახშვილი გიგა თევდორეს ძე 1889 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ქურხული გიორგი ივანეს ძე 1896 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ღვალია ბოდურა კონსტანტინეს ძე 1884 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
ღვალია მიხეილი ოტიას ძე 1895 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ღველიძე პანფილე (პავლე) ტატოს ძე 1879 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ღლონტი სიმონი ექვთიმეს ძე 1879 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ღლონტი გიორგი ლევანის ძე 1881 ქართველი ოზურგეთის რაიონი უპარტიო 01/09/1924
ღლონტი ივანე ბეგლარის ძე 1888 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ყაზბეგი ნიკოლოზი დიმიტრის ძე 1888 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ყანჩელი გიორგი ქართველი ბორჩალოს მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ყარალაშვილი რევაზი მიხეილის ძე 1858 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
ყარალაშვილი ლუკა ნიკოლოზის ძე 1864 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
ყარალაშვილი დიმიტრი გიორგის ძე 1873 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
ყარალაშვილი ილია კონსტანტინეს ძე 1891 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
ყარალაშვილი ივანე არჩილის ძე 1894 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
ყარანგარაშვილი კონსტანტინე ალექსის ძე 1900 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ყარაულიძე ალექსანდრე ალექსანდრეს ძე 1884 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ყარაულიძე გიორგი 1886 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ყველაშვილი ივანე გრიგოლის ძე 1882 ქართველი გორის მაზრა სფპ 01/09/1924
ყველაშვილი ალექსანდრე გიორგის ძე 1891 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ყიფიანი აბესალომი სამსონის ძე 1882 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ყიფიანი აკაკი ერმილეს ძე 1892 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ყიფიანი მირონი ლევანის ძე 1896 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ყორაშვილი ნიკოლოზი ნოდარის ძე 1884 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ყოჩიაშვილი აკაკი ალექსანდრეს ძე 1894 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ყოჩიაშვილი გიორგი ვასილის ზე 1900 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ყურაშვილი ამაბკო თომას ძე 1884 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ყურაშვილი სალიკო გუძას ძე 1894 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
შავარდენიძე ივანე 1888 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
შათირაშვილი ალექსანდრე ივლიანეს ძე 1899 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
შარიქაძე კუსტინი 1896 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
შატბერაშვილი რაჟდენი ვახტანგის ძე 1885 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
შენგელია ტრიფონი ანისიმეს ძე 1901 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
შერმაზანოვი გიორგი ვარლამის ძე ქართველი ბორჩალოს მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
შონია აკაკი თეიმყრაზის ძე 1891 ქართველი ზუგდიდის მაზრა სდმ 01/09/1924
შურღაია მამენტი (შუქური) ალეკსანდრეს ძე 1896 ქართველი ქ.თბილისი ედპ 01/09/1924
ჩავნაიშვილი მიხეილი მეთენის ძე 1890 ქართველი აჭარა უპარტიო 01/09/1924
ჩარგანიძე ივანე ანდროს ძე 1879 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჩარკვიანი ანდრო ბეგლოარის ძე 1890 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჩაჩავა არქიფო დუტუს ძე 1888 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჩაჩანიძე კოლია გედევანის ძე 1889 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჩაჩანიძე მიხეილი ლავრენტის ძე 1901 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ჩახავა ივლიანე მაქსიმეს ძე 1897 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ჩერქეზაშვილი შიო გიორგის ძე 1900 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ჩივაძე გიორგი მიხეილის ძე 1870 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ჩივაძე დიმიტრი 1884 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ჩივაძე მიხეილი ივანეს ძე 1903 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჩიტაიშვილი ილია ასალის ძე 1896 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ჩიქავა ალექსანდრე ხიტუს ძე 1882 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჩიქოვანი ბაბუსია 1881 ქართველი ცაგერის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჩიქოვანი გუჩუ დათას ძე 1891 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
ჩიქოვანი კონსტანტინე ქართველი ბორჩალოს მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჩოლოყაშვილი გიორგი ზაქარიას ძე 1882 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ჩოლოყაშვილი პაატა ვასილის ძე 1882 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ჩოჩიშვილი სანდრო 1888 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჩუბინაშვილი ლევანი 1898 ქართველი ბორჩალოს მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჩხაიძე რაფაელი ივანეს ძე 1900 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჩხეიძე სევერიანე ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჩხენკელი ივანე ესტატეს ძე 1887 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჩხოლარია ვალოდია მიხეილის-ძე 1890 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
ჩხოლარია კონსტანტინე ბახვას ძე 1894 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
ცენტერაძე ვიქტორი ლუკას ძე 1888 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ცერცვაძე იოველი ერმილეს ძე 1892 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ცერცვაძე ერემია ამირანის ძე 1895 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ციკორიძე სევერიანე სიმონის ძე 1906 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ციმაკურიძე ვლადიმირი დავითის ძე 1905 ქართველი ქუთაისის მაზრა ედპ 01/09/1924
ცინცაძე შალვა ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ცისკარიშვილი დიმიტრი დავითის ძე 1878 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ცისკარიშვილი იოსები გიორგის ძე 1878 ქართველი სიღნაღის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ცისკარიშვილი გაბრიელი დიმიტრის ძე 1894 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ციციანოვი გიორგი დავითის ძე ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ციცქიშვილი გიორგი მიხეილის ძე 1894 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
ციცქიშვილი პავლე ზაქარიას ძე 1895 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ციცქიშვილი სიმონი მკიხაილის ძე 1903 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ცობაძე ვასილი ზაქარიას ძე 1871 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ცომაია ივანე მაქსიმეს ძე 1879 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ცქიტიშვილი დანიელი ლევანის ძე 1868 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ცხაკაია დოროთე საბას ძე 1882 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
ცხელიშვილი ვალიკო იასონის ძე 1896 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ძაგნიძე ილიკო ქაიხოსროს ძე 1870 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ძაგნიძე იოსები თევდორეს ძე 1888 ქართველი ქუთაისის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ძამაშვილი ივანე ვასილის ძე 1905 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ძიძიგური ევგენი იოსების ძე 1894 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
წერეთელი ზურაბი ალექსის ძე 1864 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
წერეთელი ნესტორი 1876 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
წერეთელი ნესტორი ზაქარიას ძე 1879 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
წერეთელი გრიგოლი სიმონის ძე 1882 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
წერეთელი ეკო 1882 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
წერეთელი სანდრო ვლადიმირის ძე 1882 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
წერეთელი ნიკუშა სარდიონის ძე 1883 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
წერეთელი ბაჩუკი როსტომის ძე 1890 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
წერეთელი სარდიონი ნესტორი 1890 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
წერეთელი სერგო დავითის ძე 1891 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
წერეთელი პეტრე როსტომის ძე 1892 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
წერეთელი ტარიელი ნესტორის ძე 1892 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
წერეთელი ტიხონი ნესტორის ძე 1901 ქართველი შორაპნის მაზრა ედპ 01/09/1924
წერეთელი შალიკო ქართველი ბორჩალოს მაზრა რუსეთის სდმპ 01/09/1924
წივწივაძე რაჟდენი ნიკოლიზის ძე 1879 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
წიკლაური სიმონი ნიკოლოზის ძე 1890 ქართველი გორის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
წიტაიშვილი გრიგოლი გიტოს ძე 1881 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
წურწურმია არსენი მაშვ. 1894 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
ჭავჭავაძე მალხაზი ირაკლის ძე 1896 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ჭანტურია რაჟდენი ჯამუილის ძე 1885 ქართველი ფოთის რაიონი ედპ 01/09/1924
ჭანტურია ვლადიმირი კონსტანტინეს ძე 1888 ქართველი ფოთის რაიონი ედპ 01/09/1924
ჭანუკვაძე ფინოზი ივანეს ძე 1895 ქართველი ოზურგეთის რაიონი უპარტიო 01/09/1924
ჭანუკვაძე ვასილი გიორგის ძე 1906 ქართველი ქ.თბილისი ამო 01/09/1924
ჭეიშვილი ისააკი ნიკოლოზის ძე 1897 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ჭელიძე გიორგი მიხელის ძე 1885 ქართველი დუშეთის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჭელიძე პეტრე კონსტანტინეს ძე 1890 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ჭელიძე გრიგოლი სპირიდონის ძე 1896 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ჭელიძე ამბროსი გალაქტიონის ძე 1904 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჭინჭარაული ბერია გიორგის ძე 1884 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჭინჭარაული გაგა გაგოს ძე 1892 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჭიჭინაძე შალვა ივანეს ძე 1899 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ჭკოდუა გიორგი მიხეილის ძე 1894 ქართველი ქ.თბილისი ედპ 01/09/1924
ჭოლაძე ალექსანდრე თევდორეს ძე 1904 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ჭოფოძე ვლადიმირი თედეოზის ძე 1892 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ჭყოიძე ნესტორი ბესარიონის ძე 1900 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ხათრიძე თეიმურაზი სიმონის ძე 1859 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ხათრიძე აკაკი ონისიმეს ძე 1901 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ხარშილაძე ნიკოლოზი დომენტის ძე 1902 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ხატიაშვილი მიხეილი დიმიტრის ძე 1887 ქართველი სიღნაღის რაიონი სფპ 01/09/1924
ხაჯალია ნიკოლოზი ივანეს ძე 1878 ქართველი ფოთის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ხელაია ერმილე ეგნატეს ძე 1897 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ხერხეულიძე ილია მიხეილის ძე 1881 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ხვარძინია ფეოფანე ნიკოლოზის ძე 1898 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
ხვარძინია გუგუნი ნიკოლოზის ძე 1901 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
ხვიტია თომა ბახვას ძე 1881 ქართველი ზუგდიდის მაზრა ედპ 01/09/1924
ხიზანიშვილი გიორგი ივანეს ძე 1875 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
ხითარიშვილი იოსები ნანიკოს ძე 1883 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ხმალაძე ალექსანდრე გიორგის ძე 1886 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ხორავა ალექსანდრე ხახულას ძე 1884 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ხორავა ალექსანდრე ალექსანდრეს ძე 1896 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ხოსრაშვილი ივანე გიორგის ძე 1872 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
ხოფერია მიხეილი გრიგოლი 1904 ქართველი ქ.თბილისი ედპ 01/09/1924
ხოშტარია ივანე პეტრეს ძე 1893 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ხოხობაშვილი არჩილი იოსების ძე 1887 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ხურციძე ბარნაბი სამსონის ძე 1901 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ხურციძე კალისტრატე ალექსანდრეს ძე 1901 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ხუშტუა ზაქარია ძაკას ძე 1896 ქართველი აფხაზეთი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ხუციშვილი ვარლამი სოლომონის ძე 1892 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ჯავახიშვილი ნიკოლოზი ანტონის ძე 1863 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ჯავახიშვილი ზაქარია გიორგის ძე 1875 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ჯავახიშვილი ალექსანდრე დიმიტრის ძე 1886 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
ჯავახიშვილი პავლე ტარიელის ძე 1892 ქართველი გორის მაზრა ედპ 01/09/1924
ჯავახოშვილი ვისილი ივანეს ძე 1898 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჯავშანაშვილი ალექსანდრე ივანეს ძე 1891 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ჯანდელიანი სამსონი ქართველი აფხაზეთი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჯანდიერი ივანე დავითის ძე 1875 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
ჯანდიერი გიორგი ივანეს ძე 1886 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ჯანდიერი ევგენი ზაქარიას ძე 1893 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ჯანდიერი ალექსანდრე გიორგის ძე 1894 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ჯანდიერი არჩილი რაჟდენის ძე 1900 ქართველი სიღნაღის რაიონი ედპ 01/09/1924
ჯანელიძე გიორგი ეფრემის ძე 1902 ქართველი ქ.თბილისი ამო 01/09/1924
ჯარალოვი ნიკოლოზი ფარემუზის ძე 1898 აზერბაიჯანელი სიღნაღის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჯაფარიძე სიმონი დავითის ძე 1872 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ჯაფარიძე ივანე საჩინის ძე 1881 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
ჯაფარიძე ილიკო ჯიბოს ძე 1889 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჯაფარიძე სილოვანი 1889 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ჯაფარიძე ვლადიმირი გიორგის ძე 1901 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ჯაფარიძე თენგიზი სოლომონის ძე 1905 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ჯაფარიძე ალექსანდრე ვლადიმირის ძე 1906 ქართველი თელავის მაზრა რუსეთის სდმპ 01/09/1924
ჯაყელი ბესარიონი კონსტანტინეს ძე 1889 ქართველი ოზურგეთის რაიონი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჯაში ისიდორე სამსონის ძე 1904 ქართველი ქ.თბილისი ამო 01/09/1924
ჯაჯანიძე გერმანე ბესარიონის ძე 1868 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924
ჯაჯანიძე მიხეილი მიხეილის ძე 1894 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჯაჯანიძე მიხეილი 1900 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჯიგაური პლატონი მიხეილის ძე 1904 ქართველი სართიჭალა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჯიგიძე ალექსანდრე 1899 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ჯიქია ჭიჭიკო კირილეს ძე 1894 ქართველი ზუგდიდის მაზრა სფპ 01/09/1924
ჯობინაშვილი იოსები ივანეს ძე 1897 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ჯორბენაზე გრიშა 1896 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჯორჯაძე ვლადიმირი ალექსანდრეს ძე 1880 ქართველი თელავის მაზრა უპარტიო 01/09/1924
ჯორჯაძე დავითი გიორგის ძე 1884 ქართველი ქ.თბილისი უპარტიო 01/09/1924
ჯუღელი ვალიკო 1887 ქართველი ქ.თბილისი მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჯუღელი შალიკო 1899 ქართველი შორაპნის მაზრა მენშევიკების პარტია 01/09/1924
ჯუღელი ვასილი სპირიდონის ძე 1899 ქართველი ქუთაისის მაზრა ანტისაბჭოთა ელემენტი 01/09/1924





naau
ციტატა(naau @ 30.06.2009, 9:48) *
1195 წელს წმ.შალვა ახალციხელმა-შავლეგომ შამქორის ბრძოლაში თავისი რაზმით მტრის ცენტრი გაარღვია,მტერს დროშა წაართვა და ამან მნიშვნელოვანწილად გადაწყვიტა ბრძოლის ბედი...1202 წელს ბასიანის ბრძოლაშიც იგი გაარღვევს მტრის ჯარის ცენტრს ,მიეჭრება შემაღლებულზე მდგარ სულთნის კარავს,თავზე დაამხობს მას კარავს და სულთანი გაქცევით ძლივს უშველის თავს...ბრძოლია ამის შემდეგ ქართველების გამარჯვებით დამთავრდა...1226 წელს გარნისთან ჯალალედინის წინააღმდეგ წმ. შალვა და მისი ძმა რამოდენიმე ათასით იწყებენ ბრძოლას ცენტრში და შემდეგ გეგმის მიხედვით ივანე ათაბაგს 70 ათასიანი ლაშქარი ბრძოლაში უნდაჩჩაება,მაგრამ მან უღალატა სამშობლოს და მოაბრუნა ჯარი,შალვა და ივანე მტერს შეატოვა...ივანე დაიღუპა,ხოლო წმ შალვა ტყვედ ჩაიგდეს...ჯალალედინმა მას სარდლობა შესთავაზა სამშობლოსა და ქრისტეს ღალატის სანაცვლოდ,მაგრამ შალვა ახალციხელი არ დანებდა და იგი წამებით მოკლეს. მადლიერმა ერმა თავის გმირს გმირობის ჰიმნი-შავლეგო შეუქმნა და ქართველები ამ სიმღერით 1989 წლის 9 აპრილს მიდიოდნენ სიკვდილზე...საქართველოს საპატრიარქომ შალვა ახალციხელი წმინდანად შერაცხა...ხალხის ასეთი სიყვარული ერგოთ- მერაბ კოსტავას-შავლეგო-2,ზვიად გამსახურდიას,წმ.დავით აღმაშენებელს,წმ. თამარ მეფეს...

წმ.შალვა ახალციხელის-შავლეგოს ხსენების დღეს გილოცავთ ქართველებო!
Laki
ფესტოსის დისკოს საიდუმლო ამოცნობილია

4000 წლის წინანდელი პროტოქართული საგალობელი...

რატომ არ აქცევს სახელმწიფო ყურადღებას უნიკალურ აღმოჩენას?!

თიხის ფირფიტაზე ნახატ-ნიშნებით დატანილი ტექსტი უძველესი ქართული ენით არის დაწერილი


3 ივლისს 101 წელი გახდა კუნძულ კრეტაზე ფესტოსის დისკოს აღმოჩენიდან. იტალიელი არქეოლოგის ლუიჯი პერნიეს მონაპოვარმა მეასე წლისთავზე თავდაყირა დააყენა ევროპის უძველესი ისტორია. 16 სმ დიამეტრის მქონე 380-გრამიან ფირფიტაზე ტექსტი დაწერილია პროტოქართული ენით, ანბანის შემოღებამდე არსებული პიქტოგრაფიული დამწერლობით, ნახატ-ნიშნებით.

ფესტოსის დისკო დაახლოებით ძვ. წ. 1850-1600 წლებით თარიღდება. ფირფიტაზე საგალობელია ამოტვიფრული. დისკოს ავტორები უძველეს დედაღვთაება ნენა-ნანას უგალობდნენ. გამოდის, ქართველთა უძველესი ლიტერატურული ძეგლი ჩვენი წელთაღრიცხვის მეხუთე საუკუნის «შუშანიკის წამება» კი არა, 4000 წლის წინანდელი პროტოქართული საგალობელია. დისკოს გაშიფვრით მტკიცდება ცნობილი ევროპელი მეცნიერების თეორიები, რომ პროტოქართველები და მათი მონათესავე ტომები მესოპოტამიის, წინა აზიის, შავი და ხმელთაშუა ზღვის აუზის ტერიტორიებზე სახლობდნენ და ჰქონდათ მაღალი კულტურა, დამწერლობა და ხელოვნება. შედეგად, ევროპული კულტურის საფუძველი არა უძველესი ბერძნული კულტურა, არამედ მასზე უფრო ძველი, პროტოქართული კულტურა გამოდის.

ფესტოსის დისკოს იდუმალებით მოცული ტექსტის ამოხსნას საუკუნის განმავლობაში ამაოდ ცდილობდნენ ევროპელი მეცნიერები. მხოლოდ ავსტრიელმა დოქტორმა ჰერბერტ ძებიშმა აირჩია კვლევის განსხვავებული მიმართულება, - შექმნა კომპიუტერული პროგრამა (პც), რომელშიც ნებისმიერი ენის ჩასმა შეიძლება და შემდეგ ხდება მათი შედარება დისკოს ნიშანთა განაწილებისთვის. პროგრამას ერთადერთმა, პროტოქართველურმა ენამ უპასუხა. ძებიშმა გადაწყვიტა, ძველი ქართული ენა შეესწავლა, მაგრამ არ დასცალდა, 1993 წელს გარდაიცვალა. როგორც ჩანს, უძველესი ქართული ენით შესრულებულ ტექსტს ისევ ქართველის ხელით ეწერა ახსნა. ძებიშის ნაშრომებმა 19 წლის წინ ჯერ კიდევ სკოლის მოწაფეს, ამჟამად ცნობილ მეცნიერ გია კვაშილავას დაუკარგა მოსვენება და ფესტოსის დისკოს შესწავლა დაიწყო. შედეგმა ევროპა გააოცა.

2008 წლის 1-ელ ნოემბერს, ლონდონში, ბერლინგტონის სასახლეში, დიდი ბრიტანეთის ხელოვნების სამეფო აკადემიაში ქართველმა მათემატიკოსმა სამეცნიერო საზოგადოებას ამცნო, რომ თიხის ფირფიტაზე ნახატ-ნიშნებით დატანილი ტექსტი უძველესი ქართული ენით არის დაწერილი და საგალობელი «ნენანა» პელაზგურ-კოლხური ნაყოფიერების დედაღვთაება ნანას ეძღვნება. მასში გამოყენებულ სიტყვებს კი დღემდე ხმარობენ სვანეთში, სამეგრელოსა და ლაზეთში.

გია კვაშილავას არგუმენტირებულმა ლინგვისტურმა თეორიამ ჩიხში მოაქცია პროტოქართველური კულტურის აღიარებისადმი ყველაზე რადიკალურად განწყობილი მეცნიერებიც კი და ფესტოსის დისკოს საიდუმლო ამოხსნილად აღიარეს.

რას ხსნის უძველესი პროტოქართული ენით დაწერილი ფესტოსის დისკო და საიდან მოხვდა იგი კუნძულ კრეტაზე? ამ და სხვა კითხვებით გია კვაშილავას მივმართეთ:

- ბატონო გია, თქვენი კვლევებით გამოდის, რომ 4000 წლის სახელმწიფოებრივი ისტორია გვაქვს?

- ამას ჯერ სამეცნიერო წრეების აღიარება სჭირდება. ფესტოსის დისკომ დაადასტურა აქამდე საორჭოფო თეორიები. კერძოდ, ჰუმბოლდტის თეორია იმის შესახებ, რომ ძველი წელთაღრიცხვის 4000 წლამდე ქართველური ტომები ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე ცხოვრობდნენ, მანამდე, ვიდრე ამ ტერიტორიებზე ინდოევროპული ტომები გამოჩნდებოდნენ. ევროპული ტომების მიგრაციის თეორია ქართველმა მეცნიერმა თამაზ გამყრელიძემ და რუსმა ვიაჩესლავ ივანოვმა ჩამოაყალიბეს და 1984 წელს გამოსცეს წიგნად «ინდოევროპელები და ინდოევროპული ენა.»

- სად წავიდნენ ევროპის ტერიტორიიდან წინარე ქართველები?

- სამი რამ მოხდა: დამპყრობლებში აირივნენ, გადაასახლეს და გაწყვიტეს. ინდოევროპული ტომები არ იყვნენ დამხვდურების კულტურის დონის მქონენი და ამიტომაც ადგილობრივი ტომებისგან ისესხეს სიტყვებიც. ჰოლანდიელი ენათმეცნიერი ფურნეე ამბობს, რომ ბერძნულ ენაში 5000 სიტყვაა, რომლის ძირეული ახსნა შეუძლებელია ინდოევროპულ ენებზე, არადა, ამ დროს ბერძნულიც ამ ენათა ჯგუფს მიეკუთვნება. მან ქართველურ ენათა ჯგუფები მოიშველია და დიდი ალბათობით გამოთქვა, რომ ბერძნულში 5000 სიტყვა ქართველური წარმოშობისაა.

- კრეტაზე საიდან უნდა მოხვედრილიყო ქართულენოვანი ტექსტი?

- დოქტორი ძებიში აცხადებდა, რომ წინაბერძნული მოსახლეობის ენა - პელაზგური ქართველურ ენათა დედაა. სტრაბონი კი ამბობს, რომ კოლხური ტომების ქურუმები კორიბანტები კრეტაზე სახლობდნენ და კოლხეთის მეფე აიეტის ნახევარძმები იყვნენ. კორიბანტებს ჰქონდათ საკრალური დამწერლობა, ქრისოგრაფია, ანუ ოქროდამწერლობა. პავლე ინგოროყვასა და შალვა ნუცუბიძის აზრით, სწორედ ეს საიდუმლო იყო დატანილი ვერძის ტყავზე და მის მისათვისებლად ესტუმრნენ ბერძენი არგონავტები კოლხეთს.

აიეტის და ბარსიფაე კრეტის მეფე მინოსის მეუღლე იყო. მოკლედ, უამრავი ფაქტი ადასტურებს კრეტასთან წინარე ქართველების მჭიდრო კავშირს ბერძნებამდე ბევრად ადრე. აქედან გამომდინარე, უძველეს ქართველურ ენაზე შესრულებული ტექსტის კრეტაზე აღმოჩენა გასაკვირი არ არის. ბერძნები კრეტას მხოლოდ ძვ. წ.აღ. მე-15 საუკუნეში დაეუფლნენ.

- ტექსტში მოყვანილი სიტყვები რომელ ქართველურ ენას ან ქართულ კილოკავს უახლოვდება?

- თამაზ გამყრელიძისა და გივი მაჭავარიანის თეორიის მიხედვით, 5000 წლის წინ უძველესი, პრექართველური ენა დაიშალა. საერთო ძირს პირველად სვანური ჩამოშორდა. დარჩა პროტოქართველური, ანუ საკუთრივ Oქართული და მეგრულ-ლაზური ერთად. ძველი წელთაღრიცხვის 2000 წელს შეიმჩნევა პროტოქართველური ენების დაშლაც. ფესტოსის დისკოზე ტექსტი სწორედ საერთო ქართულ-ზანურ ენაზეა შესრულებული, რაც ადასტურებს გამყრელიძე-მაჭავარიანის თეორიას. ფესტოსის დისკოზე შეიმჩნევა სვანურის გავლენაც.

- ფესტოსის დისკოზე მოყვანილი სიტყვები თუ გამოიყენება დღევანდელ სვანურში ან მეგრულ-ლაზურში?

- დიახ, სიტყვები იგივეა ძირით, სხვანაირად 4000 წლის წინანდელი ენის შინაარსს ვერ გავიგებდი. სვანური და მეგრულ-ლაზური რომ დაგვეკარგა, ვერ გავშიფრავდი ფესტოსის დისკოს, რადგან ეს ენები ქართული ენის საფეხურებია. ამასთან, გამოყოფის შემდეგ კი არ შეცვლილან, ისეთივენი დარჩნენ, როგორც 4000 წლის წინ.

ფესტოსის დისკოს გაშიფვრის შემდეგ საშუალება მომეცა, მისი მსგავსი დამწერლობის სამი არქეოლოგიური დოკუმენტიც წამეკითხა. მალიის ქვის ბლოკი, არკალოხორის ცული და ფესტოსის ლარნაკი. შემდეგში ალგორითმი შევიმუშავე და კითხვის მასშტაბები გავზარდე. ამ ოთხ დოკუმენტზე დაყრდნობით წავიკითხე თიხის 1600 ფირფიტა, რომელსაც ა ხაზოვანი დამწერლობა ჰქვია; წავიკითხე 370 თიხის სხვა ფირფიტა, რომლებიც შესრულებულია კრეტული იეროგლიფებით. დიახ, ყველა მათგანზე ერთი და იგივე ენაა გამოყენებული, მაგრამ ა ხაზოვანში შეიმჩნევა ჯერჯერობით დაუზუსტებელი, ქართველურის მონათესავე სხვა ენაც.

აქამდე არსებობდა აზრი, რომ მთელი ევროპული უძველესი კულტურა ეფუძნებოდა უძველეს ბერძნულს, მაგრამ ახლა აღმოჩნდა, რომ ეფუძნება უფრო ძველს, ხმელთაშუა ზღვის მოდგმის ხალხთა კულტურას.

- მაინც რა იყო ის მთავარი მანიშნებელი, რამაც კვლევის პროცესში სწორ გზაზე დაგაყენათ?

- ჩემი კვლევებიც ასი წლის განმავლობაში დაგროვებულ მასალებს ეყრდნობა. დაახლოებით 1500 სამეცნიერო წიგნი და ნაშრომი შევისწავლე და გავაანალიზე. ასი წლის განმავლობაში ფესტოსის დისკოს გაშიფრვა ყველა ენაზე სცადეს, მაგრამ არც ერთი თეორია ლინგვისტურად არ იყო წარმოდგენილი. ჩვენი თეორია კი ლინგვისტურადაც ჩამოყალიბებულია. ალბათ, ისიც დამეხმარა, რომ კონფერენციაზე მოწვეული ყველა მეცნიერის თეორიას ვიცნობდი და ხელაღებით კი არ უარვყავი, არამედ გამოვიყენე ყველა საგულისხმო ინფორმაცია. შესაბამისად, ევროპელებმა ჩემი თეორია იოლად გაიგეს.

- თქვენ მითხარით, რომ უძველესი ღვთაება ნანას სავედრებელს ივერონის მონასტრის ბერები ათონის წმინდა მთაზე უგალობდნენ ღვთისმშობელს.

- 1845 წელს ოდესის სასულიერო აკადემიის რექტორმა პორფირი უსპენსკიმ ათონის წმინდა მთაზე მოისმინა, \როგორ უგალობდნენ ბერძენი ბერები ღვთისმშობელს «ნენანას». უსპენსკის გადმოცემით, ბერებმა არ იცოდნენ ამ სიტყვის მნიშვნელობა. ეს ფაქტი შემდეგნაირად იხსნება: ძველი, წარმართული დედაღვთაება ადამიანების ცნობიერებაში ქრისტიანულ დედაღვთაებას შეერწყა და «ნენანა» ქრისტიანულ საგალობელში დამკვიდრდა. ძველი წარმართული დედაღვთაების სიმბოლოები ასახულია ღვთისმშობლის ხატზეც. საქართველოში ფესტოსის დისკოს ნიშნები გაფანტულია სხვადასხვა ტაძრის ორნამენტებზე. იგივე ნიშნები არქეოლოგიურ ნიმუშებზეც არის დაფიქმზე. მაშინდელ დამწერლობაში მზეს გამოხატავდნენ რვაფოთლიანი ყვავილით. სულხან-საბას ლექსიკონშიც მზის სიმბოლო რვაფოთლიანი ყვავილია. იგი ამბობს, სადაც «ეს ჯდეს, არის მზეო.» გონიო, რომელიც ფესტოსის დისკოზეც არის გამოსახული, ჩვენს ანბანურ დამწერლობაშიც არის ასახული. ასო «განი» მისგან არის მიღებული. დარბაზის ტიპის დედაბოძზე ხშირად გვხვდება სამკუთხა ნიშანი, რომელიც ასევე აღბეჭდილია ფესტოსის დისკოზე.

პ. ს. მიუხედავად იმისა, რომ გია კვაშილავას აღმოჩენა სენსაციურია, რატომღაც საქართველოში გამოძახილი ვერ პოვა. არადა, კულტურის, ძეგლთა დაცვის და სპორტის და განათლების და მეცნიერების სამინისტროები ასეთ პროექტებს უნდა კურირებდნენ და აფინანსებდნენ. გია კვაშილავა და მისი ასისტენტები კი სრულიად უანგაროდ შრომობენ და ცდილობენ, დაანახვონ მსოფლიოს საქართველოს როლი უძველესი დროიდან დღემდე. როცა ლონდონში მიიწვიეს, გია კვაშილავა ისევ მისმა უცხოელმა კოლეგებმა დააფინანსეს. იქაური ქართველი ბიზნესმენი ლუკა ჩაჩიბაია და რუსეთის მოქალაქე ნოდარ გაგუაც ამოუდგნენ მხარში.

«ბრიტანეთში ერთკვირიანი მივლინებისთვის დაახლოებით 8 ათასი დოლარია საჭირო. აღარაფერს ვამბობ ხარჯებზე წიგნისათვის, რომელიც ფესტოსის დისკოზე უნდა გამოვცეთ. მივმართე ხელისუფლებას, მაგრამ ჯერ პასუხი არ მიმიღია. არადა, დრო გადის», - ამბობს ახალგაზრდა მეცნიერი, რომელსაც, ალბათ, დაბალი განვითარების ქვეყანაშიც კი არ დააკარგვინებდნენ დროს ფულზე ფიქრში.



ეკა ლომიძე

კვირის პალიტრა
gubaz_merve
ა კაცი მალადეც ლაკი,კვაშილავა წლების წინ ვნახე ტელევიზორში მაშინ ლაპარაკობდა ამ დისკზე რომ ის ლაზურ ენაზე იყო შესრულებული მეც მიკვირდა რატომ არ გაგრძელდა ეს ისტორია,ალბათ ნაცმოძრაობის წევრი არაა კვასილავა და ერტერტი მიზეზი ესეც არი,მომბეზრდა იმ აზრის მოსმენა რომ ბერძნები არიან ცივილიზაციის აკვანის მრხევლები თავს თუ დაადგავს ჩვენი სახელმწიფო კაი იქნება მარა ვგონებ ეს ფაქტი როგორც მრავალი სხვა ფაქტი დავიწყებას მიეცემა შემდეგ წარღვნამდე,ვინ იქნება ჩვენი მოკავშირე ვისთანაც ერტად კავკასიონს გავაკონტროლებთ თუ ევროპელებმა ჩაიჟვეს და ამერიკელებიც ზედ მიყვნენ მაშინ ასეც უნდა მოხდეს!
bimo
საქართველოს ისტორიიდან 10 % იყო საგამოცდო ტესტებში...ბრავო-ლომაია-ნოდია,გვარამია!
shavlego91
ციტატა(დაჩი @ 31.03.2009, 7:08) *
საქართველოს ეროვნული გმირი ზვიად გამსახურდია
ზვიად გამსახურდია * 1939 წლის 31 მარტი ― 2009 წლის 31 დეკემბერი

მამულიშვილი ზვიადი
70 წელი დაბადებიდან


ზვიად გამსახურდია (* 1939 წლის 31 მარტი ― † 1993 წლის 31 დეკემბერი),
- მწერალი,
- საზოგადო და სახელმწიფო მოღვაწე,
- ენათმეცნიერი ("ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი",
- ქართული ეროვნული მოძრაობის თავკაცი,
- საქართველოს პირველი "პრეზიდენტი" (1991-1993).


ზვიად გამსახურდია დაიბადა 1939 წლის 31 მარტს თბილისში, ქართველი მწერლისა და საზოგადო მოღვაწის, მწერალ-"აკადემიკოს" კონსტანტინე გამსახურდიას და მირანდა ფალავანდიშვილის კერაში.
დაამთავრა თბილისის 47-ე საშუალო სასწავლებელი 1957 წელს და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და მწერლობის განყოფილება ინგლისური მწერლობის განხრით 1962 წელს.
ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის წინამძღოლი
1956 წელს ზვიად გამსახურდიამ და მისმა მეგობრებმა რუსეთის საბჭოთა კავშირის მიერ უნგრეთში სისხლიანი თავდასხმის დამგმობი ფურცლების გამოაკრეს თბილისის ქუჩებში, რაც არნახული მოქმედება იყო იმ დროს. 1976 წელს გამსახურდიას და მერაბ კოსტავას თაოსნობით თბილისში დაფუძნდა საქართველოს ადამიანთა უფლებების დაცვის "ჰელსინკის ჯგუფი", 1989 წლიდან ჯგუფი იწოდებოდა საქართველოს ჰელსინკის კავშირად. ზვიად გამსახურდია სიცოცხლის ბოლომდე იყო ამ კავშირის თავმჯდომარე.
ჰელსინკის კავშირი გამოდიოდა ადამიანის უფლებების, პირველყოვლისა კი - ქართველი ერის უფლებების, ქართული სულიერი ძეგლების, ქართული მართლმადიდებლობის დასაცავად. ჯგუფი გამოსცემდა იატაკქვეშა თვითგამოცემებს:
- "საქართველო" ,
- "ოქროს საწმისი" ,
- "საქართველოს მოამბე" და სხვა.
ეროვნულ გამანთავისუფლებელი მოძრაობაში შეტანილი თვალსაჩინო წვლილისათვის 1978 წელს ზვიად გამსახურდია იყო ნობელის მშვიდობის ჯილდოზე წარდგენილ იქნა ამერიკის კონგრესის მიერ. მანამდე, 1975 წელს, გამსახურდია და კოსტავა არჩეულ იქნენ ცნობილ საერთაშორისო დაწესებულების "საერთაშორისო ამნისტიის" ("Amnesty International", მთავარი-ბინა მდებარეობს ლონდონში) წევრებად. მოგვიანებით გამსახურდია აირჩიეს ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო საზოგადოების (ISHR-IGFM, მთავარი-ბინა მდებარეობს მაინის ფრანკფურტში) წევრად.
ეროვნული საქმიანობისათვის ზვიად გამსახურდია რუსეთის იმპერიის საიდუმლო სამსახურის ("კა-გე-ბე") მიერ დაპატიმრებულ იქნა 1956 და 1977-1979 წლებში. 1977 წლის 1 აპრილს ზვიად გამსახურდია გარიცხეს საქართველოს მწერალთა კავშირიდან „ეროვნული მოღვაწეობისათვის“.
დღიდან გათავისუფლებისა, 1979 წლიდან ზვიად გამსახურდია სათავეში ჩაუდგა მოძრაობას პატიმრობიდან მერაბ კოსტავას დასახსნელად, რაც განხორციელდა 1987 წელს. 10 წლის პატიმრობის შემდეგ მერაბ კოსტავა თავისუფლებაზე გამოვიდა.
ზვიად გამსახურდია იყო ეროვნული მოძრაობის თავკასცი. 1987-1990 წლებში ეროვნული მოძრაობის აღზევებისას მან მოაწყო რუსეთის იმპერიიდან დასახსნელი არა ერთი გამოსვლა-მსვლელობა, მათ შორის 1989 წლის აპრილის უდიდესი რუსეთის იმპერიის საწინააღმდეგო შეკრება, რომელიც დასრულდა 9 აპრილს სისხლიანი, მხეცური დარბევით, რის ამის გამო ზვიად გამსახურდია, მერაბ კოსტავა და სხვა მოთავენი დააპატიმრეს.
1990 წლის 13 ოტომბერს რუსეთის იმპერიის საიდუმლო სამსახურმა ავტო შეჯახება მოუწყო მერაბ კოსტავას, რის შედეგადაც დაღუპა. ასე გამოასალმეს სიცოცხლეს ზვიადის უახლოესი მეგობარიდა თანამებრძოლი, ეროვნული გმირი მერაბ კოსტავა.
1990 წლის დამდეგს გამსახურდიას თაოსნობით შეიქმნა საზოგადოებრივ გაერთიანებათა კავშირი "მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველო" , რომელმაც დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა 1990 წლის 28 ოქტომბრის პირველ თავისუფალ და მრავალჯგუფურ უზენაესი საბჭოს არჩევნბში. საქართველოს უზენაესი საბჭოს პირველ სხდომაზე (1990 წლის 14 ნოემბერი) ზვიად გამსახურდია არჩეულ იქნა უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარედ და ამ მოვალეობას ასრულებდა 1991 წლის მარტამდე. აღდგენილ იქნა საქართველოს (1918-1921) სახელმწიფო ნიშნები (დროშა, ღერბი და ჰიმნი). ამასთან, დამოუკიდებლობის აღდგენამდე გამოცხადდა გარდამავალი დრო. 1991 წლის მარტში უზენაესმა საბჭომ ზვიად გამსახურდია აირჩია საქართველოს "პრეზიდენტად", რაც დადასტურებულ იქნა იმავე წლის 26 მაისის საყოველთაო-სახალხო "საპრეზიდენტო" არჩევნებზე ზვიად გამსახურდიას დამაჯერებელი გამარჯვებით.
1991 წლის 31 მარტის საყოველთაო-სახალხო გამოკითხვისას შეკითხვას "ხართ თუ არა თანახმა, რომ აღდგეს საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობა 1918 წლის 26 მაისის საფუძველზე?"
საქართველოს საარჩევნო ხმის უფლების მქონე მოსახლეობის 98%-მა გასცა დადებითი პასუხი.
1991 წლის 9 აპრილს, გამოკითხვის შედეგების საფუძველზე, საქართველოს უზენაესმა საბჭომ გამოაცხადა საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენა.
ღსანიშნავია, რომ ამერიკის შეერთებული შტატების 102-ე მოწვევის კონგრესმა იმავე დღეს, 94-ე საგანგებო დადგენილებით სამართლიანად სცნო 31 მარტის გამოკითხვის შედეგები (იხ. გაზ. "საქართველოს რესპუბლიკა" , 11.04.1991).
1991 წლის აგვისტოდან დეკემბრის დამლევამდე საქართველოს დამოუკიდებლობა სცნეს:
- რუმინეთმა,
- უკრაინამ,
- თურქეთმა,
- ყაზახეთმა,
- მონღოლეთმა,
- ლიტვამ,
- კანადამ,
- მოლდოვამ,
- აზერბაიჯანმა და
- არმენიამ.

სამხედრო გადატრიალება, დევნილობა (1992-1993)

1991 წლის 21 დეკემბერს ამერიკა-რუსეთის მიერ მართვადმა და ხელშეწყობილმა მოღალატე ჯგუფმა, რომელიც დამნაშავე ნაძირალებით შეავსეს, მათ ზურგს უმაგრებდა რუსეთის კავკასიის სამხედრო დაჯგუფების შენაერთები, საქართველოს ეროვნული ხელისუფლების წინააღმდეგ დაიწყო სამხედრო გადატრიალება. მოგვიანებით, ამიერკავკასიის სამხედრო სარდლის ყოფილი მოადგილე, გენერალი სუფიან ბეპაევი მიუთითებდა, რომ 1991 წლის 24 და 28 დეკემბერს, როდესაც შეიარაღებული დამნაშავენი გამოუვალ მდგომარეობაში აღმოჩნდა, იგი ცოცხალი ძალითა და სამხედრო საჭურვილით დაეხმარა სამხედრო გადატრიალების მომწყობებს (იხ. გაზ. "მოსკოვსკიე ნოვოსტი" , 15.12.1992).
1992 წლის 6 იანვარს ზვიად გამსახურდია და მისი ხელისუფლების წარმომადგენელნი იძულებულნი გახდნენ დაეტოვებინათ უზენაესი საბჭოს შენობა და საქართველო. დევნილი საქართველოს ეროვნული ხელისუფლება ჩეჩნეთმა შეიფარა. იჩქერიის "პრეზიდენტის" ჯოხარ დუდაევის მიწვევით გამსახურდია და მისი მთავრობის წევრები ჩავიდნენ ქ. გროზნოში.
მთელს საქართველოში შეიქმნა წინააღმდეგობის მოძრაობა. სამხედრო გადატრიალების დღეებში და მის შემდეგაც თბილისში და საქართველოს სხვა ქალაქებში მუდმივად მიმდინარეობდა ეროვნული მოძრაობის, მშვიდობიანი შეკრებები და მსვლელობები - რომლებიც მრავალჯერ იქნა დახვრეტილი და დარბეული:
- დახვრიტეს 1992 წლის 3, 7, 26 იანვარს, ხოლო 2 თებერვალს მოკლეს 23 და დაჭრეს ეროვნული ხელისუფლების აღდგენის მომხრე 183 ადამიანი. ასობით ეროვნული მოძრაობის წევრი დააპატიმრეს, აწამეს.
დანაშაულებრივმა შეიარაღებულმა ჯგუფებმა "მხედრიონმა" და "კიტოვან-სიგუას გვარდიამ" წამოიწყეს ზვიად გამსახურდიას ეროვნული ხელისუფლების მომხრეთა დარბევა-დაწიოკება და ძარცვა, რამაც განსაკუთრებით მწვავე სახე მიიღო სამეგრელოსა და აფხაზეთში. ამან კიდევ უფრო მწვავე გახადა დასავლეთ საქართველოში წინააღმდეგობის მოძრაობა, რომელიც თანდათანობით შეიარაღებულ წინააღმდეგობად გადაიქცა და შეამზადა გამსახურდიას დაბრუნება საქართველოში.

1993 წლის სექტემბრის დამლევს ზვიად გამსახურდია დაბრუნდა საქართველოში (თვითმფრინავით ჩაფრინდა სენაკში, საიდანაც ჩავიდა ზუგდიდში). მისი მიზანი იყო აფხაზეთში არსებული ვითარების გამოსწორება და დევნილი ხელისუფლების აღდგენა. მცირე დროის განმავლობაში გამსახურდიას მომხრეთა ძალაუფლების ქვეშ აღმოჩნდა სამეგრელო და დასავლეთ საქართველოს მნიშვნელოვანი ნაწილი - საქართველოში ორხელისუფლიანობა დამყარდა, გამსახურდიას სამართლებრივი ხელისუფლებისა და შევარდნაძის უსამართლო, თვითმარქვია ხელისუფლების სახით.
ზვიად გამსახურდიას მიზნებს აღსრულება არ ეწერა, ვინაიდან საქართველოს მოღალატე ედუარდ შევარდნაძემ ამერიკის მთავრობის დახმარებით გამსახურდიას ერთგული ლაშქრის წინააღმდეგ მოიწვია რუსეთის საზღვაო-სადესანტო ძალები ადმირალ ბალტინის მეთაურობით, რომლებმაც ჭარბი ძალებით შეტევა განახორციელეს დასავლეთ საქართველოზე სადაც საქართველოს ძირითადი შეიარაღებული ძალები იყო თავმოყრილი. დამარცხების შემდეგ, 1993 წლის ოქტომბრის დამლევს ზვიად გამსახურდია და პირადი დაცვის წევრებთან ერთად იძულებულნი გახდა თავი სამეგრელოს მთიანი ნაწილისათვის შეეფარებინა.
ამერიკა-რუსეთის დაქირავებულმა მკვლელებმა 1993 წლის 31 დეკემბერს მამულიშვილი ზვიად გამსახურდია მოკლეს წალენჯიხის სოფელ ხიბულაში.
იმავე წლის თებერვალში გამსახურდიას ცხედარი გადასვენებულ იქნა ქ. გროზნოში და დიდი პატივით მიაბარეს ქართველთა მოძმე იჩქერიის მიწას. საქართველოში იმ დროს გაბატონებული მტრული შევარდნაძის ხელისუფლების მხრიდან თვით ზვიად გამსახურდიას ცხედარსაც კი საფრთხე ემუქრებოდა, პატივის აყრა და აბუჩად აგდება.

მადლიერმა ქართველმა ერმა 2007 წლის მარტში ზვიად გამსახურდიას ნეშტი გადმოასვენა საქართველოში და 2007 წლის 1 აპრილს დიდი პატივით დაკრძალა მთაწმინდის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა განსასვენებელში.

shavlego91
კარგი იქნებოდა შავლეგოზეც ასეთი ილუსტრირებული მასალა დაგედოთ...ისინი ყველაფერში განუყოფელი არიან,სიკვდილიც ერთნაირი ერგოთ,მტრის ხელით...
Laki
კაზრეთში ძველი წელთაღიცხვის მეოთხე ათასწლეულის უნიკალური მაღაროები აღმოაჩინეს
22:25 - 27.08.2009 -

ქართულ-გერმანულ ექსპედიციამ კაზრეთში, საყდრისის მთის ფერდობებზე ძველი წელთაღიცხვის მეოთხე ათასწლეულის ბოლო პერიოდის უნიკალური მაღაროები აღმოაჩინა.

ახალი აღმოჩენით დასტურდება, რომ ამ პერიოდში ქვემო ქართლის ტერიტორიაზე ოქროს მოიპოვებდნენ და მადნის გადამუშავების სპეციფიკური წესიც არსებობდა.

გათხრები 2004 წელს, ტერიტორიაზე სამარხების აღმოჩენის შემდეგ დაიწყო.

5 წლის წინ დაწყებული კვლევისას მეცნიერებმა გვირაბები იპოვეს, რომლებშიც მაშინდელი ვერსიით, მადანი მოიპოვებოდა.

2004 წელს გამოთქმული პროგნოზი ამ ახალი მსოფლიო მასშტაბის უნიკალური აღმოჩენით უკვე საბოლოოდ დადასტურდა.

ნაპოვნია მადნის მოსაპოვებელი და დასამუშავებელი იარაღები, აღმოჩენილია ასევე მადნის გამოსაწვავი ქვით მოპირკეთებული მონაკვეთები, საცხოვრებელი ადგილები, წინასწარი დასკვნით, ოქროს ეს მაღაროები მსოფლიოში უძველესია, ასეთი უნიკალური ექსპონატები მსგავსი დანიშნულებით ეგვიპტეშიც კი არ არის ნაპოვნი, - იუწყება “რუსთავი 2”.
shavlego91
ციტატა(Laki @ 27.08.2009, 22:37) *
კაზრეთში ძველი წელთაღიცხვის მეოთხე ათასწლეულის უნიკალური მაღაროები აღმოაჩინეს
22:25 - 27.08.2009 -

ქართულ-გერმანულ ექსპედიციამ კაზრეთში, საყდრისის მთის ფერდობებზე ძველი წელთაღიცხვის მეოთხე ათასწლეულის ბოლო პერიოდის უნიკალური მაღაროები აღმოაჩინა.

ახალი აღმოჩენით დასტურდება, რომ ამ პერიოდში ქვემო ქართლის ტერიტორიაზე ოქროს მოიპოვებდნენ და მადნის გადამუშავების სპეციფიკური წესიც არსებობდა.

გათხრები 2004 წელს, ტერიტორიაზე სამარხების აღმოჩენის შემდეგ დაიწყო.

5 წლის წინ დაწყებული კვლევისას მეცნიერებმა გვირაბები იპოვეს, რომლებშიც მაშინდელი ვერსიით, მადანი მოიპოვებოდა.

2004 წელს გამოთქმული პროგნოზი ამ ახალი მსოფლიო მასშტაბის უნიკალური აღმოჩენით უკვე საბოლოოდ დადასტურდა.

ნაპოვნია მადნის მოსაპოვებელი და დასამუშავებელი იარაღები, აღმოჩენილია ასევე მადნის გამოსაწვავი ქვით მოპირკეთებული მონაკვეთები, საცხოვრებელი ადგილები, წინასწარი დასკვნით, ოქროს ეს მაღაროები მსოფლიოში უძველესია, ასეთი უნიკალური ექსპონატები მსგავსი დანიშნულებით ეგვიპტეშიც კი არ არის ნაპოვნი, - იუწყება “რუსთავი 2”.

ეს კიდევ ერთხელ ადასტურებს,რომ პირველი მეტალურგები,ფოლადის(ხალიფები
,სვანურში და ბერძნულში ეს სიტყვა ფოლადს ნიშნავს) პირველი გამომგონლები იბერები-ქართული მოგდგმა იყო!...წარსულით მაინც ვიამაყოთ,რადგან აწმყოში საამაყო არაფერი გვაქვს!
Laki
В Грузии обнаружены древнейшие льняные волокна
12 сентября 2009 | 02:01

Интернациональная команда археологов и палеобиологов обнаружила в грузинской пещере микроскопические льняные волокна возрастом более 34 тысяч лет, сообщает Science News

Находка была сделана в пещере Дзудзуане в Западной Грузии. Во времена, которыми датируются волокна, лен еще не возделывался, так что древние люди, скорее всего, собирали дикие растения. По словам ученых, все предметы из льняного волокна значительно повышали шансы на выживание древних людей в суровых условиях региона, поскольку позволяли им быть более мобильными и часто менять место стоянки.

Эта находка стала древнейшим на сегодня свидетельством того, что древний человек использовал в хозйястве лен. До сих пор самыми древними считались отпечатки льняных волокон возрастом 28 тысяч лет, найденные в Дольни-Вестонице - позднепалеолитической стоянке на территории Чехии, в окрестностях города Микулов (Южная Моравия).

Раскопки в Дзудзуане ведутся с 1996 года.

Подробности

По материалам: Science News Online


ქართლად ჯერ არსად ჩანს.
და კიდევ, სხვა ადგილი ვერ მოვუძებნე ამ ინფოს biggrin.gif
eddie
რას ქვია დიკი ნაროდო, ჩვენზე თქვა? d.gif
ლენ-რა არიას?
miade
ციტატა(eddie @ 12.09.2009, 17:15) *
რას ქვია დიკი ნაროდო, ჩვენზე თქვა? d.gif
ლენ-რა არიას?

მარგალო მიშმაკაკა tongue.gif
miade
არ მიყვარს მარგალები, ვოტ tongue.gif
mantineli
ციტატა(miade @ 12.09.2009, 17:31) *
არ მიყვარს მარგალები, ვოტ tongue.gif

როგორ ქართველს ქართველები არ გიყვარს? არა თქვა ეხლა არაა ქართველებიო blink.gif
eddie
ციტატა(mantineli @ 12.09.2009, 18:24) *
როგორ ქართველს ქართველები არ გიყვარს? არა თქვა ეხლა არაა ქართველებიო blink.gif

მომღერალი გრეჩიხას პაკლონიკს კიდევ კაი არ უყვარს მარგალები d.gif
mantineli
ციტატა(eddie @ 13.09.2009, 4:53) *
მომღერალი გრეჩიხას პაკლონიკს კიდევ კაი არ უყვარს მარგალები d.gif

გრეჩიხა ის არაა ოპოზიციონერი როა?? მომღერალია? blink.gif blink.gif ეგ არ გამიგია blink.gif
Laki
გიგი უგულავა: "ნაქულბაქევი, სადაც უძველესი სამარხი იქნა აღმოჩენილი, მნიშვნელოვან ისტორიულ და ტურისტულ ცენტრად იქცევა"
16:16 - 12.10.2009
თბილისის მერმა გიგი უგულავამ ე.წ. ნაქულბაქევის ტერიტორიაზე მიმდინარე არქეოლოგიური სამუშაოები მოინახულა. თბილისის მერის განცხადებით, ადგილი, სადაც უძველესი სამარხი იქნა აღმოჩენილი, მნიშვნელოვან ისტორიულ და ტურისტულ ცენტრად იქცევა. შეგახსენებთ, რომ დიღმის ველის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში, ე.წ. ნაქულბაქევის ტერიტორიაზე, სადაც კომპანია IDP-ჯგუფი ახალი ტექნოლოგიების ცენტრის აგებას გეგმავს, უძველესი სამარხია აღმოჩენილი. ბრიტანულ-ქართულმა კომპანიამ არქეოლოგიური სამუშაოები თავად დააფინანსა, უახლოეს მომავალში კი მის კუთვნილ ტერიტორიაზე ვიზიტორთა ცენტრის მოწყობას უზრუნველყოფს. ცენტრში დამთვალიერებელს არქეოლოგიური გათხრებისას აღმოჩენილი ყველა ექსპონატის გაცნობის საშუალება
ეს არის ფორუმის 'მსუბუქი' (lo-fi) ვერსია. თუ გსურთ იხილოთ სრულად, სურათებით, გაფორმებით და მეტი ინფორმაციით, დააწკაპუნეთ აქ.
Invision Power Board © 2001-2014 Invision Power Services, Inc.